Trump enn ekki svarað fundarbeiðni Krist­rúnar

Þetta kom fram í óundirbúnum fyrirspurnartíma þingsins í morgun, þar sem Kristrún svaraði fyrirspurn Diljár Mistar Einarsdóttur, þingmanns Sjálfstæðisflokksins, um hagsmunagæslu Íslands gagnvart Bandaríkjunum.

Seinast var greint frá þessari fundarbeiðni í október og enn stendur á eyju.

„Við hljótum að gera þá kröfu að ráðherrar okkar sinni þessari mikilvægu bandaþjóð okkar af fullum krafti og til jafns við kollega sína á Norðurlöndunum,“ sagði Diljá í fyrirspurnartíma þingsins og beindi svo þeirri spurningu að forsætisráðherra hvers vegna hún og aðrir íslenskur ráðherrar væru með „annan fótinn í Brussel“ en ekki í Bandaríkjunum.

Kristrún tók undir að hagsmunagæsla gagnvart Bandaríkjunum væri mikilvæg og sagði að íslensk stjórnvöld ættu í reglulegum samskiptum við Bandaríkin á öllum stigum stjórnkerfisins og nefndi þar „atvik í efnahagslögsögunni“ í upphafi árs og vísar væntanlega til þess þegar bandaríski herinn tók yfir stjórn rússnesks olíuflutningaskips í íslenskri efnahagslögsögu fyrr eftir. 

Samtalið við Bandaríkin aldrei verið betra – í stjórnkerfinu

„Það er satt best að segja að þrátt fyrir að það virðist vera að pólitíska samtalið milli Bandaríkjanna og Evrópu hafi breyst, þá hefur reyndar í stjórnkerfinu samtal við Bandaríkin á Íslandi aldrei verið betra. Það er mjög náið samtal og ég veit til að mynda fyrir víst að á fyrri kjörtímabili núverandi Bandaríkjaforseta hafi einmitt verið um að ræða einmitt þessi samskipti.“

Engu að síður verði að horfast í augu við það að það sé ekki endilega það sama að eiga samskipti á sviði stjórnkerfisins og á hinu pólitíska.

„Það liggur inni og hefur legið í talsverðan tíma fundarbeiðni af minni hálfu gagnvart Bandaríkjaforseta,“ bætir Kristrún við 

Hún tekur fram að hún hafi hitt Donald Trump Bandaríkjaforseta í nokkur skipti og átt „ágæt samtöl við hann“ þó að það hafi ekki verið á formlegum tvíhliða fundum.

„Þar hefur meðal annars komið fram að hann sé mjög meðvitaður um þetta sérstaka samband Bandaríkjanna við Ísland í tengslum við varnarsamninginn og hann sé enn þá í fullu gildi. Þetta fullyrti Bandaríkjaforseti við mig.“

Það liggi fyrir að samskipti við Bandaríkin séu til staðar. „Það er enginn að forðast þau.“

Ekki góður bragur á því „að tortryggja samskipti milli þessara landa“

Diljá spurði þá hvers vegna ráðherrann skæri sig alfarið út frá kollegum sínum á Norðurlöndunum þegar kæmi að samskiptum við Bandaríkin og einkum hvers vegna þessi ríkisstjórn hefði tekið „algera u-beygju“ í samskiptum við Bandaríkin og nefnir þar sameiginlega yfirlýsingu 22 bandalagsríkja vegna Írans að undirlagi Bandaríkjanna.

„Öll Norðurlöndin skrifa þar undir nema Ísland. Hvernig stendur á þessu, virðulegi forseti? Er Ísland orðið utanveltu þegar kemur að samskiptum við Bandaríkin? Eða var það mat ríkisstjórnar hæstvirts forsætisráðherra að við þyrftum ekki að hafa áhyggjur af þessari ógn? Samskipti við Brussel og áhugi á Evrópusambandinu taka augljóslega sinn toll, en við gerum þá kröfu að hagsmunagæslu sé sinnt gagnvart Bandaríkjunum,“ sagði Diljá.

Kristrún svaraði að hún gæti ekki tekið undir málflutning Diljár. „Og ég verð að segja að mér finnst ekki góður bragur á því hjá þingmanninum að varpa rýrð eða tortryggja samskipti milli þessara landa,“ sagði hún.

Það liggi fyrir að það séu skiptar skoðanir í þingsal þegar kemur að því að kanna aðildarviðræður við Evrópusambandið. „En það er ekki það sama og við eigum að vekja tortryggni eða jafnvel hræðslu úti í samfélaginu um að við eigum ekki góð samskipti við Bandaríkin.“

Vissulega hafi samskipti víða breyst en það sé ekki rétt að fundir eða samskipti hafi verið af allt öðrum toga en milli annarra landa. Það sé allur gangur á því.

„Við höfum verið mjög jákvæð þegar kemur að því að sækja fundi [með bandarískum stjórnvöldum]. Það hefur verið mikið um að vera í alþjóðamálum,“ sagði hún og nefndi sérstaklega að ályktun sem Diljá vísaði til hafi borist til íslenskra stjórnvalda seint á föstudagskvöldi og því hafi þau aðeins haft örfáa klukkutíma til að bregðast við. Síðar hafi komið önnur ályktun þar sem tekið væri undir það sama og undir það hafi íslenska ríkisstjórnin ritað.

„Þannig að við höfum alveg sýnt lit þegar kemur að aðgerðum í Hormússundinu og þau vita alveg í Bandaríkjunum hvar við stöndum hvað það varðar.“