Nú­verandi hita­bylgja „sú al­var­legasta sem mælst hefur“

Í frétt danska miðilsins DR kemur fram að fyrir hádegi í dag sé hitinn kominn upp í 33,5 gráður bæði í Holbæk og í Tessebølle við Køge.

Haft er eftir veðurfræðingnum Sebastian Pelt, sem meðal annars hefur sérhæft sig í sögulegum veðurgögnum, að þær 31,1 gráður sem mældust klukkan 11 í Holbæk séu hæsti hiti sem mælst hefur svo snemma dags í Danmörku, nokkru sinni í danskri veðursögu (frá 1874).

Hitamet í Danmörku

Í frétt DR segir enn fremur að í dag verði yfir 30 gráður víða um Danmörku og það sé hitabylgja. Hún sé skilgreind af DMI þannig að meðaltal hæsta hita síðustu þriggja daga á tilteknum stað þurfi að vera yfir 28 gráðum og það eigi nú við um svo stóran hluta landsins að svæðisbundin hitabylgja er bæði á Sjálandi, Fjóni og á suður- og austurhluta Jótlands. Til að kalla það landsbundna hitabylgju þarf skilyrðið að vera uppfyllt í helmingi landsins. Samkvæmt útreikningum DR Vejret er hitabylgja í 36 prósentum landsins.

Hitabylgjan sé þó mest áberandi í Holbæk, þar sem meðaltal hámarkshita síðustu þriggja daga er heilar 30,2 gráður.

Hitamet í júní voru slegin samkvæmt frétt BBC í Þýskalandi, Belgíu og Hollandi á föstudag. Hæsti hiti sem mælst hefur í Þýskalandi, 41,3 °C, var skráður með fyrirvara í borginni Saarbrücken í suðvesturhlutanum, rétt handan landamæranna við Frakkland, sem í þessari viku upplifði sinn mesta hita þrjá daga í röð.

Fjögur ung börn látin

Frakkland hefur orðið verst úti í hitabylgjunni og hefur hitinn farið vel yfir 40 °C á sumum svæðum. Hinn kæfandi hiti hefur stuðlað að auknum fjölda dauðsfalla tengdum hitanum undanfarna daga, þar á meðal tugum drukknana þar sem fólk leitaði svalar frá hitanum. Þá hafa börn látist eftir að hafa verið skilin eftir í heitum bílum og aðrir úr hitaslagi. Þrátt fyrir að hitabylgjan í Frakklandi hafi náð hámarki sagði heilbrigðisráðherra landsins að „tilkoma dauðsfalla á heimilum“ væri sérstakt áhyggjuefni.

Í frétt Guardian segir að greining vísindamanna frá World Weather Attribution-hópnum hafi leitt í ljós að hitastig í Bretlandi, Þýskalandi, Frakklandi, Ítalíu og á Spáni hafi verið á bilinu 5°C til 12°C yfir meðaltali árstíðar.

Í rannsókn komst hópurinn að því að í 45 prósent af 854 evrópskum borgum sem skoðaðar voru höfðu hitamet verið slegin eða var spáð að þau yrðu slegin. Rannsakendur mældu það sem kallast hitastig blautrar kúlu (e. wet bulb globe temperature), mælikvarða sem sameinar lofthita, rakastig, vindhraða og sólargeislun til að meta hversu mikið hitaálag fólk er líklegt til að upplifa við raunverulegar aðstæður utandyra. 

Hópurinn komst að því að júní hlýnaði hraðar en nokkur annar mánuður og að á rannsóknarsvæðinu væri núverandi hitabylgja „sú alvarlegasta sem mælst hefur“. Í umfjöllun BBC um niðurstöðurnar segir að loftslagsbreytingr valdi því að hitastig hækkar um allan heim, en sérstaklega í Evrópu. Hún sé sú heimsálfa sem hlýnar hraðast, tvöfalt hraðar en meðaltal á heimsvísu, samkvæmt Copernicus-loftslagsþjónustunni.

Víða hættulega heitt

Í frétt Guardian segir að þó svo að það verði svalara í dag í Bretlandi en hefur verið sé enn í gildi appelsínugul viðvörun vegna mikils hita yfir austur- og suðausturhluta Englands í dag. Þýska veðurstofan hefur sömuleiðis gefið út viðvörun vegna mikils hita um allt Þýskaland. Öll 16 sambandsríkin eru með hitaviðvörun, en meirihluti þeirra er flokkaður sem „gríðarlegur hiti“.

„Hitabylgjan á að ná hámarki í dag. Búist er við hitastigi yfir 36°C víðast hvar, með staðbundnum hámarkshita allt að 42°C,“ sagði í færslu á Bluesky.

Í frétt Guardian er enn fremur farið yfir stöðuna víða um Evrópu. Þar segir að í Bratislava í Slóvakíu hafi hitinn ekki farið niður fyrir 26,3°C yfir nóttina. Slóvakíska veðurstofan hafi sagt að þetta væri hæsti lágmarkshiti sólarhrings sem mælst hefði í höfuðborginni og sló fyrra metið, 24,8°C, frá árinu 2017.

„Í dag mun hitinn á hlýjustu stöðunum ná að minnsta kosti 39°C og á morgun verður jafnvel enn aðeins hlýrra,“ sagði í tilkynningu stofnunarinnar.

Þá hefur veðurstofa Hollands gefið út rauða veðurviðvörun víðs vegar um landið vegna mikils hita og er búist við að hitinn nái 40 °C.

Álag á heilbrigðiskerfið

Í frétt BBC segir að þetta ofsaveður hafi sett mikið álag á heilbrigðiskerfi í nokkrum löndum og á Spáni hafa verið tilkynnt yfir 300 dauðsföll tengd hitanum síðastliðna viku. Þá hefur veðrið sett strik í skipulagningu viðburða. Gleðigöngunni sem átti að fara fram í París um helgina var frestað eftir að lögreglan bað skipuleggjendur um að færa viðburðinn til að létta álagi á neyðarþjónustu sem sinnir útköllum vegna hitabylgjunnar.

Aftur á móti segja skipuleggjendur gleðigöngunnar í Búdapest að viðburðurinn muni fara fram eins og áætlað var um helgina þrátt fyrir að spáð sé 38°C hita. Þeir segja að gangan sé ætluð til að senda skilaboð til nýrrar ríkisstjórnar Ungverjalands eftir bann síðasta árs undir stjórn fyrrverandi leiðtoga Viktors Orbán, og undirstrika áframhaldandi opinberan stuðning við réttindi hinsegin fólks.

Tékkneskir veðurfræðingar telja að hitamet frá 2012, 40,4°C, gæti fallið á laugardag, á meðan austurrískir veðurfræðingar telja að landsmetið muni falla á sunnudag. Balkanskaginn upplifir einnig mikinn hita og spáð er allt að 39°C í Serbíu um helgina.