Innan­búðar­maðurinn sem lagði Or­bán

Tisza-flokkur Magyar virðist ætla að tryggja sér aukinn meirihluta á ungverska þinginu eftir stórsigur á Fidesz-flokki Orbán í kosningum í gær. Orbán hefur verið við völd í Ungverjalandi undanfarin sextán ár og haft tögl og haldir á ungversku samfélagi.

„Við frelsuðum Ungverjaland saman. Við endurheimtum landið okkar,“ sagði sigurreifur Magyar við stuðningsmenn sína við Dóná í Búdapest í gærkvöldi.

Hann hefur boðað að undir hans stjórn verði Ungverjaland aftur áreiðanlegur bandamaður Evrópusambandsríkja en Orbán hefur reynst sambandinu erfiður ljár í þúfu á undanförnum árum og verið nánasti samherji Vladímírs Pútín í álfunni.

Uppgangur Magyar í ungverskum stjórnmálum hefur verið eftirtektarverður en hann var nær algerlega óþekktur þar til fyrir tveimur árum. Þá sneri hann baki við fyrrum félögum sínum í Fidesz-flokknum og setti fram eldfimar ásakanir um spillingu studdur leynilegum upptökum á þáverandi eiginkonu hans.

Náinn innstu koppum í búri

Péter Magyar er 45 ára gamall lögfræðingur. Hann gekk til liðs við Fidesz-flokk Orbán þegar hann var 21 árs gamall árið 2002. Hann hefur sagst hafa dáðst að Orbán og öðrum frjálslyndum lýðræðissinnum sem börðust gegn sovétkerfinu í kalda stríðinu.

Sem lögfræðingur vann hann meðal annars ókeypis við að verja stjórnarandstæðinga sem voru handteknir í mótmælum gegn þáverandi ríkisstjórn sósíalista.

Magyar var náinn nokkrum af innstu koppunum í búri Orbán. Þeir Gergely Gulyás, sem varð síðar skrifstofustjóri Orbán, voru vinir frá námsárum þeirra í Þýskalandi. 

Hann kynntist verðandi eiginkonu sinni Judit Varga á samkomu sem Gulyás skipulagði. Varga varð síðar dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Orbán og einn af helstu liðsforingjum hans.

Horfði á eiginkonuna rísa til metorða

Þau Varga fluttust til Brussel árið 2009 þar sem hún vann fyrir ungverskan evrópuþingmann. Á meðan gætti Magyar þriggja barna þeirra hjóna en vann síðar fyrir fastanefnd Ungverjalands hjá Evrópusambandinu.

Í umfjöllun evrópska blaðsins Politico um Magyar kemur fram að hann hafi verið afar metnaðarfullur og reynt að feta metorðastigann innan Fidesz án sérstaks árangurs. Honum hafi gramist að konan hans hafi hins vegar verið handvalin til framgangs innan flokksins.

Varga var skipuð dómsmálaráðherra árið 2019 á meðan Magyar var áfram óþekktur embættismaður. Þau skildu árið 2023 og hefur Magyar sagt að það hafi meðal annars verið vegna ágreinings um pólitík.

Birti leynilega upptöku eftir að fyrrverandi konan lenti í klandri

Ári eftir skilnaðinn þegar hneykslismál þvingaði Varga úr embætti sætti Magyar lags. Í ljós kom að hann hafði setið á upptöku sem hann gerði af Varga án vitundar hennar í heilt ár. Á henni heyrðist Varga ræða um hvernig ríkisstjórn Orbán hefði hlutast til í spillingarrannsókn lögreglu.

Magyar birti upptökuna og fordæmdi spillingu ríkisstjórnar Orbán í samfélagsmiðlafærslu og þar með hófst stjórnmálaferill hans.

Sem fyrrverandi landgönguliði Fidesz-flokksins var Magyar talinn trúverðugt vitni um spillingu undir stjórn hans. Magyar sagðist síðar hafa tekið eiginkonu sína upp sem baktryggingu ef þeim yrði úthýst úr flokknum á einverjum tíma.

Varga hefur síðan sakað Magyar um að hafa beitt sig líkamlegu og andlegu ofbeldi á meðan á hjónabandi þeirra stóð. Hann hefur hafnað því og sagt ásakanirnar hluta af óhróðursherferð Orbán gegn honum.

Byggði upp hreyfingu og samskiptanet

Magyar byggði smám saman upp hreyfingu með það ætlunarverk að losa hreðjatak Orbán og Fidesz á landinu. Hann fékk athafna- og áhrifamenn úr ungversku samfélagi til liðs við sig, þótt margir þeirra hafi óttast hefndaraðgerðir Orbán. Þessi hreyfing varð að Tisza-flokknum. 

Tisza vann 29,6 prósent atkvæða í Evrópuþingskosningum árið 2024 á meðan Fidesz tapaði fylgi.

Síðasta árið hefur Magyar farið vítt og breitt um Ungverjaland til þess að tala beint við kjósendur. Hann er einig fyrirferðamikill á samfélagsmiðlum og talar þar tæpitungulaust. Hvoru tveggja hefur gert honum kleift að ná til fólks fram hjá ungverskum meginstraumsfjölmiðlum sem eru á bandi Orbán.

Hentugleikahjónaband

Breiðfylkingin sem fleytti Magyar og Tisza um helgina er þó að miklu leyti hentugleikahjónaband. Sumir kjósenda hans eru ekki endilega sammála honum í einu og öllu. Athygli vakti að Magyar var fámáll um umdeild mál eins og fjandskap Orbán gegn hinsegin fólki og stuðning við Úkraínu.

Þá lýsa sumir viðmælendur Politico Magyar sem hrokafullum, sjálfsmiðuðum og jafnvel andstyggilegum. Fyrrum bandamaður hans í Tisza-flokknum hætti þar sem hann taldi Magyar leggja áherslu á persónulega hollustu fólks við hann frekar en verðleika.

Pétar Márki-Zay, leiðtogi stjórnarandstöðunnar fyrir kosningarnar fyrir fjórum árum, segir Magyar hrokagikk, en það sé mögulega sú manngerð sem þurfi til þess að skáka Orbán og kerfinu sem hann byggði upp.

„Við ætlum ekki að giftast honum. Við þurfum bara einhvern til þess að komast yfir Orbán,“ sagði Márki-Zay fyrir kosningarnar.

Þingmaður Græningja sem gaf ekki kost á sér til áframhaldandi þingsetu til þess að frambjóðandi Tisza kæmist að segir fólk ekki hafa kosið Tisza heldur kosið gegn Fidesz.

„Það er heila málið. Ungverjar kysu geit á þessum tímapunkti ef hún væri í framboði gegn Orbán,“ sagði Timea Szabó, græninginn, fyrir kosningar.

Sjálfur viðurkennir Magyar að hann sé „erfiður“ en hann sé að reyna að bæta sig.