Séu ríkar á­stæður fyrir því að flug­menn eigi að vera vel launaðir

„Ég vildi bara taka svona þessa punkta sem skipta máli af því að það eru svo miklar ranghugmyndir í þjóðfélaginu um þetta starf,“ segir Matthías sem tók þetta saman í aðsendri grein sem birt var á Vísi í gær en var svo til viðtals í Bítinu í morgun.

Hann segist oft fá spurningar sem bendi til þess að fólk hafi ákveðnar ranghugmyndir um starfið og hann vilji fræða.

„Ég man nú nokkrar vinsælar spurningar. Á hvaða leið ertu að fljúga? Við fljúgum allar hugsanlegar leiðir sem leiðakerfin bjóða upp á hverju sinni. Hvað er langt stoppið í París? Fólk heldur stundum að við fljúgum til Evrópu og séum þar yfir nótt og fljúgum svo til baka aftur. Það er eiginlega aldrei sem það gerist,“ segir hann.

Hann segir stundum lengri stopp í Bandaríkjunum en það fari eftir því hversu mörg flug flugmaðurinn flýgur á viku.

„Ef ég væri með launin sem almenningur heldur að ég sé með og ef ég hérna væri með frídagana sem nágranninn heldur að ég sé með og ef það væri jafn gaman í stoppunum í Ameríku og konan mín heldur að það sé, þá væri þetta örugglega fínt,“ segir Matthías.

Í grein sinni á Vísi í gær fór Matthías til dæmis yfir það að í Bandaríkjunum og Hollandi hefðu laun flugmanna verið hækkuð nýverið og í Bandaríkjunum væri til dæmis töluverður skortur á flugmönnum með reynslu. Launin væru orðin hærri í Bandaríkjunum en í Evrópu og því væri hætta á að íslenskir flugmenn færðu sig hreinlega þangað.

Hann fjallaði einnig um það að námið kosti allt að sextán milljónir. Hann segir flugmenn geta fengið lán fyrir hluta námsins en einhverjir taki það sem þeir geti og hafi efni á og fái ekki lán.

„Sú leið hentar flestum bara almennt mjög vel vegna þess að þeir geta þá unnið fyrir sínu námi og eru ekki skuldbundnir til að borga þessa stóru summu til eins skóla og klára allt námið þar. Það hafa nemendur frá Íslandi farið illa út úr þessu þegar þeir hafa lent í því að fara í skóla erlendis sem að fóru svo bara á hausinn og tapað milljónum þar. Ef þú tekur bara hvern kafla fyrir sig og borgar brotabrot í einu þá er það svona öruggari leið að sumu leyti, peningalega,“ segir Matthías.

Nemar fái ekki fjárhagslegan stuðning

Hann segist hafa horft á eftir nemum vegna þess að þeir fengu ekki fjárhagslegan stuðning.

„Það er svakalega sorglegt að sjá það, sérstaklega þegar þetta eru ofsalega flinkir og flottir krakkar. Það er bara leiðinlegt og á ekki að vera þannig. Vegna þess að jafnrétti til náms, munið þið, þessi frasi. Það er bara eitthvað ofan á brauð í þessu og við erum mjög þreytt á að sjá eftir þessu,“ segir hann og að nemendur í flugnámi njóti þannig ekki sama réttar og til dæmis háskólanemar.

„Þetta eru starfsréttindi sem við erum að fá og það ætti náttúrulega bara að vera þannig að þú færð bara lán, skírteinið er lokatakmarkið og þegar þú ert kominn með það þá þarftu að fara að borga lánin til baka, sama hvaða leið þú ferð að þessu skírteini.“

Hann segir að þó svo að það sé ekki mikla vinnu að fá á Íslandi geti íslenskir flugmenn farið erlendis og geri það. Þeir viti af Íslendingum í Bandaríkjunum, Asíu, víða um Evrópu og sumir hafi verið þar í mörg ár áður en þeim dettur í hug að prófa að koma aftur heim til Íslands.

„Svo er Cargolux líka mjög vinsælt og það voru nú Íslendingar sem stofnuðu það.“

Í grein sinni fór Matthías einnig yfir það hvaða skilyrði eru um starfsumhverfi flugmanna, læknisskoðanir sem þeir þurfa að sækja reglulega.

„Við erum með heilbrigðisskoðanir, þeim er skipt í tvo flokka, 1. flokk og 2. flokk. Fyrsti flokkur er það sem þarf fyrir atvinnuflugmannapróf og það eru alls kyns, það eru öll hugsanleg próf. Ég til dæmis fór til Kína einu sinni í skoðun hérna þar og það tók tvo heila daga að skoða allt sem þurfti að skoða. En kröfurnar í Evrópu eru örlítið minni einhverra hluta vegna, Kínverjar eru náttúrulega eins og þeir eru. En það eru allar hugsanlegar blóðprufur, það eru þvagprufur, það er heyrnarpróf, það er sjónpróf, það er verið að prófa liðleika í skrokk, það er hjartalínurit, það er öndunarpróf,“ segir hann.

Auk þess sé fylgst með blóðfitu og kólesteróli.

„Það er í hverri einustu skoðun sem við förum í sem það er mælt og skoðað og það kemur nú alveg reglulega fyrir að menn eru bara stoppaðir. Þú ert kominn út fyrir einhver ákveðin mörk og þá máttu ekki fljúga og það þarf að fá tíma til að vinna þá á þeim kvilla og á meðan þá ertu á jörðinni að bíða. Þetta getur komið fyrir nokkra kollega okkar nokkrum sinnum á starfsferlinum, að þeir séu stoppaðir út af einhverju.“

Níu frídagar á mánuði og eitt helgarfrí

Hvað varðar kjaradeilu flugmanna Icelandair og sölu frídaga segir hann málið flókið. Hann sé hjá Icelandair og sé með níu frídaga á mánuði og eitt helgarfrí.

„Þannig að þetta hefur sitt að segja varðandi fjölskyldulíf og svo ég tali nú ekki um viðburði sem flestir halda um helgar. Við erum að tala um brúðkaup, fermingar, afmæli, allt þetta sem við þekkjum í venjulegu fjölskyldulífi,“ segir hann og að starfinu svipi þannig að einhverju leyti til lífs sjómannsins.

Flugmönnum finnist hart hversu þétt sumaráætlunin er og þeir eigi ákveðinn fjölda frídaga og það sé mjög skiljanlegt að einhverjir vilji njóta þeirra.

„Ég til dæmis veit að hjá Finnair þá minnir mig að ég sé með 12 eða 13 frídaga í mánuði og tvö garanteruð helgarfrí. Þannig að þetta er svona vega og meta eftir því hjá hvaða fyrirtæki fólk vinnur, hvaða kjör það hefur í þessu.“

Hann segir tímaflakki og löngum vöktum fylgja þreyta.

„Ef flugmaður fer fjórar ferðir í röð til Evrópu, við fljúgum eins og ég sagði fram og til baka, við förum ekki inn á hótel í Evrópu, þá jafnast ein ferð á við tvo og heila vinnudaga á skrifstofu. Það er líkamlega álagið sem fylgir því að vera í svona jafnþrýstum klefa og fara upp í hæð og aftur niður,“ segir hann og að fjórar ferðir séu í raun eins og átta daga vinnuvika.

Hann segir flugmenn flesta hafa átt það sem draum að starfa í þessari grein og vinnan sé vissulega skemmtileg.

„Þetta er mjög gefandi starf og það er aldrei eins erfiður vinnudagur og þú sérð ansi margt á þessum ferli. Ég er búinn að fara út um allan heim og það er eitthvað sem ekki öllum er gefið að fá í sínu starfi.“

Hættulegt að vera með flugmenn þjakaða af fjárhagsáhyggjum

Hann nefndi Wizz Air sem dæmi í grein sinni um flugfélag sem hefur ítrekað þurft að mæta fyrir dómstóla vegna brota á réttindum flugmanna. Það sé mjög mikilvægt að rétt sé að því staðið.

„Það er nú eitt frægt dæmi sem ég get skotið hérna inn í með það, að flugrekstrarstjóri fyrirtækisins var gripinn við það að vera að húðskamma flugmenn ef þeir neita að fljúga þá hafa verið þreyttir. Hann var klagaður til Flugöryggisstofnunar Evrópu,“ segir Matthías.

Fyrir nokkrum árum hafi staðan til dæmis verið slæm í Bandaríkjunum og staða margra flugmanna þar ansi bágborin.

„Þetta er auðvitað mjög hættulegt þegar þú ert með allsráðanda í flugstjórnarklefanum. Þú vilt ekki að þú vilt ekki að flugmaðurinn sé þjakaður af einhverjum áhyggjum, hvort sem það eru fjölskyldulegar eða fjárhagslegar eða hvað sem er.“

Launin nógu há til að þurfa ekki að hafa áhyggjur

Spurður að lokum um það hvað flugmenn eigi að vera með í laun segir hann þau eiga að vera nógu há þannig að þeir þurfi ekki að hafa áhyggjur af sínu daglega amstri og fjárhagsmálum.

„Þeir eiga bara að geta unnið sitt starf öruggir og einbeitt sér fullkomlega að því,“ segir hann og að ekki sé um mikla hækkun að ræða sem þurfi. Hann sitji þó ekki við samningaborðið og það sé fjölmiðlabann.

Hægt er að lesa grein Matthíasar hér og hlusta á viðtalið við hann að ofan.