Skiptast á að gæta barnanna á meðan þau bíða eftir plássi

Hafnarhaus er skapandi miðstöð í miðbæ Reykjavíkur. Hún er staðsett fyrir ofan Listasafn Reykjavíkur og í henni er 3.500 fermetra rými sem rúmar yfir 250 manns. Þar starfar hópur listamanna og einyrkja. Josie Anne Maltinsky Gaitens, blaðamaður og móðir, er ein þeirra sem leigja herbergi í Hafnarhausi og bíður eftir plássi fyrir barnið sitt.

„Börnin eru á aldrinum sex til 24 mánaða,“ segir Josie og að sumir hafi beðið lengi eftir plássi á leikskóla.

„Foreldrarnir eru búnir að vera heima að njóta nándarinnar. Svo eru þau komin á þann stað að þau hugsa, jæja, það er kominn tími til að fara aftur að vinna eða jafnvel í hlutastarf og það er bara ekkert í boði fyrir börnin. Þá þarf fólk að taka þessar virkilega erfiðu ákvarðanir.“

Voru fyrst á bókasafninu

Josie segir einn pabbann hafa stigið fyrsta skrefið að þessu verkefni þegar hann tók dóttur sína með sér nærri daglega til vinnu í Hafnarhaus. Hún fékk svo pláss á leikskóla um 18 mánaða gömul en listamennirnir hafi við það vanist því að hafa barn í húsinu og þessi menning skapast.

Hópurinn byrjaði á því að hittast í Borgarbókasafninu og skiptist þá á að vera þar með börnunum og hoppa svo yfir til að vinna. Eftir að hafa rætt málið í spjalli Hafnahauss var ákveðið að taka það skrefinu lengra.

Forsvarsaðilar Hafnarhauss hafa lánað foreldrunum herbergið gjaldfrjálst til reynslu til að byrja með en verði verkefnið til frambúðar mun það að öllum líkindum breytast.

Josie segir þennan hóp foreldra suma frá upphafi ekki hafa haft annarra kosta völ en að koma til vinnu og taka börnin með. Ein móðirin sé til dæmis tónlistarkona sem vinni að nýrri plötu og að hún hafi komið með son sinn nærri daglega frá því að hann var sex vikna gamall.

„Þannig að hann er svolítið barn okkar allra.“

Josie segir að í Hafnarhausi hafi þannig skapast fallegt og gott tengslanet á milli fólks sem kannski hefur ekki annars kosta völ.

„Þetta er eitthvað sem er sífellt minna af í lífi fólks nú til dags. Ef maður fer kannski 50 ár aftur í tímann var fólk líklegra til að vera þátttakandi í kirkjunni,“ segir Josie og að almennt hafi meira verið um félagsstarf en það sé ekki jafn algengt í dag.

Þægilegt að vera svo nálægt börnunum

Þetta sé auðvitað ekki hefðbundið fyrirkomulag þar sem foreldrar eru í öðru húsnæði en börnin sín en þeim þyki þetta þægilegt.

„Foreldrarnir eru allir að vinna í húsinu, sem þýðir að mæður koma inn til að gefa brjóst, allir eru að svæfa sín eigin börn.“

Josie ítrekar að aðeins sé um óformlegt samstarf að ræða þannig að fólk hafi tíma og rúm til að sinna sinni vinnu en hún sjái fyrir sér að mögulega væri hægt að gera þetta formlegra með því að fá til dæmis dagmömmu til starfa.

„Það eru bara svo fá pláss í boði fyrir börn og það hefur gríðarleg áhrif, sérstaklega á ákveðna hópa. Við erum að mestu leyti listamenn og skapandi fólk og við vinnum þess konar vinnu og það felur oft í sér að vinna heima og vera sveigjanleg.“

Í sambandi þar sem annar aðilinn er í þeirri stöðu verði það oft þannig að umönnunarábyrgðin falli meira á þann í sambandinu sem hafi sveigjanleika og líklega lægri tekjur.

„Josie segir það sérstaklega eiga við þegar um sé að ræða listakonur. Josie segir þetta auðvitað efnahagslega skynsamlegt en það megi samt sem áður ekki hunsa það hvaða áhrif þetta hefur. Að auki sé baklandið kannski ekki mjög sterkt vegna þess að annar aðilinn er erlendur.

Liggja ekki á stórum sjóðum

Hún segir þetta auk þess samfélag sem hefur ekki endilega miklar tekjur til afgangs að setja í svona verkefni.

„Það eru engar fjárfestingatekjur. Það er ekkert þess háttar. Þannig að við getum ekki, sem hópur, sagt: „Jæja, við skulum bara stofna fyrirtæki. Fara í ráðningarferli, ráða einhvern og sjá svo hvort krakkarnir mæti“,“ segir Josie.

Þau hafi fyrst þurft að koma verkefninu af stað, kanna hvort það væri hagkvæmt og núna, þegar verkefnið hefur verið í gangi í nokkrar vikur, sjái þau að það er eftirspurn. Þess vegna hafi þau leitað til annarra meðlima og auglýst verkefnið. Út frá því ætli þau að sjá hvort það sé tilefni til að ráða einhvern inn.

Josie segir fjögur börn hafa komið frá upphafi. Tvö hafi komið nærri daglega og tvö sjaldnar. Undanfarið hafi svo verið töluvert um veikindi og því ekki öll börnin mætt.

„Við erum komin á þann stað að við þurfum að mynda einhvers konar hjarðónæmi þar sem allir þurfa að smitast af sýklum allra hinna og svo verðum við öll búin að aðlagast og komin með sömu örveruflóruna eða hvað það nú er,“ grínar Josie.

Josir segir einnig jákvætt við verkefnið að börnin njóti þess verulega að vera í samskiptum hvert við annað.

„Þetta er eitthvað sem við sjáum strax, það er þessi gríðarlegi ávinningur þar sem börnin njóta þess virkilega að vera í félagsskap hvert annars.“

Sonurinn nýtur þess að hitta önnur börn

Brynja Bjarnadóttir söngkona er ein þeirra foreldra sem hafa nýtt sér gæsluna.

„Ég er tónlistarkona og að vinna með fötluðum einstaklingi,“ segir hún og að þannig sé hún með sveigjanlegan vinnutíma.

„Okkur tekst alveg að jöggla þessu ágætlega. Við vorum ekkert endilega að leita en svo höfðu aðrir samband í húsinu,“ segir hún og að þau hafi ákveðið að slá til.

Sonur hennar, sem er ársgamall, hafi fyrst farið tvo daga vikunnar en sé nú í um fjóra daga hverja viku. Hún sjái sjálf um að svæfa hann í hádeginu alla daga og stoppi við til að gefa honum brjóst en annars taki hún „vaktina“ einn dag í viku. Þrjá daga séu því aðrir foreldrar að hugsa um hann á meðan hún nær að vinna.

„Ég vissi ekkert að hann væri tilbúinn að vera svona lengi í burtu frá okkur. Við byrjuðum á tveimur dögum vikunnar og erum núna með fjóra daga vikunnar. Ég fann það strax fyrsta daginn að mér fannst svo gott að geta kíkt á hann, en líka fyrir hann, ég fann það svo vel að honum fannst þetta svo gaman, að fá að leika við vini sína.“

Brynja segir samfélagið í Hafnarhausi hafa reynst henni afar vel allt fæðingarorlofið. Hún hafi mikið mætt með hann með sér til vinnu og fengið aðstoð ef hún þurfti frá öðrum meðlimum.

„Þetta er svo frábært samfélag.“