Binda mun meira fé en erlendir bankar

Íslensku viðskiptabankarnir þrír binda mun meira af eigin fé vegna lánveitinga en aðrir bankar í Evrópu, hvort sem litið er til banka sömu stærðar á hinum Norðurlöndunum eða stórra banka í Evrópu. Það hefur í för með sér að arðsemi eigin fjár þeirra, sem mælist nú að meðaltali yfir sjö prósent, er nokkuð lakari en hjá sambærilegum bönkum í nágrannaríkjum okkar.

Þetta leiðir greining Swedbank í ljós sem ber nafnið: Bankarnir sem komu úr kuldanum og birt var fyrir skemmstu. Swedbank greindi íslensku viðskiptabankana fyrir skuldabréfafjárfesta. Bent er á að hérlendis séu gerðar ríkari kröfur um eigið fé og lausafjárstöðu en annars staðar í Evrópu. Þannig er vogunarhlutfall íslensku bankanna, sem reiknast sem eigið fé sem hlutfall af heildareignum, mun hærra en tíðkast í Evrópu. Hlutfallið er að meðaltali yfir 15 prósent hjá íslensku bönkunum en um sjö prósent hjá álíka stórum bönkum á hinum Norðurlöndunum.

Hlutfallið er enn lægra hjá stórum Binda mun meira fé en erlendir bankar erlendum bönkum sem þurfa því að binda umtalsvert minna eigið fé til að ná fram sama eiginfjárhlutfalli. Við bætist að bankarnir þykja litlir og ná ekki sömu stærðar- og breiddarhagkvæmni og stærri bankar erlendis. Í ofanálag er vakin athygli á því í greiningunni að hér á landi sé sérstakur bankaskattur sem dregur úr arðsemi bankanna. Forsvarsmenn bankanna hafa sagt skattlagninguna, sem nemur um níu milljörðum á þessu ári, stuðla að hærri lánskjörum.

Fram hefur komið í Markaðnum að alþjóðlegar rannsóknir bendi til þess að eins prósentustigs hækkun á vogunarhlutfalli banka skili sér í að meðaltali 0,16 prósenta hærri lánskjörum til fólks og fyrirtækja. Samkvæmt rannsóknum sem Seðlabanki Svíþjóðar hafi yfirfarið gæti þessi munur kostað á bilinu 1,6 til 2,4 prósentur í viðvarandi hærri fjármagnskjörum til viðskiptavina íslensku bankanna. Vogunarhlutfall banka var bundið í lög í kjölfar fjármálakreppunnar fyrir áratug og er ætlað að koma í veg fyrir óhóflega skuldsetningu í bankakerfinu.

Á fyrstu árunum eftir fall fjármálakerfisins hækkaði vogunarhlutfall íslensku bankanna umtalsvert – úr tíu prósentum í allt að 20 prósent – og sömu sögu er að segja um eiginfjárhlutfallið sem hækkaði úr tólf prósentum í allt að 30 prósent. Þótt vogunar- og eiginfjárhlutföll bankanna hafi lækkað lítillega á allra síðustu árum, samhliða auknum arðgreiðslum, þá eru þau enn umtalsvert hærri en annarra evrópskra banka. Á það er bent í skýrslu Swedbank að á sama tíma hafi gæði eigna íslensku bankanna stórbatnað, meðal annars með fækkandi vandræðalánum og minni óvissu í fjármálakerfi landsins.

Már Guðmundsson seðlabankastjóri sagði í samtali við Markaðinn fyrir ári að bankakerfið þyrfti að búa við eiginfjárhlutföll sem gætu staðið af sér stór högg. „Við eigum í þeim efnum ekki alltaf að vera að bera okkur saman við evrópska bankakerfið sem hefur verið undirfjármagnað um langt skeið,“ sagði hann. Bankarnir þrír greiða hærri vexti af lánum en sambærilegir bankar á hinum Norðurlöndunum og segja greinendur Swedbank að það séu eftirhreytur af hruninu 2008. 

Að mati Swedbank eru skuldabréfin áhugaverður kostur fyrir hugrakka fjárfesta því rekstur bankanna sveiflist mun meira en annarra Norrænna banka. Skýrsluhöfundar vekja athygli á að Landsbankinn hafi lánað í meiri mæli til lítilla og meðalstórra fyrirtækja og þykja þær lánveitingar áhættusamari en lán til þeirra sem stærri eru. Í greiningunni kemur fram að Arion banki og Íslandsbanki þurfi að auka hagkvæmni í rekstri en þess er ekki getið um Landsbankann.