Heilsu­fars­skoðanir skuli fram­kvæmdar að lág­marki fjórum sinnum

Er þetta meðal þess sem fram kemur í tilkynningu á vef Stjórnarráðsins en þar segir einnig að drög að reglugerðinni hafi fyrst verið birt í samráðsgátt stjórnvalda í febrúar þessa árs. Þá hafi borist tuttugu og fimm umsagnir frá heilbrigðisstofnunum, fagfélögum, hagsmunasamtökum, embætti landlæknis, mennta- og barnamálaráðuneytinu og öðrum hagaðilum.

Bæta heilsu og líðan barna til framtíðar

Þar að auki hafi heilbrigðisráðuneytið efnt til vinnustofu með hagaðilum heilbrigðis- og menntakerfisins, þar sem markmiðið var að ná sameiginlegum skilningi á stöðunni í dag, kortleggja helstu áskoranir og móta og forgangsraða aðgerðum til umbóta. Í kjölfar samráðs hafi verið gerðar ýmsar breytingar á drögunum.

„Ný reglugerð um skólaheilsugæslu markar tímamót og varðar veginn fyrir eflingu og þróun skólaheilsugæslu um land allt. Í skólaheilsugæslu felast mikil tækifæri til að fylgjast betur með heilsu og líðan barna, sinna forvörnum og geðrækt,“ er haft eftir Ölmu D. Möller. Þá kemur hún einnig inn á það að „með reglubundnum heilbrigðisskoðunum, markvissri heilbrigðisfræðslu, ráðgjöf og heilsueflingu sé lögð áhersla á snemmtæka íhlutun og samfellda þjónustu við börn.“

Málefni barna séu áherslumál ríkisstjórnarinnar og það sé von hennar að efling skólaheilsugæslu muni bæta heilsu og líðan íslenskra skólabarna til framtíðar. 

Meðal þeirra breytinga sem gerðar voru á reglugerðinni í samráðsferlinu voru:

• Aukin áhersla á geðheilbrigði, geðheilbrigðisforvarnir, snemmtækan stuðning og viðeigandi viðbrögð innan skólaheilsugæslu,
• Skýrari ákvæði um samstarf við aðra fagaðila og samþættingu þjónustu í þágu farsældar barna,
• Endurskoðuð ákvæði um tannheilsu barna með áherslu á eftirfylgd barna sem ekki eru í reglubundnu tanneftirliti og munnskoðun barna sem ekki hafa aðgang að heimilistannlækni,
• Aukin fræðsla í samvinnu við sóttvarnalækni um kynheilbrigði, sóttvarnir og skynsamlega notkun sýklalyfja.

Markmið reglugerðarinnar er sagt vera að efla heilbrigði barna og stuðla að vellíðan þeirra. Skólaheilsugæsla skal tryggja að börn og fjölskyldur þeirra hafi aðgang að gagnreyndri heilbrigðisþjónustu í formi reglubundinna heilsufarsskoðana, heilbrigðisfræðslu, forvarna, ráðgjafar og heilsueflingar. Þjónustan skal taka mið af þörfum barna, fjölskyldna þeirra, skóla og samfélags á hverjum tíma.

Þá segir í þriðju grein að heilbrigðisstofnanir í hverju heilbrigðisumdæmi beri ábyrgð á skipulagi skólaheilsugæslu innan viðkomandi heilbrigðisumdæmis. Embætti landlæknis hafi það hlutverk að þróa, leiða og samræma verklag með útgáfu leiðbeininga til heilbrigðisstofnana.

Skólaheilsugæslu skal sinnt af hjúkrunarfræðingum í þverfaglegu samstarfi við aðra heilbrigðisstarfsmenn heilsugæslu og aðra fagaðila sem koma að málefnum barna. Mönnun skólaheilsugæslu skal taka mið af umfangi þjónustunnar og þörfum þeirra barna sem njóta hennar.

Á að meta heilsu barnanna að lágmarki fjórum sinnum

Sjötta grein reglugerðarinnar snýr að hlutverkum skólaheilsugæslu grunnskólabarna en þar stendur að þjónustan skuli að jafnaði veitt í skólum og eru þau útlistuð að neðan. Listinn er ekki tæmandi:

• Efla þekkingu og færni barna til að lifa heilbrigðu lífi með skipulagðri heilbrigðisfræðslu.
• Skima fyrir heilsuvanda og áhættuþáttum og vísa börnum til viðeigandi úrræða komi fram frávik við skimun.
• Efla geðheilbrigði barna með áherslu á geðheilbrigðisforvarnir, snemmtækan stuðning og viðeigandi viðbrögð.
• Draga úr útbreiðslu smitsjúkdóma með bólusetningum samkvæmt leiðbeiningum sóttvarnalæknis.
• Veita fræðslu um kynheilbrigði og forvarnir gegn kynsjúkdómum.
• Veita fræðslu um sóttvarnir, skynsama notkun sýklalyfja og sýklalyfjaónæmi.
• Stuðla að því að langveik og fötluð börn njóti viðeigandi aðstæðna og umönnunar í skóla í samstarfi við foreldra og forsjáraðila þeirra og starfsfólk skóla.
• Veita starfsfólki skóla fræðslu og leiðsögn um heilsufarsþarfir barna eftir því sem við á þar með talið um alvarlega sjúkdóma eða önnur heilsufarsfrávik sem geta krafist sérstakra viðbragða eða stuðnings í skólastarfi.
• Stuðla að samstarfi fagaðila sem koma að málefnum barna.

Heilsufarsskoðanir skulu fara fram að lágmarki fjórum sinnum á grunnskólagöngu barna eða í 1., 4., 7. og 9. bekk. Heilbrigðisstarfsmenn í heilsugæslu skulu fylgja eftir málum barna sem ekki mæta í reglulegar heilsufarsskoðanir og meta þörf þeirra fyrir stuðning og þjónustu eftir því sem við á.

Með heilsufarsskoðunum er átt við að starfsmaður meti, með viðtölum, skimunum og öðrum viðeigandi faglega viðurkenndum aðferðum eftir því sem við á, heilsu, vöxt, þroska, geðheilbrigði og vellíðan barna með hliðsjón af aldri þeirra og einstaklingsbundnum þörfum sem og aðstæður og áhættuþætti sem geta haft áhrif á heilsu þeirra og velferð.

Við framkvæmd heilsufarsskoðana skal tekið tillit til sjónarmiða og óska barna í samræmi við aldur þeirra og þroska.

Fylgjast með hvort börn fari til tannlæknis

Kaflar reglugerðarinnar eru alls þrír en í þeim síðasta kemur fram að ef upp koma frávik við heilsufarsskoðun skuli barni vísað án ástæðulauss dráttar til viðeigandi fagaðila eða sérfræðings til nánara mats á þörf þess fyrir sértæk úrræði, stuðning eða þjónustu.

Tryggja skal samstarf við viðeigandi fagaðila, svo sem skólaþjónustu, félagsþjónustu, barnavernd eða aðra sérfræðiþjónustu, eftir því sem við á, vegna mats á þörfum barns, stuðnings við það og eftirfylgdar.

Líkt og fyrr segir var svo ákveðið að endurskoða ákvæði um tannheilsu barna og skal skólaheilsugæsla tryggja vöktun með skráningu barna hjá heimilistannlæknum auk eftirfylgni með þeim börnum sem ekki hafa skráðan heimilistannlækni eða hafa ekki mætt í tanneftirlit hjá skráðum heimilistannlækni í 24 mánuði.

Skoða skal munnhol þeirra barna sem ekki hafa skráðan heimilistannlækni í reglubundnum heilsufarsskoðunum í 1., 4., 7. og 9. bekk.