Heildar­kostnaður aðildar­við­ræðna gæti sam­svarað 300–700 kr. á mann á mánuði

Nokkuð hefur verið rætt um kostnað vegna mögulegra aðildarviðræðna Íslands við Evrópusambandið. Markmið þessarar greinar er ekki að færa rök með eða á móti aðild, heldur að setja kostnaðinn við að fara í aðildarviðræður við ESB í samhengi við þann fjölda landsmanna sem kostnaðurinn dreifist á.

Beinn kostnaður segir ekki alla söguna

Ljóst er að heildarkostnaður við slíkar viðræður yrði meiri en sá beini kostnaður sem stjórnvöld hafa metið, þ.e. um 1,9 milljarða króna. Til viðbótar má til að mynda gera ráð fyrir umtalsverðri vinnu innan stjórnsýslunnar, hjá fyrirtækjum sem og hagsmunasamtökum. Ekki liggur fyrir opinbert mat á þessum viðbótarkostnaði. Í þessari grein er miðað við að heildarkostnaður viðræðnanna gæti numið um 4–8 milljörðum króna. Bilið endurspeglar þá óvissu sem ríkir um umfang og kostnað þeirrar vinnu sem viðræðurnar myndu kalla á.

Viðræðurnar skapa einnig verðmæti sem erfitt er að meta til fjár

Á móti kemur að viðræðurnar geta skapað verðmæti sem felast í aukinni þekkingu og upplýsingum um þau kjör sem Íslandi gætu staðið til boða í aðildarsamningi. Í raun má líta á heildarkostnaðinn sem eins konar verðmiða þess að fá skýrari mynd af því hvað aðildarsamningur við Evrópusambandið gæti falið í sér. Hér er því ekki reynt að meta nettó þjóðhagsleg áhrif aðildarviðræðnanna, heldur einfaldlega að setja mögulegan kostnað þeirra í samhengi.

Heildarkostnaður 300–700 krónur á mánuði

Ef gert er ráð fyrir að heildarkostnaðurinn nemi 4–8 milljörðum króna yfir 2,5 ára tímabil jafngildir það um 130–270 milljónum króna á mánuði. Miðað við tæplega 400 þúsund íbúa samsvarar það um 300–700 krónum á hvern landsmann á mánuði.

Kostnaðinn þarf að meta í samhengi

Hvort ráðast eigi í viðræður er mat hvers og eins kjósanda. Í því samhengi er gagnlegt að hafa kostnaðinn til hliðsjónar. Sé heildarkostnaði dreift á alla Íslendinga gæti kostnaðurinn numið sem svarar nokkrum hundruðum króna á mánuði á hvern landsmann á meðan á viðræðunum stendur.

Höfundur er hagfræðingur.