Sporin hræða

Fyrir tveimur árum fjallaði ég í vefmiðli mínum um þá ákvörðun Menntaskólans í Reykjavík að draga úr latínukennslu við skólann. Ég sagði sporin hræða en rektor fullvissaði mig í viðtali okkar að breytingarnar þá boðuðu ekki annað meira og verra. Annað hefur komið á daginn, líkt og fjallað er um í fjölmiðlum í dag.

Nú er enn verið að draga töluvert úr latínukennslu við skólann og hún verður í haust felld alveg niður í fjórða bekk skólans, meðal annars vegna þess að nemendur kvarta yfir því að fagið sé of þungt á fyrsta ári. Þótt lögð sé áhersla á það í varnartóni í viðtölum, að ekki sé verið að loka fornmáladeildinni né hætta latínukennslu við skólann, er fullyrt í mín eyru að hér ræði um næstsíðasta skrefið í þá dapurlegu átt.

Áhyggjur af afdrifum fornmáladeildarinnar eru ekki nýjar en staðan hefur að líkindum aldrei verið alvarlegri. Vigdís Finnbogadóttir var fyrir margt löngu útnefndur sérstakur verndari deildarinnar og margir hafa í gegnum tíðina sýnt þessari merkilegu stofnun stuðning í verki. Ekki hefur það verið vegna þess að hún sé svo yfirmáta þjóðhagslega hagkvæm, þótt ég reyndar haldi því fram, heldur finna margir að þetta er spurning um sjálfsmynd okkar sem menningarþjóðar.

Okkur hefur auðnast að standa hér vörð um þetta litla en lífvænlega athvarf fyrir það sem eftir lifir af klassískri evrópskri menntun. Þetta íslenska vígi er ekkert minna en okkar framlag til framhaldslífs hinnar sameiginlegu vestrænu menningararfleifðar, sem á sannarlega í vök að verjast þessa dagana. Og jafnvel þótt menn kaupi ekki svo hátíðlegar röksemdir, held ég að allir Íslendingar vilji, ekki síst þegar allt annað er á hverfanda hveli, áfram geta ornað sér við ákveðnar óbifanlegar staðreyndir íslensks þjóðlífs. Ein þeirra er sú að sama á hverju gengur er enn kennd latína í MR.

Baunateljarar hins opinbera kerfis hafa löngum amast við hinni fámennu fornmáladeild en skólinn hefur þar hrundið hverri sókninni á fætur annarri. Að glutra hinni sögulegu sérstöðu núna niður vegna tímabundinna breytinga í aðsókn eða lægðar frá ári til árs væri mikið glapræði og yrði erfiðlega aftur tekið.

Inni á Alþingi hef ég barist gegn hugmyndum kennslufræðinga og embættismannakerfis um að steypa öllum íslenskum framhaldsskólum í sama mót, tilburðir sem sitjandi ríkisstjórn hefur sannarlega gert að sínum. Sú barátta er þó til lítils ef skólarnir ætla að spara yfirvöldum sporin og verða sjálfum sér verstir. Þar heggur sá er hlífa skyldi.