Lárus Welding á enda­stöð hjá MDE

Íslenska ríkið var í maí sýknað af öllum kröfum Lárusar sem vildi meina að brotið hefði verið á rétti hans til réttlátrar málsmeðferðar með skipan Hrefnu Sigríðar Briem sem sérfróðs meðdómanda í Stím-málinu svokallaða. 

Sjö manna dómstóllinn klofnaði í málinu og vildu fjórir af sjö dómurum MDE sýkna ríkið. Lárus vildi ekki una niðurstöðunni og óskaði eftir því að hún yrði tekin fyrir í yfirdeild réttarins.

Þeirri beiðni var formlega hafnað á fundi fimm dómara yfirdeildarinnar í dag og telst fyrri niðurstaða MDE því vera endanleg.

Forsaga málsins er sú að félagið Stím fékk tæplega 20 milljarða króna lán frá Glitni til að kaupa hlutabréf í Glitni og FL Group í nóvember árið 2007. Seljandi bréfanna var Glitnir en um var að ræða rúmlega 4 prósenta hlut í hvoru tilfelli. Veðin fyrir láni Stíms voru í hlutabréfunum í Glitni og FL Group. Í málinu var Lárus ákærður auk tveggja annarra fyrir lánveitingar Glitnis til hlutabréfakaupa í Glitni og FL Group.

Héldu því fram að Hrefna væri vanhæf

Lárus var árið 2015 dæmdur í fimm ára skilorðsbundið fangelsi vegna Stím-málsins í Héraðsdómi Reykjavíkur. Jóhannes Baldursson, fyrrverandi framkvæmdastjóri markaðsviðskipta Glitnis, var dæmdur í tveggja ára fangelsi og Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson, fyrrverandi forstjóri Sögu Capital, í 18 mánaða fangelsi.

Mennirnir þrír kærðu málið til Hæstaréttar og kröfðust frávísunar á grundvelli þess að Sigríður Hjaltested, einn þriggja dómara málsins, hefði verið vanhæf til að dæma í því þar sem fyrrverandi eiginmaður hennar og barnsfaðir hefði starfað fyrir Glitni á sínum tíma. Hæstiréttur féllst á þau rök og ómerkti dóm héraðsdóms.

Hæstiréttur féllst hins vegar ekki á að Símon Sigvaldason dómsformaður og Hrefna Sigríður Briem, sérfróður meðdómsmaður, hefðu verið vanhæf. Byggðu sakborningar þá kröfu á því að að Símon og Hrefna hefðu dæmt í málinu sem var síðar dæmt ógilt.

Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi aftur í málinu sléttum tveimur árum eftir fyrri dómsuppsöguna, þá skipaður þeim Símoni og Hrefnu Sigríði auk Ingimundi Einarssyni, þáverandi dómstjóra Héraðsdóms Reykjavíkur. Sakborningar reyndu einnig að fá hann dæmdan vanhæfan. Hæstiréttur féllst ekki á það og héraðsdómur staðfesti fyrri dóm sinn.

Árið 2020 staðfesti Landsréttur seinni dóm héraðsdóms hvað Lárus varðar en mildaði refsingu Jóhanns í átján mánaða skilorðsbundið fangelsi og Þorvaldar Lúðvíks í tólf mánaða skilorðsbundið fangelsi. Hæstiréttur hafnaði áfrýjunarleyfisbeiðni þeirra sama ár.

Taldi sig ekki hafa hlotið réttláta málsmeðferð

Óttar Pálsson, lögmaður Lárusar, hefur gert athugasemd við að það að dómsformaður í héraðsdómi hafi valið og kvatt til sérfróðan meðdómsmann, veitt honum leiðbeiningar um dómstörfin og síðan ákvarðað honum þóknun við lok starfsins. Af hálfu Lárusar hefur því verið haldið fram að slíkt fyrirkomulag gæti ekki staðist þær kröfur sem gerðar eru um sjálfstæði dómstóla.

Lárus höfðaði mál gegn íslenska ríkinu fyrir MDE vegna ætlaðs brots á ákvæði Mannréttindasáttmála Evrópu sem tryggir mönnum réttinn til réttlátrar málsmeðferðar, með skipan Hrefnu Sigríðar sem sérfróðs meðdómanda. Hann hafi haldið því fram að ófullnægjandi lagarammi og ógegnsætt ferli við val slíkra dómara ylli kerfisgöllum og veitti ekki vernd gegn óeðlilegum áhrifum.

Niðurstaða fjögurra dómara við Mannréttindadómstól Evrópu í maí var sú að sjálfstæði Héraðsdóms Reykjavíkur hefði ekki verið teflt í tvísýnu með skipaninni og ekki hefði hallað á Lárus við meðferð málsins.

Fréttin hefur verið uppfærð.