Horn í síðu fyrirtækjareksturs

Nú er framkomin fjármálaáætlun ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins fyrir árin 2027 til 2031 og þar kennir ýmissa grasa. Einfalt væri að skrifa grein um hin ýmsu áform sem í henni eru að finna og snerta ferðaþjónustu og aðrar atvinnugreinar með einum eða öðrum hætti. Aftur á móti er maður nú ansi hugsi yfir þeirri stöðu sem fyrirtæki landsins eru sett í, sí og æ. Þar sem framganga stjórnvalda virðist vera orðin einn veigamesti óvissuþátturinn í rekstri fyrirtækja á Íslandi.

Í tilfelli ferðaþjónustunnar hafa á umliðnum árum breytingar á sköttum og gjöldum dunið á atvinnugreininni, ýmist beint og óbeint, flestar án eðlilegs fyrirvara. Má þar meðal annars nefna hækkanir á gistináttaskatti og áfengisgjaldi, tilkomu innviðagjalds á farþega skemmtiferðaskipa, álagt kílómetragjald og hækkun vörugjalda af ökutækjum. Þá eru ónefnd áform núverandi ríkisstjórnar að taka upp auðlindagjald fyrir aðgang ferðamanna að náttúruperlum Íslands og það nýjasta að hækka virðisaukaskattshlutfallið á baðlón. Það er ekki eitt, það er allt og þess ber að geta að ferðaþjónustan er alls ekki eina atvinnugrein landsins sem hefur átt við ramman reip að draga þegar kemur að breytingum stjórnvalda á álögum.

Auknar álögur ekki svarið

Það er hlutverk stjórnvalda að skapa fyrirtækjum fyrirsjáanlegt og hagkvæmt rekstrarumhverfi hverju sinni. Möguleikar og tækifæri atvinnugreina til verðmætasköpunar og frekari framþróunar ráðast að miklu leyti af því rekstrarumhverfi sem þær búa við. Staðreyndin er sú að óvissa er horn í síðu fyrirtækjareksturs, hún takmarkar fyrirsjáanleika og kemur í veg fyrir að fyrirtæki geti gert raunhæfar áætlanir til framtíðar.

Það er langt í frá sjálfsagt að fólk leggi allt sitt undir og taki þá áhættu sem felst í því að stofna og reka fyrirtæki. Oft og tíðum virðist það því miður gleymast að verðmætasköpunin og þau framúrskarandi lífskjör sem hér fyrirfinnast verða ekki til í tómarúmi. Markmið stjórnvalda um hallalaus fjárlög eru góð og gild hins vegar liggur fyrir að þeim eru aðrar leiðir færar en að auka álögur. Það er ótækt að fyrirtækjarekendur þurfi á ári hverju að búa við óþarfa óvissu um hvaða skatt stjórnvöldum dettur í hug að leggja á eða hækka næst. Næg er sú ytri óvissa sem steðjar að og enginn veit hvað morgundagurinn ber í skauti sér. Það er eðlileg krafa fyrirtækja að óska eftir meiri fyrirsjáanleika frá stjórnvöldum, auknar álögur geta ekki alltaf verið svarið.

Höfundur er hagfræðingur Samtaka ferðaþjónustunnar.