Þegar „fjölmiðlastyrkir“ eru ekki fyrir alla fjöl­miðla

Það er mikið rætt um stuðning ríkisins við einkarekna fjölmiðla. Orðið fjölmiðlastyrkir gefur auðveldlega þá mynd að þar sé um að ræða almennt stuðningskerfi við íslenska einkarekna fjölmiðlun.

Svo er þó ekki.

Almennur rekstrarstuðningur ríkisins er samkvæmt lögum ætlaður til að efla ritstjórnir og styðja við fréttaþjónustu og lýðræðislega umræðu. Stuðningshæfur kostnaður tengist vinnslu frétta og fréttatengds efnis.

Það þýðir að íslenskur afþreyingarmiðill, sem framleiðir eða miðlar kvikmyndum, sjónvarpsefni eða öðru afþreyingarefni en rekur ekki slíka fréttastarfsemi, stendur í reynd utan þessa almenna rekstrarstuðnings.

Það væri í sjálfu sér pólitísk ákvörðun sem hægt væri að ræða sérstaklega. En þá mætti ætla að önnur stuðningskerfi ríkisins væru aðgengileg fjölbreyttari hópi einkarekinna fjölmiðla.

Þar kemur Talsetningar og textunarsjóður fjölmiðlaveitna til sögunnar.

Sá sjóður á að styðja íslenska tungu með því að styrkja talsetningu og textun. Reyndar eingöngu með því að endurgreiða áður útlagðan kostnað í textun og talsetningu. En þar eru jafnframt önnur og mjög þröng skilyrði. Samkvæmt nýjum reglum þarf áskriftarfjölmiðill að hafa fleiri en 2.000 áskrifendur og jafnframt segir nú berum orðum:

„Umsækjandi skal sjálfur starfrækja viðkomandi áskriftarfjölmiðil.“

Við síðustu úthlutun bárust þrjár umsóknir. Tvær þeirra uppfylltu skilyrðin að mati stjórnvalda: umsóknir Símans og Sýnar.

Þau fengu styrkina.

Þá vaknar einföld spurning.

Hvar eiga sjálfstæðir íslenskir afþreyingarmiðlar heima í stuðningskerfi stjórnvalda?

Almennu fjölmiðlastyrkirnir eru miðaðir við fréttir og fréttatengt efni. Þegar komið er að sjóði sem sérstaklega tengist sjónvarpsefni, talsetningu og textun taka við skilyrði um áskriftarfjölmiðil, fjölda áskrifenda og að umsækjandinn sjálfur starfræki áskriftarmiðilinn.

Þetta er sérstaklega umhugsunarvert þegar stjórnvöld tala á sama tíma um fjölbreytni, nýliðun og samkeppni á íslenskum fjölmiðlamarkaði.

Skjár 1 hefur ítrekað gert athugasemdir við ákvarðanir ráðuneytisins vegna Talsetningar- og textunarsjóðsins og leitað með málin til Umboðsmanns Alþingis og Samkeppniseftirlitsins. Þau mál eru til meðferðar og niðurstaða þeirra liggur því ekki fyrir.

Málið snýst ekki eingöngu um Skjá 1 eða eina styrkumsókn.

Spurningin er stærri:

Viljum við opinbert stuðningskerfi sem styður fjölbreytta íslenska fjölmiðlun eða kerfi þar sem fyrst þarf að passa inn í mjög ákveðið rekstrarform til þess að eiga möguleika á stuðningi?

Íslenskur fjölmiðill hættir ekki að vera íslenskur fjölmiðill þótt hann flytji kvikmyndir í stað frétta.

Og íslensk tunga verður ekki síður íslensk þótt hún birtist sem texti undir kvikmynd.

Höfundur er forráðamaður afþreyingarmiðilsins Skjás 1.