Hollt matar­æði þarf ekki að vera flókið – bara fram­kvæman­legt

Um þessar mundir er mikið rætt um ofþyngd og þyngdarstjórnunarlyf. Sú umræða dregur vel fram hversu flókið viðfangsefnið er. Ofþyngd er ekki spurning um skort á vilja eða þekkingu, heldur samspil aðstæðna, umhverfis, erfða, lífsstíls og daglegra venja. Í þeirri mynd skiptir miklu máli hvernig okkur tekst að næra okkur vel í hæfilegu magni, dag eftir dag, ár eftir ár.

Þegar ákveða þarf hvað er í matinn

Spurningin „Hvað er í matinn?“ kemur oft þegar liðið er á daginn, orkan er lítil og tíminn naumur. Þá verður einfaldasti og fljótlegasti kosturinn gjarnan fyrir valinu jafnvel þótt við vitum vel að annar kostur væri skynsamlegri. Flest vitum við líklega hvað telst hollur matur en þekking breytir ekki venjum nema hún komist í framkvæmd í amstri dagsins.

Gott og einfalt, hagnýt leið að betra mataræði

SÍBS og Krabbameinsfélag Íslands hafa tekið höndum saman um að reyna að auðvelda fólki að fara eftir næringarráðleggingum. Matarvefurinn gottogeinfalt.is er safn uppskrifta af bragðgóðum og hollum hversdagsmat með áherslu á einfaldleika og hagkvæmni. Allar uppskriftirnar taka mið af opinberum ráðleggingum um mataræði sem byggja á sterkum vísindalegum grunni. Uppskriftirnar eru settar fram með skýrum leiðbeiningum sem gera fólki auðveldara að elda næringarríkan mat, líka þegar lítið svigrúm er til staðar. Vefurinn er óhagnaðardrifinn og öllum aðgengilegur.

Skipulag sem léttir daglegt líf

Á vefnum er hægt að skipuleggja vikumatseðla, stilla skammtastærðir og búa til innkaupalista sem taka mið af raunverulegum þörfum heimila. Einnig er auðvelt að leita að uppskriftum eftir innihaldsefnum, tegundum rétta eða sérþörfum, til dæmis þegar huga þarf að ofnæmi, óþoli eða ólíkum smekk innan fjölskyldunnar. Þannig verður heilsusamlegra mataræði ekki stórt átak, heldur röð smárra skrefa sem hægt er að taka eitt í einu.

Áður en ójafnvægi skapast

Í umræðu um ofþyngd skiptir máli að horfa ekki aðeins á úrræði þegar vandinn er orðinn mikill heldur einnig á það hvernig megi styðja fólk áður en ójafnvægi skapast. Að gera góðar og hollar uppskriftir aðgengilegar og bjóða upp á gerð vikumatseðla og innkaupalista einfaldar allt skipulag í kringum eldhúsverkin og er því hluti af þeirri lausn.

Lítil skref sem halda til lengri tíma

Kannski liggur lykillinn ekki í því að gera alltaf allt rétt, heldur í því að gera sitt besta og gera það aftur og aftur. Hollt mataræði þarf ekki að vera flókið. Það þarf fyrst og fremst að vera framkvæmanlegt.

Höfundar eru Gunnhildur Sveinsdóttir, hjúkrunar- og lýðheilsufræðingur hjá SÍBS, og Birgitta Lind Vilhjálmsdóttir næringarfræðingur og sérfræðingur í fræðslu og forvörnum hjá Krabbameinsfélaginu.