Veljum að vita meira

Eftir rúmar tvær vikur gefst þjóðinni tækifæri til að ákveða hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Ekki til að ákveða hvort Ísland gangi inn þar inn, heldur til að velja samning fram yfir samningsleysi, upplýsingar fram yfir upplýsingaóreiðu. Rétt eins og ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar lofaði Íslendingum fyrir rúmum áratug.

Við þurfum ekki að útkljá öll álitamál um kosti og galla ESB á næstu tveimur vikum. Við þurfum aðeins að vilja vita meira um tækifæri Íslands til að segja já þann 29. ágúst.

Höfnum ekki samningi sem enginn hefur séð – skoðum fyrst og ákveðum svo

Við kaupum ekki íbúð án þess að skoða hana. Við tökum ekki nýju starfi án þess að vita hver launin eru. Samt er þjóðin nú hvött til að hafna ESB áður en samningur liggur fyrir. Sumir tala jafnvel eins og niðurstaðan sé þegar gefin.

En niðurstaðan ræðst aðeins við samningsborðið þar sem markmiðið liggur skýrt fyrir. Markmiðið er að tryggja hagsmuni fólks og fyrirtækja á Íslandi og standa vörð um sérstöðu Íslands.

Gleymum því ekki að margt hefur breyst síðan Ísland var síðast í aðildarviðræðum við ESB á árunum 2009-2013. Öryggismál vega þyngra, orkumál hafa tekið á sig nýja mynd og mikilvægi norðurslóða hefur aukist verulega. Evrópa sjálf hefur breyst og forgangsröðun Evrópusambandsins með.

Það er mat ríkisstjórnarinnar að nú sé meira svigrúm en áður til að taka tillit til sérstöðu Íslands. En við þurfum ekki að spá fyrir um niðurstöðuna fyrir fram.

Skoðum fyrst. Ákveðum svo.

Ríkisstjórnin treystir þjóðinni til að taka ákvörðun

Umræðan um tækifæri Íslands innan ESB mun harðna enn frekar á næstu dögum. Það er eðlilegt og hollt. Stórar ákvarðanir eiga að vera ræddar, ólík sjónarmið eiga að takast á og erfiðum spurningum á að svara.

Stjórnvöld munu hlusta á efasemdir já- og nei-sinna, svara spurningum af hreinskilni og tryggja að kjósendur hafi sem bestar upplýsingar til að taka upplýsta ákvörðun um hvort klára eigi viðræður við ESB. Því ríkisstjórnin treystir þjóðinni til að ákveða hvaða framtíð hún vill.

Íslendingar hafa áður staðið frammi fyrir stórum spurningum um stöðu smáþjóðar í breyttum heimi. Í hvert sinn höfum við spurt spurninga og vegið kosti og galla. Við höfum ekki óttast það að vita meira heldur haft sjálfstraust til að spyrja, hlusta og kanna.

Hvað sem stjórnarandstaðan segir þjóðinni þá snýst atkvæðagreiðslan 29. ágúst ekki um aðild Íslands að ESB. Hún snýst um hvort við viljum halda áfram viðræðum, kanna hvað Íslandi stendur raunverulega til boða og taka síðan ákvörðun með allar upplýsingar á borðinu.

Þegar samningur liggur fyrir fær þjóðin aftur að segja sitt. Þá geta Íslendingar sagt já eða nei við aðild á grundvelli þess sem raunverulega liggur fyrir.

Það að segja já nú bindur engan til að segja já síðar. Það tryggir aðeins að við fáum tækifæri til að vita meira áður en við ákveðum.

Höfundur er dómsmálaráðherra.