Kona með spegil

Fyrir síðustu Alþingiskosningar lyftu allir nema tveir fulltrúar stjórnmálaflokka upp fánum og sögðust vera andvígir sjókvíaeldi í Seyðisfirði.

Allir flokkar í ríkisstjórn nú lyftu fánum. Þau reyna að segja okkur að þau hafi gert allt sem þau gátu. Sjókvíaeldið var samt sem áður ekki nema hugmynd í strandsvæðaskipulagi og umsóknir frá fyrirtækinu til fagstofnanna okkar. Stofnanirnar hafa allar fengið æði mikið af athugasemdum og ábendingum um ástæður til að hafna leyfunum. Samt hrannast leyfin upp og ráðherrar eru alveg miður sín, eins og kaffikerlingar á Mokka sem heyra sorglega kjaftasögu.

Völdum fylgir ábyrgð, en stundum, þegar ábyrgðin fer að verða óþægileg er eins og völdin hverfi bak við ský.

Pólitíkusum þykir betra að tala um ábyrgð framtíðarinnar. Það verða ekki nema örfá vindorkuver. En vindorkuverin sem eru einhversstaðar í skipulagsferli eru yfir 40. Sum hver í ekki ólíkri stöðu og sjókvíaeldi í seyðisfirði var fyrir tveimur árum. Ég vona að ráðherrar koðni ekki niður í áðurnefndar kaffikerlingar þegar samfélagið streitist á móti vindorkuverum í framtíð og nútíð.

Við ætlum að ná árangri í loftslagsmálum

Nýjar losunartölur og framreikningar um losun gróðurhúsalofttegunda gefa ekki mikla von um að Ísland standi við skuldbindingar sínar. Sigurpáll hjá Hellnaskeri rýnir vel í stöðuna í grein sinni Samdráttur í losun Íslands en ekki kerfisbreyting.

“Afstaða mín er sú að stjórnvöld þurfi því að fjárfesta í raunverulegum og mælanlegum samdrætti: hætta við fyrirhugaðan 3,2 milljarða niðurskurð til Loftslags- og orkusjóðs, beina tekjum af ETS í loftslagsaðgerðir í stað þess að afsala þeim, hefja þjóðarátak í verndun og endurheimt votlendis og setja mælanlega samdráttaráætlun fyrir vegasamgöngur sem sameinar rafvæðingu, öflugar almenningssamgöngur og virka ferðamáta. Sú nálgun er í anda Project Drawdown: að beita mörgum sannreyndum lausnum samtímis í stað þess að treysta á eina tæknilausn. “

En ráðherra freistar þess að varpa ábyrgðinni yfir á bílaleigurnar. Og bílaleigurnar varpa ábyrgðinni á ferðamennina sjálfa. Ábyrgðin er orðin óþægileg, mögulega þarf að grípa til harðari aðgerða en enginn vill gera það. Eitt sinn boðaði aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar stigvaxandi rafbílahlutfallsskyldu á bílaleigur. Fallið var frá því. Í staðin var farið í mýkri aðgerðir, skattaafslætti á rafbíla og hækkaða skatta á bensínbíla. Á sama tíma kom kílómetragjaldið og bensín lækkaði á dælu. Samspil þessara aðgerða allra óljós þoka í framtíðinni.

Bækurnar sem mig langar til að hafa lesið

Ég fór í góða hirðinn um daginn og hitti vin minn. Hann var að kaupa bækur sem hann sagðist ekki endilega myndu lesa. Sagði bókahilluna ekki endurspegla hver hann er í raun og veru heldur þann mann sem hann langaði til að vera. Mér finnst íslensk stjórnmál endurspegla það sama. Bókahillan full af titlum um að fá ekki sjókvíaeldi í Seyðisfjörð, fá aðeins 1-3 vindorkuver í mesta lagi á Íslandi, ná 41% samdrætti í samfélagslosun og fara fram úr væntingum í samdrætti og bindingu á landi. En raunveruleikinn er annar. Þau virðast þurfa mikla hvatningu frá almenningi til að stappa niður fæti. Og stundum gera þau það. Hanna Katrín Friðriksson stappaði niður fæti fyrir almenning þegar hún hækkaði veiðigjöldin og hún ætlar að gera það aftur og banna hvalveiðar. Slíkt þarf hugrekki og mikilvægt að fagna þegar ráðherrar gera slíkt. Vonandi verður það hvatning til frekara hugrekkis, svo við getum nú öll horft í spegilinn í stað bókahillunnar.

Höfundur er formaður Landverndar.