Virðis­auka­skattur, raun­veru­legur greiðandi og á­hrif á sam­keppnis­hæfni

Virðisaukaskattur er í eðli sínu neysluskattur sem leggst á endanlegan neytanda, ekki fyrirtækin sjálf. Fyrirtæki í ferðaþjónustu eru einfaldlega milliliðir sem innheimta skattinn fyrir hönd ríkisins. Fullyrðingar um að fyrirtæki „njóti“ lægra skattþreps byggja því á rangtúlkun eða misskilningi. Skatturinn er greiddur af ferðamanninum sem kaupir þjónustuna.

Ferðaþjónustan hefur þá sérstöðu meðal útflutningsgreina að neyslan fer fram innanlands. Ríkið fær því skatttekjurnar beint. Áætlað er að erlendir ferðamenn skili 100-150 milljörðum króna árlega í virðisaukaskatt, sem jafngildir um 6.000-7.500 krónum á dag á hvern ferðamann á meðan hann dvelur á landinu og sú tala er líklega varfærin.

Þetta gerir ferðaþjónustuna að einni mikilvægustu tekjulind ríkisins tekjulind sem byggir á erlendum neytendum sem greiða skatta hér án þess að nýta opinbera þjónustu að ráði.

Baðlónin - kjarnavara í íslenskri ferðaþjónustu

Hugmyndir um að hækka virðisaukaskatt á gesti baðlóna snúa því ekki að jaðarfyrirbæri heldur einni sterkustu kjarnavöru íslenskrar ferðaþjónustu.

Baðlón eru ekki aukaatriði, þau eru meðal helstu ástæðna þess að ferðamenn velja Ísland. Þar vegur þyngst Bláa Lónið, sem hefur áratugum saman verið eitt verðmætasta vörumerki landsins á alþjóðavísu og lykildrifkraftur í ákvörðun ferðamanna um að heimsækja Ísland.

Sérstaðan felst ekki aðeins í upplifuninni heldur einnig í heilsutengdum eiginleikum jarðsjávarins, ríkt af steinefnum sem margir sækja sérstaklega í vegna jákvæðra áhrifa á húð og vellíðan. Hér er því ekki aðeins um afþreyingu að ræða, heldur heilsutengda ferðaþjónustu með sterkt alþjóðlegt aðdráttarafl.

Að hækka virðisaukaskatt á þessa þjónustu er því í raun að:

• hækka verð á einni mikilvægustu ástæðu fyrir komu ferðamanna
• veikja eitt sterkasta vörumerki Íslands
• draga úr samkeppnishæfni landsins á alþjóðlegum markaði

Áhrif skattahækkana

Ferðaþjónusta er verðnæm alþjóðleg atvinnugrein. Ferðamenn bera saman áfangastaði og Ísland er þegar dýr kostur.

• Hækkun virðisaukaskatts hækkar verð strax
• Hærra verð dregur úr eftirspurn
• Minni eftirspurn þýðir lægri heildartekjur

Þetta á sérstaklega við um baðlónin, þar sem verð er sýnilegt og samanburðarhæft. Þegar kjarnavara hækkar í verði hefur það keðjuverkandi áhrif á alla upplifun ferðamannsins.

Einföld staðreynd stendur eftir. Fjölgun ferðamanna eykur tekjur ríkisins - en hækkun skatta á lykilupplifanir getur fækkað þeim.

Misskilningur um „skattfríðindi“

Lægra virðisaukaskattsþrep í ferðaþjónustu er ekki sértæk ívilnun heldur alþjóðlega viðurkennd stefna til að tryggja samkeppnishæfni. Nánast öll samkeppnislönd Íslands fara sömu leið. Endurgreiðslur virðisaukaskatts eru ekki styrkir heldur leiðrétting í hlutlausu kerfi. Fyrirtæki greiða ekki skattinn, þau skila honum áfram.

Niðurstaða

Að hækka virðisaukaskatt á baðlón er ekki einföld tekjuöflun. Það er ákvörðun sem snertir beint eina mikilvægustu stoð íslenskrar ferðaþjónustu og eitt sterkasta vörumerki landsins.

Það sem laðar ferðamenn að Íslandi á ekki að vera fyrsta skotmark skattahækkana.

Skynsamleg stefna felst ekki í því að hækka verð á lykilupplifunum heldur í því að styrkja þær, fjölga gestum og auka þannig tekjur ríkisins til lengri tíma.

Höfundur er fyrrverandi varaformaður Samtaka ferðaþjónustunnar.