Kennir Selenskí um mis­heppnaða gagn­sókn

Valerí Salúsjní, fyrrverandi yfirmaður herafla Úkraínu og núverandi sendiherra Úkraínu í Lundúnum, sem kallaður var járnherforinginn, segir að spenna milli hans og forsetans hafi strax aukist með innrás Rússa í Úkraínu í febrúar 2022. Hann hafi ítrekað verið ósammála því hvernig verja ætti Úkraínu gegn innrás Rússa.

Salúsjní heldur því fram að Selenskí hafi sent útsendara öryggisstofnunar Úkraínu (SBU) til að framkvæma húsleit á skrifstofum sínum seinna á því ári. Þannig hafi Selenskí viljað ógna herforingjanum fyrrverandi. Salúsjní hefur þar að auki kennt Selenskí um að misheppnuð gagnsókn úkraínska hersins í suðurhluta Úkraínu árið 2023 hafi ekki borið árangur.

Þetta er meðal þess sem hann sagði í viðtali við blaðamann AP-fréttaveitunnar en frásögn hans um áhlaupið á skrifstofuna fékkst ekki staðfest.

Salúsjní segir mennina sem gerðu húsleitina ekki hafa sagt hverju þeir hafi verið að leita að en þeir hafi verið stöðvaðir þegar þeir reyndu að fara gegnum skúffur og skjöl. Í viðtalinu sagði Salúsjní að hann hefði hringt í þáverandi starfsmannastjóra Selenskís þegar áhlaupið var gert. Sá heitir Andríj Jermak en hann sagði af sér í lok árs þar sem hann hefur verið bendlaður við umfangsmikið spillingarmál í orkugeira Úkraínu.

Sjá einnig: Starfsmannastjóri Selenskís segir af sér

Herforinginn fyrrverandi segist hafa sagt Jermak að hann hafi kallað hermenn á svæðið og að hann myndi verja stjórnstöð sína og hersins.

„Ég kann að berjast,“ segist Salúsjní hafa sagt við Jermak.

Yfirmaður SBU sagðist í samtali við Salúsjní ekkert kannast við húsleitina en herforinginn komst að því að starfsmenn stofnunarinnar höfðu beðið dómara um húsleitarheimild á sama heimilisfangi nokkrum dögum áður. Þá sögðust þeir vilja leita á strippklúbbi sem átti að tengjast skipulagðri glæpastarfsemi.

Starfsmenn þessa staðar sögðu blaðamanni AP þó að staðnum hefði verið lokað þegar innrásin hófst. Salúsjní segir ómögulegt að starfsmenn SBU hafi ekki áttað sig á því þegar þeir gerðu húsleitina að þeir væru ekki að gera áhlaup á strippklúbb heldur helstu stjórnstöð úkraínska hersins.

Ekki farið eftir áætlunum 2023

Árið 2023 reyndu Úkraínumenn að gera umfangsmikla gagnsókn í Sapórisjía-héraði í suðurhluta landsins. Markmið þeirra var að sækja suður að Asóvhafi og skera á birgðalínur Rússa til Krímskaga. Sóknin fór þó seint af stað og Rússar náðu að byggja upp öflugar varnir.

Úkraínskir hermenn sem voru margir þjálfaðir á Vesturlöndum og með vestræn vopn og bryn- og skriðdreka komust aldrei á skrið og gagnsóknin fjaraði út, án þess að skila tilætluðum árangri.

Selúsjní segir að áætlunin sem hann og bandamenn Úkraínu í Atlantshafsbandalaginu þróuðu hafi snúist um að koma miklum herafla fyrir á einum stað og brjóta varnir Rússa saman á einum tilteknum stað. Í gegnum það gat hafi átt að dæla úkraínskum hermönnum svo þeir kæmust bakvið varnir Rússa og stökktu þeim á flótta.

Það gerðist ekki heldur var hermönnum þess í stað dreift jafnt yfir langa víglínuna og reyndu þeir að sækja fram í smærri hópum, sem Rússar brutu á bak aftur með umfangsmikilli notkun jarðsprengja, þyrlna, dróna og stórskotaliðs.

Salúsjní segir að Selenskí og aðrir hafi haldið aftur af sókninni og þess vegna hafi hun misheppnast. 

Sjá einnig: Deilt um gagnsóknina

Tveir vestrænir embættismenn sem sagðir eru hafa þekkt upprunalegu áætlunina munu hafa staðfest við AP hvernig gagnsóknin fór ekki eftir þeirri áætlun.

Neitar að tala um framboð

Í byrjun árs 2024 vék Selenskí Salúsjní úr starfi yfirmanns úkraínska hersins og gerði hann í staðinn að sendiherra Úkraínu í Bretlandi. Pólitískir greinendur töldu forsetann vilja losa sig við pólitískan andstæðing en skoðanakannanir í Úkraínu hafa lengi sýnt að herforinginn fyrrverandi er nokkuð vinsæll.

Hann hefur lengi þótt líklegur til að bjóða sig fram til forseta og þykir þar að auki líklegur til að bera sigur úr býtum, miðað við kannanir.

Sjá einnig: Selenskí vék yfirherforingja úr starfi

Salúsjní hefur ávallt þvertekið fyrir að ræða stjórnmál í Úkraínu og ætlanir hans á því sviði og segist hann ekki vilja ýta undir deilur í úkraínsku samfélagi á meðan Úkraínumenn verjast innrás Rússa.

„Þar til stríðinu er lokið og herlög felld úr gildi, mun ég ekki ræða þetta og hef ekki gert.“

AP segir að þrátt fyrir það hafi margir pólitískir ráðgjafar og áhrifamenn leitað til hans og boðið þjónustu sína. Þar á meðal Paul Manafort, sem stýrði um tíma forsetaframboði Donalds Trump fyrir forsetakosningarnar í Bandaríkjunum 2016.

Manafort var árið 2018 sakfelldur og þá meðal annars fyrir að vinna á laun fyrir Viktor Janúkóvits, fyrrverandi forseta Úkraínu sem var hliðhollur Rússlandi.

„Ég þakkaði honum fyrir áhugann en sagðist ekki þurfa á þjónustu hans að halda,“ sagði Salúsjní við blaðamann AP. Hann vildi ekki segja að um væri að ræða Manafort en þær upplýsingar fékk blaðamaðurinn með öðrum leiðum.

Manafort var náðaður af Trump í lok fyrsta kjörtímabils hans.

Salúsjní hefur verið bendlaður við árásina á Nord Stream gasleiðsluna frá Rússlandi. Úkraínsk stjórnvöld hafa þvertekið fyrir að hafa átt nokkra aðild að skemmdarverkunum en rannsakendur hafa gefið til kynna að hópur úkraínskra herforingja og kaupsýslumanna hefði lagt á ráðin um skemmdarverkin í óþökk Selenskís.