Er Ís­land orðið of dýrt fyrir venju­legt líf?

Undanfarið hef ég oft heyrt fólk segja sömu setninguna: „Það hefur aldrei verið svona dýrt að búa á Íslandi.“ Og kannski er það einmitt tilfinningin sem margir bera með sér í dag, jafnvel fólk með ágæt laun og fasta vinnu. Því stærsta paradóx Íslands í dag er kannski þetta: Land sem virðist ríkt, en þar sem sífellt fleiri upplifa samt stöðuga fjárhagslega pressu.

Þegar ég kom fyrst til Íslands fannst mér margt dýrt miðað við önnur lönd. En á sama tíma hafði maður líka ákveðna tilfinningu fyrir jafnvægi. Fólk gat farið út að borða af og til, hitt vini án þess að reikna allt nákvæmlega eða farið með fjölskylduna í smá ferðalag án þess að það yrði stór fjárhagsleg ákvörðun.

Í dag virðist margt fólk hugsa sig tvisvar um áður en það gerir mjög venjulega hluti.

Hvað kostar að fara út að borða með fjölskyldunni? Hvað kostar að fara í bíó? Hvað kostar að eiga börn sem vilja æfa íþróttir? Hvað kostar venjuleg helgarferð innanlands?

Fyrir fjögurra manna fjölskyldu getur einföld kvöldmáltíð á venjulegum veitingastað auðveldlega kostað tugþúsundir króna.

Og þetta er ekki lúxus.

Þetta er bara venjulegt líf.

Jafnvel einfaldur cappuccino hefur smám saman hækkað í verði þar til margir upplifa að verðið sé orðið ósanngjarnt fyrir eitthvað sem áður var algjörlega venjulegur hlutur. Ég heyri sífellt fleiri segja að þeir kjósi frekar að drekka kaffið heima en að fara út.

Samt upplifa margir að jafnvel svona litlar samverustundir þurfi nú að skipuleggja sérstaklega.

Á yfirborðinu lítur Ísland enn út fyrir að vera mjög ríkt samfélag. Falleg hús. Nýir bílar. Full kaffihús. Ferðamenn alls staðar.

En stundum velti ég fyrir mér hvort hluti samfélagsins sé líka orðinn fastur í ákveðinni ímynd velgengni.

Fólk kaupir dýra bíla, tekur stór lán og reynir að halda úti lífsstíl sem lítur vel út á yfirborðinu.

En á sama tíma virðist margt fólk hafa minna raunverulegt svigrúm til að njóta lífsins sjálfs.

Kannski er auðveldara í dag að réttlæta Tesla á afborgunum en að eyða peningum í tíma með fjölskyldu, ferðalag eða einfaldar samverustundir án streitu.

Stundum fæ ég á tilfinninguna að fólk eigi fleiri hluti, en hafi minni tíma, minni ró og minni andlega orku til að njóta þeirra í raun.

Og kannski er það einmitt eitt af því sem skapar ákveðna þreytu í samfélaginu.

Ekki endilega fátækt í hefðbundnum skilningi, heldur stöðuga tilfinningu fyrir því að allt þurfi að verða hraðara, dýrara og fullkomnara en áður.

Auðvitað hefur Ísland enn mjög margt fram yfir mörg önnur lönd. Öryggi, traust og lífsgæði eru enn mikil á marga mælikvarða. En kannski snýst raunverulegur auður samfélags ekki aðeins um há laun, nýja bíla eða sterkt hagkerfi. Heldur líka um það hvort fólk hafi raunverulega tíma, ró og svigrúm til að lifa venjulegu lífi.

Og kannski er það einmitt það sem margir óttast hægt og rólega að vera að missa.

Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi.