5% af al­þingis­manni

Væntanlega þarf ekki að fara mörgum orðum um það að stjórnmálaflokkur, sem hefði einungis hálfan þingmann á Alþingi, væri ekki að fara að hafa teljandi áhrif á gang mála þar innanhúss. Hvað þá ef hann hefði aðeins 5% hlutdeild í einum alþingismanni. Möguleikar slíks flokks á áhrifum væru vitanlega litlir sem engir þó vissulega mætti segja að hann ætti sæti við borðið þar sem ákvarðanirnar væru teknar. Þær yrðu hins vegar seint teknar með eiginlegri aðkomu hans.

Hér er hins vegar um að ræða raunverulega lýsingu á hlutskipti Íslands ef til inngöngu í Evrópusambandið kæmi. Mælikvarðinn á vægi ríkja við ákvarðanatökur innan sambandsins fer einkum eftir íbúafjölda þeirra. Á þingi Evrópusambandsins fengi Ísland sex þingmenn af vel yfir 700. Sambærilegt við hálfan þingmann á Alþingi. Staðan yrði enn verri í ráðherraráði sambandsins, valdamestu stofnun þess. Þar yrði vægið einungis á við 5% hlutdeild í einum alþingismanni.

Mismunurinn á stöðu mála í þingi Evrópusambandsins og ráðherraráðinu skýrist af því að miðað er við ákveðinn lágmarksfjölda fulltrúa í þinginu en að fullu við íbúafjölda í ráðinu. Hins vegar er ljóst að sex þingmenn af vel yfir 700 er dropi í hafið. Ekki sízt þegar aðeins þarf einfaldan meirihluta í þinginu til ákvarðanatöku. Til samanburðar hefur Þýzkaland eitt 90 þingmenn. Þá þarf 17 fámennari ríki sambandsins til þess að hafa sama vægi og Þýzkaland í ráðherraráðinu.

Kæmi til inngöngu Íslands í Evrópusambandið færðust flest okkar mál undir yfirstjórn þess. Þar á meðal sjávarútvegs- og orkumál. Möguleikar okkar á að hafa áhrif í þeim efnum færu allajafna fyrst og fremst eftir íbúafjölda landsins. Til að mynda má nálgast reiknivél á vef ráðherráðsins þar sem hægt er að sjá hvernig íbúafjöldi ríkjanna hefur áhrif á vægi þeirra þegar teknar eru ákvarðanir. Við yrðum einfaldlega ekki lengur við stjórnvölinn á okkar eigin málum.

Talsmenn inngöngu í Evrópusambandið vilja alls ekki að bent sé á þetta. Þeir vilja þess í stað í mesta lagi tala um lágmarkið sem gildir í þingi sambandsins sem þýði að þýzkur þingmaður hefði mun fleiri íbúa á bak við sig en íslenzkur. Hins vegar skiptir það auðvitað engu þegar vægi Íslands yrði aðeins á við hálfan þingmann á Alþingi. Um þetta yrði síðan ekki samið í umsóknarferli að Evrópusambandinu nema þá að vægi annarra ríkja yrði um leið breytt til samræmis.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum með áherzlu á Evrópufræði og öryggis- og varnarmál).