Þetta reddast ekki! Steinunn Þórðardóttir, Oddur Steinarsson, Margrét Ólafía Tómasdóttir, Sólveig Bjarnadóttir, Theódór Skúli Sigurðsson, Ragnar Freyr Ingvarsson, Katrín Ragna Kemp, Teitur Ari Theodórsson og Magdalena Ásgeirsdóttir skrifa 24. maí 2023 15:30 Í tímaritinu „The Economist“ var nýverið birt grein sem bar fyrirsögnina ,,Why health-care services are in chaos everywhere. Now is an especially bad time to suffer a heart attack“. Þar er fjallað um þann mikla vanda sem steðjar að heilbrigðiskerfum flestra vestrænna landa í kjölfar Covid. Í greininni er víða komið við og sýna tölur glögglega að alls staðar hafa vandamálin aukist, jafnvel í efnuðustu löndum heims eins og Sviss. Í Bretlandi hefur biðtími eftir sjúkrabíl margfaldast, biðlistar eftir aðgerðum hafa víða lengst, álagseinkenni heilbrigðisstarfsfólks flestra landa hafa stóraukist og svo mætti lengi telja. Vinnumarkaður stendur ekki undir fjölgun sjúklinga Á nýliðnum stjórnendafundi norrænna læknafélaga í Stokkhólmi kom skýrt fram að heilbrigðiskerfin sem við höfum byggt upp undanfarna áratugi eru ekki í stakk búin að kljást við verkefnin sem framundan eru - þau standa í raun á brauðfótum. Á hinum Norðurlöndunum hefur undanfarin ár verið unnið markvisst að undirbúningi heilbrigðiskerfisins vegna hratt vaxandi fjölda aldraðra og lækkandi hlutfalls einstaklinga á vinnumarkaði. Höfum við á Íslandi flotið sofandi að feigðarósi? Á Íslandi fjölgar öldruðum árlega um 4%, fjöldi öryrkja hefur um það bil tvöfaldast síðustu tvo áratugi á meðan þeim sem eru á vinnumarkaði hefur eingöngu fjölgað um fjórðung. Andleg líðan þjóðarinnar hefur versnað samkvæmt nýlegum mælingum og aðgengi að heilbrigðiskerfinu hefur versnað mikið. Erfitt er að komast að hjá geðlæknum og biðtími eftir sálfræðitímum hleypur á mánuðum, jafnvel þó einstaklingar greiði þá þjónustu að mestu úr eigin vasa. Þá hafa 56 % þjóðarinnar ekki fastan heimilislækni. Bið eftir tíma hjá sérfræðilæknum lengist enn og þjónusta þeirra hefur dregist saman á milli ára. Lenging vinnuvikunnar Reglulega berast fréttir af sjúkrahúsum landsins þar sem biðtími er langur og öll möguleg rými yfirnýtt nær alla daga ársins – langt umfram ásættanleg viðmið. Samkvæmt grein ,,The Economist´´ teljast legudeildir undir álagi þegar nýting legurýma er yfir 90%. Fá ríki voru að greina frá slíkri rúmanýtingu jafnvel á mestu álagstímunum í faraldri Covid-19. Hér á landi hefur rúmanýting yfir 100% verið daglegt brauð árum saman án nokkurra markvissra viðbragða. Neyðaróp heyrast bæði frá heilbrigðisstarfsfólki sem sjúklingum. Kvörtunarmálum til Landlæknis fjölgar ár frá ári. Sjaldnast er litið til fjárfestingar í heilbrigðisþjónustu sem þó er nauðsynleg til að draga úr þeirri sóun sem nú viðgengst í heilbrigðiskerfinu. Þetta hefur stundum verið kölluð sveltistefna. Í rannsókn sem Ólafur Þ. Ævarsson geðlæknir vann fyrir Læknafélag Íslands (LÍ) á líðan og álagi á lækna árið 2018 kemur fram að 67% lækna fannst þeir vera undir of miklu álagi. Fram kom að 57% lækna unnu 41 til 60 tíma á viku, 26% 61 til 80 tíma á viku og 4 % meira en 80 tíma á viku. Árið 2022 unnu sérfræðilæknar hjá hinu opinbera að meðaltali 221,5 klukkustundir á mánuði og þá er ekki tekin inn ólaunuð yfirvinna. Læknum sem eru fjarverandi vegna langtíma veikinda hefur fjölgað mikið undanfarin ár og einnig þeim sem starfa í hlutavinnu vegna álags. Félag Almennra Lækna gerði könnun meðal félagsmanna í fyrra þar sem kom fram að 43,5% almennra lækna á Landspítala höfðu oft eða mjög oft upplifað einkenni kulnunar síðastliðna 12 mánuði og 45% höfðu íhugað alvarlega minnst einu sinni í mánuði að hætta. Jafnframt eru nýleg dæmi þess að nýútskrifaðir læknar sæki í annað nám eða störf utan heilbrigðiskerfisins. Innviðir einskis virði án mannauðs Á sama tíma og verkefnum fjölgar eru hlutfallslega færri sem sinna störfunum og skortur á mannafla blasir við á flestum sviðum. Innleiðing rafrænna lausna hefur haft þá yfirskrift að draga úr álagi. Því miður virðist raunin önnur. Má þar til dæmis nefna að fyrirspurnum í Heilsuveru til Heilsugæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu fjölgaði úr 59.455 árið 2019 í 233.842 árið 2022, eða nærri 400% á 3 árum. Kom í ljós að þessi samskipti reyndust hrein viðbót við aðra þætti þjónustunnar sem einnig jókst á þessum tíma. Vissulega er nýbygging Landspítala ánægjuefni, en hún leysir ekki aðsteðjandi vandamál - sama hvað sagt er á fundum með almannatenglum og fjölmiðlafólki. Kaupþing byggði glæsihús á árunum fyrir hrun undir sína starfsemi, en ekki bjargaði hún bankanum frá hruninu. Til að heilbrigðiskerfi geti starfað á sem bestan hátt þarf að hlúa að innviðum þess og þar er mannauðurinn þungamiðjan. Einnig þarf heildstæða sýn á hvernig kerfið geti sem best brugðist við yfirvofandi breytingum og sinnt þeirri þjónustu sem við viljum að það sinni til að varðveita og bæta heilsu þjóðarinnar. Það verkefni er stærra en einn heilbrigðisráðherra getur leyst. Til þess þarf víðtækt samráð stjórnvalda og þeirra sem starfa á gólfinu. Þeirri vinnu erum við hjá LÍ tilbúin að taka þátt í, eins og við höfum raunar margsinnis boðist til á undanförnum árum. Velferðarkerfið og starfsfólk þess eru ekki sjálfgefin eða ótakmörkuð auðlind. Enginn veit hvað átt hefur fyrr en misst hefur - látum ekki tækifæri úr höndum renna. Hlutirnir reddast ekki, án þess að gripið verði til markvissra aðgerða! Steinunn Þórðardóttir, formaður LÍ Oddur Steinarsson, varaformaður LÍ Margrét Ólafía Tómasdóttir, í stjórn LÍ, formaður Félags íslenskra heimilislækna Sólveig Bjarnadóttir, í stjórn LÍ, formaður Félags almennra lækna Theódór Skúli Sigurðsson, í stjórn LÍ, formaður Félags sjúkrahúslækna Ragnar Freyr Ingvarsson, í stjórn LÍ, formaður Læknafélags Reykjavíkur Teitur Ari Theodórsson, í stjórn LÍ Katrín Ragna Kemp, í stjórn LÍ Magdalena Ásgeirsdóttir, í stjórn LÍ Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Landspítalinn Heilbrigðismál Mest lesið Grafið undan trúverðugleika ákæruvaldsins Róbert Spanó Skoðun „Spilaborgin hrynur einn daginn“ Hjörtur J. Guðmundsson Skoðun „Bullið sem vellur upp úr þessu ágæta fólki“ Kristófer Már Maronsson Skoðun Halló! Er einhver til í að hlusta? Vilborg Gunnarsdóttir Skoðun Risið er flott en kjallarinn molnar Davíð Bergmann Skoðun Að vinna með fræðafólki úr landránsnýlenduríki Ingólfur Gíslason Skoðun Látið sjóði verkafólks vera Jóhann Páll Jóhannsson Skoðun Lofsvert framtak ÖBÍ, BSRB og ASÍ Ögmundur Jónasson Skoðun Reykjavíkurborg leikur stórt hlutverk í verðbólgustöðunni Elliði Vignisson Skoðun Hugrenningar forstöðumanns Dögg Þrastardóttir Skoðun Skoðun Skoðun Hugrenningar forstöðumanns Dögg Þrastardóttir skrifar Skoðun Reykjavíkurborg leikur stórt hlutverk í verðbólgustöðunni Elliði Vignisson skrifar Skoðun Grafið undan trúverðugleika ákæruvaldsins Róbert Spanó skrifar Skoðun Að vinna með fræðafólki úr landránsnýlenduríki Ingólfur Gíslason skrifar Skoðun Hvalir, lög og líf: Ísland á siðferðilegum krossgötum Anahita Babaei,Elissa Phillips skrifar Skoðun Halló! Er einhver til í að hlusta? Vilborg Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Eftirfylgni og hagrænir hvatar í loftslagsmálum Sigurpáll Ingibergsson skrifar Skoðun „Spilaborgin hrynur einn daginn“ Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Risið er flott en kjallarinn molnar Davíð Bergmann skrifar Skoðun Lofsvert framtak ÖBÍ, BSRB og ASÍ Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Látið sjóði verkafólks vera Jóhann Páll Jóhannsson skrifar Skoðun „Bullið sem vellur upp úr þessu ágæta fólki“ Kristófer Már Maronsson skrifar Skoðun Gögn sem ekki er hægt að TReysta Kristófer Már Maronsson skrifar Skoðun Fimm ráð um hvernig þinn hópur getur stutt við þann sem greinist með krabbamein Hólmfríður Einarsdóttir skrifar Skoðun Alþjóðlegar kröfur um króknandi en velupplýsta leikmenn Pawel Bartoszek skrifar Skoðun Í orði en ekki á borði Áslaug Inga Kristinsdóttir skrifar Skoðun „Hvers virði er ég?“ – Áskorun til barna- og unglingabókahöfunda Friðrik Erlingsson skrifar Skoðun Að draga ályktanir af þrettán ára frétt Hörður Arnarson skrifar Skoðun Jafnlaunavottunin: Það er þörf á breytingum Drífa Sigurðardóttir skrifar Skoðun Við verðum að ræða um Reykjavíkurflugvöll Daði Rafnsson,Margrét Manda Jónsdóttir,Kristján Vigfússon skrifar Skoðun Verndum íslenskuna! (Nema það kosti pening) Vilhelm Þór Neto skrifar Skoðun Áhöfnin sér loksins til lands Sigurður Páll Jónsson skrifar Skoðun Þið mótmælið... afleiðingum eigin gjörða Kristófer Már Maronsson skrifar Skoðun Sjö ára kláðinn: Engin vandamál, bara lausnir Jakob Frímann Magnússon skrifar Skoðun Stéttaskipt tjáningarfrelsi Tanja M. Ísfjörð Magnúsdóttir,Ólöf Tara Harðardóttir,Hulda Hrund Guðrúnar Sigmundsdóttir skrifar Skoðun Stjórnlaus heimur Reynir Böðvarsson skrifar Skoðun Ég er eiginlega alveg hætt að borða sykur Þorgerður María Þorbjarnardóttir skrifar Skoðun Að kjósa með sjálfum sér Sveinn Ólafsson skrifar Skoðun Alþjóðadagur sjálfsvígsforvarna Alma D. Möller skrifar Skoðun Stjórnarskipti og húsnæðisöryggi fyrir alla Sandra B. Franks skrifar Sjá meira
Í tímaritinu „The Economist“ var nýverið birt grein sem bar fyrirsögnina ,,Why health-care services are in chaos everywhere. Now is an especially bad time to suffer a heart attack“. Þar er fjallað um þann mikla vanda sem steðjar að heilbrigðiskerfum flestra vestrænna landa í kjölfar Covid. Í greininni er víða komið við og sýna tölur glögglega að alls staðar hafa vandamálin aukist, jafnvel í efnuðustu löndum heims eins og Sviss. Í Bretlandi hefur biðtími eftir sjúkrabíl margfaldast, biðlistar eftir aðgerðum hafa víða lengst, álagseinkenni heilbrigðisstarfsfólks flestra landa hafa stóraukist og svo mætti lengi telja. Vinnumarkaður stendur ekki undir fjölgun sjúklinga Á nýliðnum stjórnendafundi norrænna læknafélaga í Stokkhólmi kom skýrt fram að heilbrigðiskerfin sem við höfum byggt upp undanfarna áratugi eru ekki í stakk búin að kljást við verkefnin sem framundan eru - þau standa í raun á brauðfótum. Á hinum Norðurlöndunum hefur undanfarin ár verið unnið markvisst að undirbúningi heilbrigðiskerfisins vegna hratt vaxandi fjölda aldraðra og lækkandi hlutfalls einstaklinga á vinnumarkaði. Höfum við á Íslandi flotið sofandi að feigðarósi? Á Íslandi fjölgar öldruðum árlega um 4%, fjöldi öryrkja hefur um það bil tvöfaldast síðustu tvo áratugi á meðan þeim sem eru á vinnumarkaði hefur eingöngu fjölgað um fjórðung. Andleg líðan þjóðarinnar hefur versnað samkvæmt nýlegum mælingum og aðgengi að heilbrigðiskerfinu hefur versnað mikið. Erfitt er að komast að hjá geðlæknum og biðtími eftir sálfræðitímum hleypur á mánuðum, jafnvel þó einstaklingar greiði þá þjónustu að mestu úr eigin vasa. Þá hafa 56 % þjóðarinnar ekki fastan heimilislækni. Bið eftir tíma hjá sérfræðilæknum lengist enn og þjónusta þeirra hefur dregist saman á milli ára. Lenging vinnuvikunnar Reglulega berast fréttir af sjúkrahúsum landsins þar sem biðtími er langur og öll möguleg rými yfirnýtt nær alla daga ársins – langt umfram ásættanleg viðmið. Samkvæmt grein ,,The Economist´´ teljast legudeildir undir álagi þegar nýting legurýma er yfir 90%. Fá ríki voru að greina frá slíkri rúmanýtingu jafnvel á mestu álagstímunum í faraldri Covid-19. Hér á landi hefur rúmanýting yfir 100% verið daglegt brauð árum saman án nokkurra markvissra viðbragða. Neyðaróp heyrast bæði frá heilbrigðisstarfsfólki sem sjúklingum. Kvörtunarmálum til Landlæknis fjölgar ár frá ári. Sjaldnast er litið til fjárfestingar í heilbrigðisþjónustu sem þó er nauðsynleg til að draga úr þeirri sóun sem nú viðgengst í heilbrigðiskerfinu. Þetta hefur stundum verið kölluð sveltistefna. Í rannsókn sem Ólafur Þ. Ævarsson geðlæknir vann fyrir Læknafélag Íslands (LÍ) á líðan og álagi á lækna árið 2018 kemur fram að 67% lækna fannst þeir vera undir of miklu álagi. Fram kom að 57% lækna unnu 41 til 60 tíma á viku, 26% 61 til 80 tíma á viku og 4 % meira en 80 tíma á viku. Árið 2022 unnu sérfræðilæknar hjá hinu opinbera að meðaltali 221,5 klukkustundir á mánuði og þá er ekki tekin inn ólaunuð yfirvinna. Læknum sem eru fjarverandi vegna langtíma veikinda hefur fjölgað mikið undanfarin ár og einnig þeim sem starfa í hlutavinnu vegna álags. Félag Almennra Lækna gerði könnun meðal félagsmanna í fyrra þar sem kom fram að 43,5% almennra lækna á Landspítala höfðu oft eða mjög oft upplifað einkenni kulnunar síðastliðna 12 mánuði og 45% höfðu íhugað alvarlega minnst einu sinni í mánuði að hætta. Jafnframt eru nýleg dæmi þess að nýútskrifaðir læknar sæki í annað nám eða störf utan heilbrigðiskerfisins. Innviðir einskis virði án mannauðs Á sama tíma og verkefnum fjölgar eru hlutfallslega færri sem sinna störfunum og skortur á mannafla blasir við á flestum sviðum. Innleiðing rafrænna lausna hefur haft þá yfirskrift að draga úr álagi. Því miður virðist raunin önnur. Má þar til dæmis nefna að fyrirspurnum í Heilsuveru til Heilsugæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu fjölgaði úr 59.455 árið 2019 í 233.842 árið 2022, eða nærri 400% á 3 árum. Kom í ljós að þessi samskipti reyndust hrein viðbót við aðra þætti þjónustunnar sem einnig jókst á þessum tíma. Vissulega er nýbygging Landspítala ánægjuefni, en hún leysir ekki aðsteðjandi vandamál - sama hvað sagt er á fundum með almannatenglum og fjölmiðlafólki. Kaupþing byggði glæsihús á árunum fyrir hrun undir sína starfsemi, en ekki bjargaði hún bankanum frá hruninu. Til að heilbrigðiskerfi geti starfað á sem bestan hátt þarf að hlúa að innviðum þess og þar er mannauðurinn þungamiðjan. Einnig þarf heildstæða sýn á hvernig kerfið geti sem best brugðist við yfirvofandi breytingum og sinnt þeirri þjónustu sem við viljum að það sinni til að varðveita og bæta heilsu þjóðarinnar. Það verkefni er stærra en einn heilbrigðisráðherra getur leyst. Til þess þarf víðtækt samráð stjórnvalda og þeirra sem starfa á gólfinu. Þeirri vinnu erum við hjá LÍ tilbúin að taka þátt í, eins og við höfum raunar margsinnis boðist til á undanförnum árum. Velferðarkerfið og starfsfólk þess eru ekki sjálfgefin eða ótakmörkuð auðlind. Enginn veit hvað átt hefur fyrr en misst hefur - látum ekki tækifæri úr höndum renna. Hlutirnir reddast ekki, án þess að gripið verði til markvissra aðgerða! Steinunn Þórðardóttir, formaður LÍ Oddur Steinarsson, varaformaður LÍ Margrét Ólafía Tómasdóttir, í stjórn LÍ, formaður Félags íslenskra heimilislækna Sólveig Bjarnadóttir, í stjórn LÍ, formaður Félags almennra lækna Theódór Skúli Sigurðsson, í stjórn LÍ, formaður Félags sjúkrahúslækna Ragnar Freyr Ingvarsson, í stjórn LÍ, formaður Læknafélags Reykjavíkur Teitur Ari Theodórsson, í stjórn LÍ Katrín Ragna Kemp, í stjórn LÍ Magdalena Ásgeirsdóttir, í stjórn LÍ
Skoðun Hvalir, lög og líf: Ísland á siðferðilegum krossgötum Anahita Babaei,Elissa Phillips skrifar
Skoðun Fimm ráð um hvernig þinn hópur getur stutt við þann sem greinist með krabbamein Hólmfríður Einarsdóttir skrifar
Skoðun Við verðum að ræða um Reykjavíkurflugvöll Daði Rafnsson,Margrét Manda Jónsdóttir,Kristján Vigfússon skrifar
Skoðun Stéttaskipt tjáningarfrelsi Tanja M. Ísfjörð Magnúsdóttir,Ólöf Tara Harðardóttir,Hulda Hrund Guðrúnar Sigmundsdóttir skrifar