„Mér finnst, ég ræð!“ – en þannig byggjum við ekki upp skóla­starf

Ég starfa sem verkefnastjóri í grunnskóla og hef verið kennari í 20 ár. Á þeim tíma hef ég séð ýmsar breytingar í skólastarfi, sumar góðar og aðrar sem hafa kallað á mikla aðlögun.

Þegar ég hóf kennslu voru gefnar einkunnir í tölum. Síðar kom sú ákvörðun frá menntamálaráðuneytinu að taka upp bókstafaeinkunnir með matsviðmiðum. Sú breyting kom ofan frá og við í grunnskólunum höfðum lítið um hana að segja. Innleiðingin reyndist krefjandi og mikill tími fór í að vinna úr kerfi sem við fengum takmarkaðan stuðning við að tileinka okkur.

Ég viðurkenni að ég var efins í fyrstu. En með samvinnu við aðra kennara tókst okkur smám saman að ná tökum á þessu. Í því ferli fór ég að sjá kosti matsviðmiðanna. Þau neyddu okkur til að staldra við og spyrja: Hvers vegna erum við að kenna þessa hæfni? Hvað á nemandinn að geta þegar hann hefur tileinkað sér hana?

Þessi nálgun breytti minni kennslu. Ég þurfti að útskýra betur fyrir nemendum tilgang námsins og hvernig þeir gætu nýtt sér það í framtíðinni. Þar liggur kjarninn: Þetta snýst ekki fyrst og fremst um einkunnina, heldur um ferlið og þá hæfni sem nemandinn byggir upp.

Fyrir mér skiptir því ekki höfuðmáli hvort við notum tölur eða bókstafi. Það sem skiptir máli er að matsviðmið séu skýr og styðji við nám nemenda.

Það sem veldur mér hins vegar áhyggjum í umræðunni núna er tónninn. Þegar stjórnvöld tala til kennara í boðhætti, án raunverulegs samráðs, skapast fjarlægð í stað samstarfs. Ég upplifi ekki að verið sé að vinna með okkur sem störfum í skólunum.

Gott skólastarf byggir á trausti og samvinnu. Það má líkja því við hjónaband: Ef annar aðilinn tekur ákvarðanir einhliða og talar niður til hins, eru litlar líkur á að sambandið dafni.

Nú virðist enn á ný vera verið að taka ákvarðanir um grunnskólann án þess að leita nægilega til fagfólksins sem starfar þar daglega. Ég er sannfærð um að flestir kennarar eru tilbúnir að taka þátt í umbótum — enda viljum við öll það sama: að nemendum okkar vegni vel.

Það er margt sem má bæta í menntakerfinu. En það er líka margt sem vel er gert. Ef við ætlum að ná árangri þurfum við að byggja á því sem fyrir er og þróa það áfram í sameiningu.

Árangur næst ekki með yfirlýsingum á borð við: „Ég er menntamálaráðherra og ég ræð.“

Höfundur er verkefnastjóri í grunnskóla.