„Við þurfum ekki að vera með hníf hérna í höfuð­borginni“

Grímur var gestur í Bítinu á Bylgjunni í morgun. Hann segir áríðandi að allt samfélagið taki þátt í þjóðarátaki gegn þessari þróun. Stjórnvöld og lögregla hafa bæði lýst því yfir að taka þátt í því. Mikið hefur verið rætt um vopnaburð ungmenna eftir að 16 ára drengur stakk þrjú ungmenni á Menningarnótt með þeim afleiðingum að eitt þeirra, sautján ára stúlka, Bryndís Klara Birgisdóttir, lést um viku síðar.

Grímur segir þá sem beita hnífum ekki endilega meiða. Þeir noti þá til að hóta og börnin beri það fyrir sig að þau beri hníf til að verja sig fyrir öðrum sem beri hnífa. Grímur segir þessa hræðslu barna óútskýrða en ljóst sé að eitthvað hafi breyst meðal ungmenna frá því að hann var sjálfur ungur.

Grímur segir öðruvísi horft á brot barna en áður. Sakhæfisaldur sé 15 ára en börn séu lagalega börn til 18 ára aldurs. Það hafi ekki alltaf verið þannig og því gæti skráningin verið villandi. Fleiri brot meðal barna séu skráð í dag því þau eru börn lengur samkvæmt lögum.

Ekki hópslagsmál á Hallærisplani

Hann segist sjálfur af þeirri kynslóð sem hékk á Hallærisplani. Þar hafi líka verið tekist á en ekki með sama hætti. Það hafi ekki verið sama hópamyndum í slagsmálum heldur hafi verið tekist á mann á mann.

Tilkynnt var í gær að hátíð sem halda átti í Árbæ var frestað. Grímur segir tónleikahaldara taka þessa ákvörðun en það sé mikilvægt að fólk haldi áfram að lifa lífinu.

„Við í lögreglunni erum ekki að segja fólki að það sé í stórhættu að vera á ferðinni og gæti verið stungið. Við erum í öruggu samfélagi og það þarf ekki að lita þetta svo dökkum litum að fólk sé óöruggt á götum Reykjavíkur.“

Samfélagslöggæsla lykillinn

Grímur segir lögreglu vera með töluverðan viðbúnað og nefnir sem dæmi bæjarhátíðina í túninu heima sem haldin var í Mosfellsbæ síðustu helgi. Þar hafi bæði lögreglan og bæjaryfirvöld verið með aukinn viðbúnað og öryggisgæslu. Tilkynnt var um í það minnsta eina líkamsárás á hátíðinni þar sem hnífi var beitt. 

Grímur segir lögregluna vinna að því að auka við samfélagslögregluna en lögreglan sé fáliðuð. Samfélagslögreglan er starfandi á höfuðborgarsvæðinu og á Norðurlandi eystra. Deildin fékk um 120 milljóna styrk í vor en Grímur segist vona að deildin fái enn stærri styrk til að auka viðveru sína um land allt. Samfélagslöggæsla verði lykillinn að því að ná árangri og samtali við unglinga.

Hann segir að á höfuðborgarsvæðinu séu að jafnaði 20 lögreglumenn á vaktinni en þyrftu að vera um 30. Það sé kostnaðarsamt og embættin hafi ekki getu til að fjölga svo mikið.

Grímur segir þetta ekki einsdæmi. Ofbeldi ungmenna sé að aukast á öllum Norðurlöndunum og vopnaburður þeirra. Hann segir erfitt að setja reglur um sölu hnífa því það sé alveg eins hægt að nota eldhúshníf. Það sé miklu betra að einbeita sér að því að normalisera ekki vopnaburð, að ungmenni séu með hnífa.

„Veiðimenn þurfa að vera með hníf en við þurfum ekki að vera með hníf hérna í höfuðborginni.“

Unglingafangelsi ekki lausnin

Hvað varðar úrræði fyrir börn sem brjóta af sér og refsingar segir Grímur öll börn yfir 15 ára aldri sakhæf og séu því ábyrg gjörða sinna. Þau verði dæmd og svo verði að finna þeim viðeigandi úrræði. Það séu fangelsin eða á Stuðlum. Hann segir að sums staðar séu unglingafangelsi en það eigi að fara varlega í það. Þar geti verið gengjamyndum til dæmis. Grímur bendir á að fyrir börn sem brjóta af sér en eru ekki sakhæf þá rannsaki lögregla líka málin og reyni að leysa úr þeim en það sé á hendi barnaverndaryfirvalda að fylgja málinu eftir og barninu.

„Mér finnst mjög mikilvægt að við leysum þetta mál ekki bara með refsingum. Við þurfum að refsa þegar fólk brýtur af sér, og þurfum að refsa fyrir það að vera með hníf. En við eigum ekki að halda að við komumst út úr þessu vandamáli með því að refsa. Við þurfum að nota aðrar aðferðir líka,“ segir Grímur og að aðrir þurfi að koma að því.

Grímur bendir þó á að átak sé eitthvað stutt og því ljúki. Það sé hans von að þegar þjóðarátaki gegn þessari vá ljúki verði búið að finna einhver úrræði til að bregðast við þessu sem verði fest í sessi. Börn verði ekki vopnuð lengur og telji sig ekki þurfa þess lengur. Hann bendir þó á að það sé vel hægt að beita ofbeldi án hnífa og að markmiðið sé alltaf að hægt sé að eiga samskipti sem leysast ekki upp í ofbeldi.

Grímur segir mikilvægt að horfa til þess að fólk hafi möguleika til að breytast og batna. Suma stráka sé erfitt að eiga við en það verði að gefa þeim færi á að eiga samtal og að fundnar séu einhverjar lausnir fyrir þá.