Zo-On fær ekki krónu: Kveikt á rafsuðutæki þegar eldurinn kviknaði

Eldur kviknaði í húsakynnum Zo-On í Urðarhvarfi í Kópavogi þann 11. september 2023. Varaslökkviliðsstjóri sagði í viðtali við fréttastofu á vettvangi að mikill fjöldi eldfimra efna, svo sem úlpna og flíspeysa, gerði að verkum að eldur blossaði upp aftur og aftur.

ZO-International krafði vátryggingafélagið Sjóvá um 334 milljónir í skaðabætur úr eignatryggingu lausafjár og rekstrarstöðvunartryggingu félagsins fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.

Málsatvik eru rakin í dóminum, en þar segir að í húsnæðinu hafi vörur verið geymdar í rekkum í allt að átta metra hæð. Til þess að koma vörum upp í efri hillur hafi starfsmenn klifrað upp færanlegan stiga.

Hugðist laga bilaðan stiga

Umræddan dag hafi stiginn verið bilaður þar sem stuðningsstoðir hefðu brotnað með þeim afleiðingum að varasamt var að nota hann. Forsvarsmaður Zo-On hafi því verið fenginn til að laga stigann en til þess þurfti rafsuðutæki.

Forsvarsmaðurinn, sem hafði um árabil öðlast haldbæra reynslu í að rafsjóða, hafi athafnað sig í sama rými og vörurekkarnir voru staðsettir. Hann hafi hafist handa um fjögurleytið og hætt á sjöunda tímanum, skömmu eftir lokun verslunarinnar, án þess að ljúka verkinu þar sem hann taldi tveggja manna verk að snúa stiganum við. Maðurinn hafi verið síðasti maður úr húsi.

Á heimleið hafi hann fengið meldingu um að öryggiskerfi verslunarinnar hefði farið í gang. Þegar hann mætti aftur í Urðarhvarf höfðu slökkviliðsmenn þegar hafist handa við að slökkva eld sem hafði kviknað í húsnæðinu. 

Nokkrum dögum eftir brunann opnaði lögregla sakamálarannsókn og boðaði forsvarsmanninn í nokkrar skýrslutökur, þar sem honum var tjáð að hann hefði réttarstöðu sakbornings í málinu. Hann var grunaður um að hafa valdið brunanum af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi. Í lok ársins var sakamálarannsóknin látin niður falla án ákæru þar sem ákæruvaldið taldi rannsóknargögn ekki nægjanleg til sakfellingar í málinu.

Eldsupptök í fatarekka

Við skýrslutöku fyrir dómi taldi forsvarsmaðurinn sig hafa slökkt á rafsuðutækinu eftir að hann hætti að nota það umrætt kvöld. Hann sagði það venjulegt vinnulag af sinni hálfu á lagernum að taka framlengingarsnúru sem nýtt væri við tilfallandi verkefni eins og þetta úr sambandi og taldi sig hafa gert það.

Í skýrslu tæknideildar lögreglu er tilgreint að eldsupptök hafi verið í fatarekka og að um hafi verið að ræða opinn eld, íkveikju eða glóð. Þá var ályktað að glóð frá rafsuðutæki hefði komist í eldsmat í geymslunni.

Við rannsókn lögreglu hafi undir brunnum fatnaði fundist rafsuðutæki og athygli hafi vakið að hnappurinn var stilltur á on. Því var talið líklegt að tækið hafi verið í gangi fyrir brunann. 

Þá kom fram að rafmagnssnúra tækisins hafi verið föst undir bráðnum fatnaði við gólf og því ógerlegt að sjá hvort það hefði verið tengt rafmagni.

Takkinn ekki færst til

Eldsupptök voru ekki staðfest í endanlegri skýrslu lögreglu um brunarannsókn. Mögulegar orsakir séu sem fyrr segir opinn eldur, íkveikja eða glóð. Líklegast var talið að glóð frá rafsuðutæki hefði komist í eldsmat í geymslunni.

Fyrir dómi greindi forsvarsmönnum ZO-International og Sjóvá á um hvort forsvarsmaðurinn hafi kveikt eldinn annaðhvort af ásetningi eða stórfelldu gáleysi. Í 27. gr. laga um vátryggingarsamninga segir að ef vátryggður veldur vátryggingaratburði losni vátryggingafélag undan ábyrgð að heild eða að hluta.

Sjóvá krafðist sýknu af 334 milljón króna kröfu ZO-International á þeim grundvelli að brunanum hafi verið valdið af ásetningi, en til vara af stórfelldu gáleysi.

Héraðsdómur taldi að af fyrirliggjandi gögnum yrði ráðið að forsvarsmaðurinn hefði látið undir höfuð leggjast að slökkva á rafsuðutækinu kvöldið sem kviknaði í. Dómurinn útilokaði að staða on-takkans hefði breyst í brunanum þar sem takkinn hafi verið á skammhlið tækisins en ekki ofan á því. 

Leggja yrði til grundvallar að það hvíldi á forsvarsmanninum að sanna að tjónið mætti ekki rekja til stórfellds gáleysis en það hafi ekki tekist. Sjóvá var því sýknað af bótakröfu ZO-International.