Sætir harðri gagnrýni samflokksmanna en er hólpinn um sinn

Um er að ræða bráðabirgðaniðurstöður rannsóknar Sue Gray á samkvæmum í Downing-stræti, sem áttu sér stað á meðan strangar sóttvarnareglur voru í gildi. Forsætisráðherrann, Boris Johnson, þykir hafa sloppið nokkuð vel frá málinu, að minnsta kosti í bili, en enn eru ekki öll kurl komin til grafar.

Líkt og Kuenssberg bendir á voru niðurstöðurnar almenns eðlis, að partýstandið hefði verið óréttlætanlegt og að leiðtogar hefðu brugðist. Rannsókn Gray náði til sextán samkoma en lögregluyfirvöld hafa tólf þeirra til rannsóknar og fóru þess á leit við Gray að hún ritskoðaði skýrslu sína þar til þeirra rannsókn væri lokið.

Því er fátt um smáatriði í skýrslunni og engin nöfn nefnd.

Skildu ekki reglurnar eða töldu þær ekki eiga við um sig

Skýrsla Gray var birt í gær. Johnson vakti mikla reiði þegar hann neitaði í þinginu að lofa því að lokaútgáfa hennar yrði sömuleiðis gerð opinber þegar rannsókn lögreglu væri lokið en neyddist til að bakka með það þegar leið á daginn.

Viðbrögðin í þinginu voru hörð; stjórnmálskýrendur voru flestir á því að Johnson væri nú á skilorði þar til niðurstöður lögreglu lægju fyrir en samflokksmenn forsætisráðherra voru hins vegar ómykrir í máli þegar skýrslan var rædd.

Meðal þeirra var Theresa May, fyrrverandi forsætisráðherra, sem sagði skýrsluna sýna að ráðamenn í Downing-stræti hefðu ekki farið að þeim reglum sem þeir hefðu skikkað hinn almenna borgara til að fara eftir.

„Annað hvort hafði hæstvirtur vinur minn og aðrir í kringum hann ekki lesið reglurnar eða ekki skilið hvað í þeim fólst; eða héldu þeir að þær ættu ekki við í Downing-stræti 10? Hvort var það?“ spurði May.

Andrew Mitchell, fyrrverandi ráðherra, sagðist hafa glatað trúnni á Johnson.

„Þegar hann bauð mér vinsamlega að hitta sig fyrir tíu dögum sagði ég honum að ég teldi að hann ætti að íhuga það vel hvað væri best fyrir landið okkar og Íhaldsflokkinn og nú verð ég að segja að hann nýtur ekki lengur stuðnings míns,“ saðgi Mitchell.

Annar Íhaldsmaður, Aaron Bell, lýsti því hvaða áhrif sóttvarnareglurnar hefðu haft á útför ömmu sinnar. „Ég faðmaði ekki systkini mín. Ég faðmaði ekki foreldra mína. Ég hélt líkræðuna og fór ekki einu sinni heim til hennar eftir á til að þiggja tebolla. Ég ók heim í þrjá tíma frá Kent til Staffordskíri. Heldur forsætisráðherrann að ég sé bjáni?“

Lögregla rannsakar 300 myndir og fjölda skjala

Johnson sagðist harma ef hann eða aðrir í Downing-stræti hefðu sýnt dómgreindarbrest en hann hefur enn ekki svarað spurningum um nákvæmlega hvaða samkvæmi hann sótti. Eitt þeirra var haldið á heimili forsætisráðherra og er til rannsóknar hjá lögreglu.

Skyndileg ákvörðun lögreglunnar, sem hefur hingað til veigrað sér frá því að rannsaka meint sóttvarnabrot embættismanna, að rannsaka viðburðina tólf hefur veitt Johnson nokkuð svigrúm til að bjarga sér en á sama tíma aðeins lengt í ólinni.

Í aðdraganda útgáfu Gray-skýrslunnar hafði hópur Íhaldsmanna talað sig saman um að leggja fram vantrauststillögu á hendur forsætisráðherranum en þess var beðið að niðurstaða lægi fyrir. Nú, þegar ljóst er að bráðabirgðaútgáfan dugir ekki til að fella Johnson, er spurningin sú hvort viðleitni þingmannanna er farin út um þúfur.

Mikið mun velta á því hver niðurstöðum lögreglurannsóknarinnar. Lögregla hefur sagst hafa 300 myndir og fjölda skjala til skoðunar.

Breskir miðlar segja enn mikla reiði krauma í garð forsætisráðherra en á sama tíma sé ljóst að hann eigi sér stuðningsmenn sem hyggist standa við bakið á honum sama hvað verður. Partur af vandamálinu er að það þykir ekki liggja ljóst fyrir hver gæti mögulega tekið við af Johnson.

Til að knýja fram atkvæðagreiðslu um vantraust þurfa 54 þingmenn Íhaldsflokksins að skila inn vantrauststillögu á hendur forsætisráðherranum. Einhverjir hafa gert það nú þegar en fjöldinn er jafnan ekki gefinn upp fyrr en hann er kominn í 54.