Barnaníðingur fékk ekki annað leyfi hjá Hæsta­rétti

Vísir hefur fjallað ítrekað um mál mannsins, sem var í héraði árið 2023 dæmdur til tveggja ára fangelsisvistar fyrir kynferðisbrot gegn tveimur stúlkum. Annars vegar fyrir kynferðislega áreitni í garð stjúpdóttur sinnar og hins vegar fyrir að hafa samræði við þrettán ára stúlku sem hann kynntist á Snapchat.

Sá dómur var harðlega gagnrýndur þar sem maðurinn var sýknaður af ákæru fyrir að hafa nauðgað stúlkunni og aðeins sakfelldur fyrir að hafa samræði við hana, án þess að hafa beitt hana ólögmætri nauðung.

Ákæruvaldið hvumsa

Kolbrún Benediktsdóttir varahéraðssaksóknari sagði til að mynda í samtali við Vísi í á sínum tíma að niðurstaða héraðsdóms væri alls ekki í samræmi við það sem ákæruvaldið hefði lagt upp með í málinu.

„Eins og við leggjum þetta upp þá geta börn á þessum aldri ekki veitt samþykki og þegar um er að ræða svona mikinn aldursmun þá geti það ekki talist gilt samþykki. Við erum að byggja á því að þetta sé ólögmæt nauðung í ljósi yfirburðarstöðu.“

Landsréttur ósammála en lagði ekki mat á hvort stúlkan gæti veitt samþykki

Í febrúar í fyrra sneri Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms hvað þann hluta málsins varðaði, sakfelldi manninn fyrir nauðgun og þyngdi refsingu hans í 3,5 ár.

Maðurinn óskaði eftir leyfi til að áfrýja dómnum til Hæstaréttar og fékk það, meðal annars á grundvelli þess að hann var sýknaður í héraði en sakfelldur í Landsrétti. Í lögum um meðferð sakamála segir að ákærði verið sýknaður af ákæruefni í héraðsdómi en sakfelldur fyrir Landsrétti skuli verða við ósk ákærða, eða ákæruvaldsins honum til hagsbóta, um leyfi til áfrýjunar nema Hæstiréttur telji ljóst að áfrýjun muni ekki verða til þess að breyta dómi Landsréttar.

Í mars síðastliðnum ómerkti Hæstiréttur svo dóm Landsréttar.

Hæstiréttur vísaði til þess að óhjákvæmilegt væri að Landsréttur mæti sjálfstætt hvort það leiddi af þroska brotaþola sem og atvikum öðrum hvort hún hafi verið bær til þess að veita gilt samþykki fyrir samræði við manninn.

Endanleg niðurstaða fékkst fjórum árum seinna

Í júní síðastliðnum kvað Landsréttur upp dóm í málinu í annað sinn og dæmdi manninn aftur í 3,5 ára fangelsi fyrir kynferðisbrot gegn barni og nauðgun, eftir að hafa framkvæmt mat það á þroska brotaþola og atvikum öðrum, sem Hæstiréttur fyrirskipaði.

Drífa Snædal, talskona Stígamóta, fagnið þeim dómi í samtali við Vísi í sumar en gagnrýndi hversu langan tíma tók að komast að réttri niðurstöðu.

„Ég tel þetta vera réttan dóm. Þarna er náttúrulega verið að tala um þrettán ára barn og það er ekki hægt að líta svo á að þrettán ára barn geti veitt samþykki. Þannig að mér finnst þetta rökrétt að þarna sé sakfellt fyrir nauðgun. Síðan er hins vegar annað mál hvað þetta hefur tekið óskaplega langan tíma í dómskerfinu. Nauðgunin á sér stað í febrúar 2022. Það eru rúm fjögur ár síðan og það tekur alveg ofboðslega á brotaþola þessi tímalengd og einhvern veginn að fá ekki lok mála innan skynsamlegra tímamarka. Þetta er einstaklega langur tími og ég ætla bara rétt að vona brotaþolans vegna að þessu máli sé þá lokið núna.“

Ljóst að dómnum yrði ekki hnekkt

Hæstiréttur birti loks í dag ákvörðun sína um aðra áfrýjunarleyfisbeiðni mannsins í málinu. 

Þar segir að maðurinn hafi byggt á því að dómur Landsréttar væri bersýnilega rangur að formi og efni. Niðurstaðan væri byggð á reikulum framburði brotaþola, en brotaþolar og maðurinn hefðu verið ein til frásagnar um atvik. 

Rangt mat hefði verið lagt á samskipti aðila á samskiptamiðlum og rannsókn verið ábótavant. Þá hafi hann vísað til þess að hann hafi verið sýknaður af nauðgun í héraði en sakfelldur í Landsrétti og því bæri að veita honum áfrýjunarleyfi.

Raunar hefði Hæstiréttur veitt honum áfrýjunarleyfi á þeim grundvelli með ákvörðun réttarins í fyrra skiptið en ekki dæmt málið á þeim grunni sem ákvörðunin byggði á. Loks hafi hann byggt á því að úrslit málsins hefðu fordæmisgildi.

Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að að virtum gögnum málsins og fyrri meðferð þess fyrir Hæstarétti verði ekki séð að það lúti að atriðum sem hafi verulega almenna þýðingu eða mjög mikilvægt sé af öðrum ástæðum að fá úrlausn réttarins um þannig að fullnægt sé skilyrðum laga um meðferð sakamála. 

Þá séu ekki efni til að beita heimild sömu laga til að veita áfrýjunarleyfi ef ætla má að málsmeðferð fyrir héraðsdómi eða Landsrétti hafi verið stórlega ábótavant eða dómur Landsréttar bersýnilega rangur að formi eða efni.

Niðurstaða Landsréttar um sakfellingu mannsins byggi að verulegu leyti á mati á sönnunargildi munnlegs framburðar en það mat verði ekki endurskoðað fyrir Hæstarétti, samkvæmt sömu lögum 

Að öllu virtu verði talið ljóst að áfrýjun til réttarins muni ekki verða til þess að breyta dómi Landsréttar, samanber ákvæði laganna um að hafi ákærði verið sýknaður af ákæruefni í héraðsdómi en sakfelldur fyrir Landsrétti skuli verða við ósk ákærða, eða ákæruvaldsins honum til hagsbóta, um leyfi til áfrýjunar nema Hæstiréttur telji ljóst að áfrýjun muni ekki verða til þess að breyta dómi Landsréttar.

Samkvæmt þessu sé beiðni um áfrýjunarleyfi hafnað.