Segir hugmyndir Áslaugar Örnu gamlar klisjur

Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, formaður allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis, segir mikilvægt að huga að fjölbreyttu rekstrarformi í skólum landsins. Þá gæti fjölgun sjálfstætt starfandi skóla breytt miklu fyrir starfsumhverfi kennara og menntun barna. Hún nefnir einnig að árangurstengd laun gætu skipt sköpum. 

Ólafur Loftsson, formaður Félags grunnskólakennara, er henni ekki sammála og segir hugmyndina byggja á gömlum klisjum.

„Þetta eru gömul klisja ofan úr Valhöll. Það er ekkert sem bendir til þess að einkaskóli skili betri eða verri árangri en almennir grunnskólar. Að ætla að reyna að halda því fram að með því að fara í einkaskóla eða eitthvað slíkt að það hafi einhver áhrif á laun kennara er alveg fráleitt,“ segir Ólafur í samtali við Vísi.

Hvað er góður kennari?

Ólafur segir umræðuna hafi komið sér á óvart. Það sé árið 2017 og hann nefnir að hugmyndirnar séu einfaldlega furðulegar og hélt að það væri fyrir löngu búið að leggja þess konar hugmyndir til hliðar.

„Fyrir nokkrum árum fórum við svolítið í gegnum þessa umræðu. Hvernig ætla menn að taka og árangurstengja laun við frammistöðu kennara. Hvað er góður kennari? Hvernig ætlarðu að meta það? Fer það eftir einkunn nemenda, fer það eftir ástundun kennara? Hvernig ætla menn að taka og vega það og meta svo það verði sanngjarnt. Þau ættu kannski að byrja á því að velta því fyrir sér hvort það ætti að árangurstengja laun þingmanna og sjá hvað kæmi út úr því,“ segir Ólafur.

Hugmynd sem virkar ekki

Ólafur vitnar til þess að Alþjóðasamtök kennara hafi bent á að það undanfarin misseri sé ekkert sem bendi til þess að þessi breytilegu rekstrarform séu að gera gott fyrir skólakerfið í heild sinni.

„Jafnvel eru vísbendingar um að það sé verið að flytja til fjármagn og taka þá út úr almennum rekstri og í heildina minnka gæðin af því peningunum sé verr varið á þennan hátt,“ segir Ólafur og nefnir að dæmi séu um að peningar hafi farið beint til eiganda og að þeim hafi ekki verið veitt til skólastarfsins sem slíks. Hann nefnir sem dæmi Hraðbraut.

Norðurlöndin í naflaskoðun

Þá bendir hann á að Svíar, sem hafa undanfarin ár unnið með þetta rekstrarform að skólar séu margir hverjir sjálfstætt starfandi, hafi tekið hvað mestu dýfurnar í PISA könnunum.

„Svíarnir hafa verið harðastir í einkaskólunum og það hefur enginn tekið jafn mikla dýfu eins og þeir. Ég veit ekki betur en að þeir séu í mikilli naflaskoðun núna til dæmis út af þessum þátt. Að stilla þessu upp sem lausninni er alveg út í hött af mínu mati,“ segir Ólafur.

Hann nefnir að hér á landi séu vissulega einkaskólar sem séu að bjóða upp á annars konar fyrirkomulag og því sé í sjálfsögðu engin ástæða til að vera á móti því einungis til að vera á móti.

Aðalmálið eru launin

Ólafur segir hins vegar mikilvægt að leiðrétta launin og skoða hið breytta umhverfi skólans en margt hefur breyst innan þess á undanförnum árum. Það þurfi að skoða hvað skólinn er að fást við og hvað hann á að fást við. Þessar breytingar virki til langs tíma.

Mikilvægt sé að skoða aðalmálið sem sé einmitt að launin eru of lág. Það skipti miklu máli til að fá fólk í kennarastarfið.

Líta til Norðurlandanna

„Þetta eru sjálfstætt starfandi skólar. Þetta eru ekki einkaskólar,“ segir Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir í samtali við Vísi aðspurð um þessar hugmyndir. Hún nefnir að fjölbreyttir skólar bjóði upp á meira val fyrir nemendur og kennara.

Hún bendir á að það sé mikilvægt að vera ekki hræddur við breytingar og líta meðal annars til Norðurlandanna.

„Við getum bara skoðað Norðurlöndin öll. Við erum ekki að tala um að stór hluti nemenda sé í einhverjum sjálfstætt starfandi skólum. Við erum ekki að fara að breyta öllu skólakerfinu. Þessi fjölbreytni bætir í rauninni alla skólanna og líka þá sem eru alfarið á hendi ríkisins eða sveitarfélaganna,“ segir Áslaug Arna.

Margt sem þarf að skoða

Hún nefnir að nú taki við bið eftir vinnu nefndar á vegum menntamálaráðherra sem fer nú yfir skýrslu Ríkisendurskoðunar þar sem stjórnvöld voru gagnrýnd fyrir að hafa ekki séð fyrir þá krísu sem blasir við í skólamálum.

Hún nefnir jafnframt að þetta sé aðeins brotabrot af því sem þurfi að skoða í menntakerfinu til að bæta það. Hún treystir á menntamálaráðherra að útfæra heildarmenntastefnu og vinna markvisst að því að bregðast við vandanum.

Vandinn ekki ýkja stór

Áslaug segir vandann hins vegar ekki vera ýkja stóran. „Þessi vandi meðal grunnskólakennara, er í rauninni hálft stöðugildi á hvern skóla í Reykjavík. Þannig að vandinn er ekki ýkja stór og það eru lærðir grunnskólakennarar í landinu en þeir eru bara ekki að velja að starfa í grunnskólanum. Þannig að það hlýtur að vera einhver ástæða fyrir því,“ segir Áslaug Arna og nefnir að margt hafi þar áhrif; meðal annars vinnuumhverfið.

„Kennarar eiga rétt á að eiga möguleika á fjölbreyttum starfsvettvangi og vaxa og dafna í sínu starfi og vera metnir af sínum störfum og það á alveg eins við í skólum sem eru alfarið á höndum ríkisins og sjálfstætt starfandi skólum.

Áslaug segir það einnig skipta máli að allir skólar bjóði upp á meiri sveigjanleika þannig að kennarar hafi meira að segja um það hvernig þeir ráðstafa sinni kennslu. Þeim séu of þröngar skorður settar í kjarasamningum.

Samkeppni og stéttaskipting

Aðspurð hvort að þetta rekstrarfyrirkomulag myndi ekki leiða til meiri samkeppni á skólamarkaðnum segir Áslaug Arna samkeppni alltaf vera af hinu góða.

„Ég held að allir skólar verði betri við samkeppni,“ segir Áslaug og svarar jafnframt að rekstrarformið myndi ekki stuðla að frekari stéttaskiptingu.

„Það er enginn að ræða hér um einkaskóla og að neinn aukakostnaður falli á nemendur. Það þarf að fara að gera mun á því í umræðunni hvað sé einkarekstur og hvað sé einkavæðing,“ segir Áslaug Arna.

Hún segir einkarekstur vera sjálfstætt starfandi skóla þegar fé fylgi barni frá sveitarfélaginu.

Árangurstengd laun hækka laun allra kennara

Hvað varðar árangurstengdu launin segir Áslaug þau eiga við bæði í sjálfstætt starfandi skólum sem og í skólum á vegum sveitarfélaga. 

Þá skipti máli að veita kennurum tækifæri á því að vera metnir af sínum eigin verðleikum. Verðleikar kennarar séu ekki einungis byggðir á árangri nemenda í prófum heldur einnig á því álagi sem kennarar taki á sig, aukin menntun og ábyrgð þeirra.

„Það getir stuðlað að því að laun allra kennara myndu hækka,“segir Áslaug.

Sveitarfélögin móta stefnuna

Hún nefnir að málefnið sé þó á hendum sveitarfélaga og það sé því þeirra að móta stefnu fyrir grunnskóla. Stefnan geti verið mismunandi á milli sveitarfélaganna.

Áslaug Arna segir að málið verið rætt með ráðherra í næstu viku. Aðspurð hvort sátt ríki um málið innan nefndarinnar segir hún það ekki vera svo og nefnir að það þurfi að ræða menntamál í stóru samhengi.