Siðanefnd Alþingis telur samræðurnar á Klaustri ekki einkasamtal

Siðanefnd Alþingis hefur skilað forsætisnefnd áliti vegna Klaustursmálsins svokallaða. Er það mat meirihluta nefndarinnar að samræðurnar sem fóru fram á barnum Klaustri á milli sex þingmanna Miðflokksins og Flokks fólksins geti ekki talist einkasamtal. Ummælin og hegðun sem heyra megi á upptökum falli undir gildissvið siðareglna þingsins.

Þetta kemur fram í álitinu sem birt var á vef Alþingis í kvöld en Steinunn Þóra Árnadóttir og Haraldur Benediktsson, sérstakir varaforsetar Alþingis vegna málsins, óskuðu eftir álitinu þar sem meðal annars var óskað álits á því hvort málið heyrði undir siðareglur Alþingis.

Uppfært klukkan 23.15: Svo virðist sem að álitið hafi verið birt fyrir mistök á vef Alþingis og er það nú ekki lengur aðgengilegt á vef þingsins.

Ekki lagt mat á það hvort siðareglur hafi  verið brotnar

Í niðurstöðu meirihluta siðanefndarinnar segir að alþingismenn gegni trúnaðarstöðu í íslensku samfélagi. Sem slíkir njóti þeir sérstakra réttina og beri skyldur um fram aðra, þar á meðal þær sem þingmenn hafi sett sér í siðareglum.

„Meiri hluti siðanefndar lítur svo á að háttsemiskröfur siðareglnanna tengist stöðu þeirra sem þjóðkjörinna fulltrúa. Þær taki ekki aðeins til eiginlegra starfa þingmanna heldur geti þær gilt um aðra hegðun eða hátterni, innan sem utan Alþingis, sem leiða megi af hlutverki þeirra sem þjóðkjörinna fulltrúa,“ segir í álitinu.

Þá segir einnig að siðareglur alþingismanna gildi um opinbera framgöngu alþingismanna. Lítur nefndin svo á að mat á því hvort að tiltekin háttsemi falli undir gildissvið siðareglnanna snúist um það hvort um framgöngu opinberra persóna á opinberum stað sé að ræða og hún varði almenning.

„Það er mat meiri hluta siðanefndar að allir framangreindir þættir eigi við um þá háttsemi sem forsætisnefnd vísar til í erindi sínu. Alþingismenn eru opinberar persónur, sú háttsemi sem um ræðir átti sér stað á opinberum vettvangi og tengist málum sem hafa verið áberandi í þjóðfélagsumræðunni. Þar sem hátternið varðar almenning verður ekki litið á þau atvik sem hér um ræðir sem einkasamtal,“ segir í álitinu.

Það sé því mat nefndarinnar að háttsemi þingmanna sex falli undir gildissvið siðareglnanna. Tekið er þó fram að með áliti siðanefndar sé ekki veitt álit á því hvort um brot á siðareglum hafi verið um að ræða.

Róbert H. Haraldsson skrifaði sérálit en að hans mati geti hátterni þingmannana fallið undir gildissvið siðareglna fyrir alþingismenn, að gefnum vissum forsendum, þá séu einnig til staðar verulegar efasemdir um að hátternið falli undir gildissvið siðareglnanna.

Einkasamtöl eigi ekki erindi til siðanefndar að mati þingmannanna sex

Siðanefndin óskaði eftir umsögnum frá þingmönnum sex vegna málsins. Í umsögn Karls Gauta Hjaltasonar og Ólafs Ísleifssonar segir að málið snúist um snúist um hvort einkasamtal tveggja eða fleiri alþingismanna, sem ekki sé ætlað öðrum, geti við einhverjar aðstæður talist hluti af opinberri framgöngu þingmanna og snert skyldur þeirra sem þjóðkjörinna fulltrúa.

Höfnuðu þeir að einkasamtöl þingmanna geti falið í sér opinbera framgöngu þeirra sem þingmanna auk þess sem þeir höfnuðu því að hlerun, upptaka og miðlun einkasamtals breyti eðli þess úr því að vera einkamál í það að teljast opinber framganga þeirra sem samtalið áttu en sem kunnugt er komst upp um efni samræðna þingmanna þar sem Bára Halldórsdóttir tók upp samtalið og sendi á fjölmiðla.

Anna Kolbrún Árnadóttir, Bergþór Ólason, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Gunnar Bragi Sveinsson sendu einnig inn umsögn þar sem segir að stjórnarskráin verndi rétt manna til að láta í ljós skoðanir sínar. Með því að tjá hugsanir í friðhelgi sé unnt að tjá reiði til að losa um hana, fíflast og tjá spaugilegar hliðar á erfiðum málum svo dæmi séu tekin.

Þetta hafi stjórnmálamenn ekki síður þörf fyrir en aðrir og að sú friðhelgi sem jafnan ríki um einkasamtöl geri það að verkum að menn telji sig síður þurfa að gæta varfærni þar en annars staðar.

„Tungumálið verði kryddaðra, galgopaháttur geri fremur vart við sig og hvers kyns aulahúmor og fíflagangur. Þótt þeir séu þingmenn eigi þeir rétt til að tjá hugsanir sínar með þeim hætti sem þeim sýnist í einkasamtölum,“ er haft upp úr umsögn þingmannanna fjögurra í áliti siðanefndar sem skipuð er áðurnefndum Róberti, Margréti Völu Kristjánsdóttur og Ástu Ragnheiði Jónsdóttur sem er formaður.

Fréttin hefur verið uppfærð.