Bandaríski dollarinn er í vaxandi mæli að breytast í pólitískan gjaldmiðil. Almennt séð, og í mjög breiðum skilningi, sveiflast mikilvægasta forðamynt heimsins út frá góðum gamaldags hagrænum grundvallaratriðum – hagvaxtarþróun og breytingum á væntingum um vaxtastig, svo dæmi sé tekið.
En það eru merki um að þessir þættir skipti orðið minna máli og í staðinn eru það vendingar í villtri sápuóperu bandarískra stjórnmála sem hreyfa raunverulega við genginu.
Greinendur á Wall Street dansa í kringum heitan graut, oftast af ótta við að pirra forsetann. En þegar þeir birta skraufþurrar rannsóknir um „takmarkaðra hlutverk vaxtamunar“ meina þeir, og segja það í persónulegum samtölum, í reynd: „Þetta snýst um stjórnmálin, fávitinn þinn.“
Kraftarnir eru byrjaðir að hafa áhrif á markaðinn. Frá upphafi þessa árs hafa greinendur til að mynda flestir uppfært hagvaxtarspár sínar í Bandaríkjunum, úr 2 prósentum í 2,4 prósent, í þeirri von að stjórn Trumps muni hita hagkerfið fram yfir þingkosningar í nóvember. Á sama tíma eru önnur þróuð hagkerfi að mestu að hægja á sér.
Greinendur á Wall Street dansa í kringum heitan graut, oftast af ótta við að pirra forsetann.
Þannig bendir vaxtamunurinn á stutta endanum við stóran hluta þróaðra markaða til styrkingar á dollar. Í staðinn hefur hins vegar verðvegin vísitala gagnvart körfu annarra gjaldmiðla fallið um 1,7 prósent það sem af er ári. Þetta er ekki lengur skammtíma hreyfing, frávikið frá venjulegum fylgnivísum bendir til þess að skoða verði gjaldeyrismarkaði út frá nýju sjónarhorni.
Sérfræðingar hjá Société Générale eru meðal þeirra sem leggja áherslu á einhliða krafta stjórnmálanna í Bandaríkjunum. Þeir hafa bent á að verðmæti evrunnar gagnvart dollaranum „bregðist ekki lengur við mismun í pólitískri áhættu yfir Atlantshafið“ heldur er „næstum eingöngu knúið áfram af sértækri óvissu í Bandaríkjunum“. Stofnanaupplausn, og þá sérstaklega í Seðlabankanum, endurspeglast í breyttum eignasöfnum.
Nýlegt dæmi hvað þetta fyrirbæri varðar birtist á markaði þegar lykiltölur um vinnumarkaðinn í Bandaríkjunum reyndust vera helmingi betri en spár gerðu ráð fyrir. Ótvírætt sterkar tölur um vinnumarkaðinn (þær komu reyndar fram með töfum vegna tímabundinnar lokunar alríkisstofnana) sýndu 130.000 ný störf í janúar. Krafan á tveggja ára bandarísk ríkisskuldabréf hækkaði í kjölfarið lítillega af ótta við að vextir í Bandaríkjunum gætu þurft að vera aðeins hærri það sem eftir er ársins.
Að öllu jöfnu ætti þess breyting að leiða til styrkingar á dollara, hærri vextir gera gjaldmiðla yfirleitt meira aðlaðandi. En ekki í þetta skiptið. „Dollarinn stóð í stað, sem er nokkuð merkilegt miðað við vaxtabreytingarnar,“ sagði Robin Brooks, sérfræðingur hjá Brookings-hugveitunni. „Ég sé þetta sem merki um fylgnibreytingu, þar sem pólitískt tak á Seðlabankanum veldur því að markaðir selja dollara út frá sterkum gögnum.“
Á undarlegan hátt gætu sumir ráðgjafar Trumps túlkað þetta sem sigur. Sumir þeirra hafa jú dálæti á veikum Bandaríkjadal og halda því fram að það muni stuðla að endurreisn í framleiðslustörfum. Það er óhætt að segja að enn er of snemmt að fella dóm um hver niðurstaðan verður.
Það getur tekið marga mánuði að sannfæra stofnanafjármagnið um að það sé áhættunnar virði að halla sér í auknum mæli að evrópskum hlutabréfum.
Þetta gæti þó auðveldlega undið upp á sig og haft áhrif á það hvernig erlendir fjárfestar horfa á bandarískar eignir til framtíðar. Þrátt fyrir útbreidda andúð á hinum nýju stjórnarháttum í Bandaríkjunum sem hefur ágerst í seinni forsetatíð Trumps tekur það tíma fyrir lífeyrissjóði og aðra langtímafjárfesta að venja sig af kaupum á bandarískum hlutabréfum. Það getur tekið marga mánuði að sannfæra stofnanafjármagnið um að það sé áhættunnar virði að halla sér í auknum mæli að evrópskum hlutabréfum.
En það er auðveldari leið, sem kallar jafnframt ekki á sömu innri sjálfskoðunina meðal fjárfesta, að draga úr dollaraáhættu með gengisvörnum án þess að selja hlutabréfin. Vincent Mortier, fjárfestingarstjóri hjá evrópska eignastýringarfyrirtækinu Amundi, sagðist eiga í baráttu við að sannfæra viðskiptavini – og væntanlega viðskiptavini – um að draga úr hefðbundnum viðmiðunarvísitölum fyrir hlutabréf sem eru þungar í Bandaríkjunum.
Hins vegar segir hann að hjá nýjum viðskiptavinum samþykkja „langflestir“ að verja að minnsta kosti að hluta áhættuna í dollara. Síðasta ár var vakning á meðal erlendra fjárfesta sem telja sig ekki lengur hafa efni á taka þessa gjaldmiðlaáhættu.
Hagvöxtur í Bandaríkjunum mun blómstra á þessu ári, en dollarinn mun hins vegar falla.
„Áður fyrr var álag í boði á Bandaríkjadal vegna þess að hann var eina raunverulega forðamyntin,“ bætti hann við. „Nú er verið að bjóða því byrgin. Ég held að álagið hafi verið um 5 til 10 prósent en engin þörf á því lengur. Stærðfræðilega séð ætti dollarinn að lækka.“
Þetta snýst ekki svo mikið um að „selja Bandaríkin“ heldur um að „verja sig fyrir Bandaríkjunum“. En áhrifin á dollarinn eru þau sömu og muni þetta gerast í auknum mæli, því meiri þörf verður á áhættuvörnum sem veikir dollarann enn frekar óháð styrk bandaríska hagkerfisins sjálfs. „Við erum að ganga inn í nýja tíma,“ útskýrir Brooks hjá Brookings-hugveitunni. „Hagvöxtur í Bandaríkjunum mun blómstra á þessu ári, en dollarinn mun hins vegar falla.“
Lausleg þýðing á grein eftir Katie Martin, pistlahöfundur sem skrifar reglulega um strauma og stefnur á fjármálamörkuðum, sem birtist í Financial Times föstudaginn 13. febrúar.
