Ó­um­flýjan­leg hækkun húsnæðisverðs fari eftir út­færslum

Ríkisstjórnin kynnti í gær aðgerðir sem eiga að gera Grindvíkingum kleift að koma sér upp öruggu heimili annars staðar en í bænum. Tvö frumvörp eru nú í vinnslu í fjármála-og efnahagsráðuneytinu vegna málsins.

Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir fjármála-og efnahagsráðherra segir undirbúning aðgerða í gangi. 

„Við erum þegar komin af stað með það hvernig við myndum fjármagna þetta. Ríkissjóður er auðvitað í þeirri stöðu sem hann er þannig að það þarf  að sýna ábyrgð.  Við vitum líka að þessi staða að eitt prósent af íbúðamarkaði komi inn á fasteignamarkaðinn mun hafa áhrif á húsnæðisverð þannig að það mun eitthvað hækka,“ segir Þórdís.

Fram kom í gær að án mótvægisaðgerða muni fasteignaverð hækka um þrjú prósent. 

„Það skiptir gríðalegu máli að við takmörkum áhrif þessar aðgerða á ríkisfjármálin, peningastefnu og þetta setur strik í yfirlýst markmið um að ná tökum á verðbólgunn,“ segir Þórdís.  

Skortur og þensla fyrir

Við þetta bætist að síðustu misseri hefur verið varað við að ekki sé verið að byggja nóg. Þá hefur nýjum auglýstum íbúðum fækkað samkvæmt Húsnæðis- og mannvirkjastofnun.

Hagfræðideild Landsbankans segir ljóst að verðhækkanir á húsnæðismarkaði séu framundan. Hildur Margrét Jóhannsdóttir er hagfræðingur þar. 

„Á húsnæðismarkaði er mjög líklegt að húsnæðisverð hækki meira en ella vegna þess að nú er bara meiri þörf og eftirspurn eftir íbúðum en áður vegna stöðunnar,“ segir Hildur.

Ljóst sé að aðgerðir ríkistjórnarinnar fyrir Grindvíkinga muni hafa áhrif á allt efnahagslífið en hversu mikil fari eftir því hvaða fjármögnunarleiðir verði fyrir valinu.

„Ef ríkissjóður tekur lán fyrir aðgerðarpakka Grindvíkinga þá er hætta á að útgjöldin auki þenslu í hagkerfinu og kyndi undir verðbólgu. Hin leiðin er að fjármagna leiðina með aukinni skattheimtu eða draga úr útgjöldum annars staðar,“ segir hún.

Viðskiptabankarnir ræða við stjórnvöld

Meðal margra úrlausnarmála í Grindavík eru fasteignalán íbúa. Þá hver eigi að taka á sig skuldbindingar vegna þeirra nú þegar Grindvíkingar geta ekki til lengri eða skemmri tíma búið í  bænum.

Viðskiptabankarnir þrír Arion banki, Íslandsbanki og Landsbankinn tilkynntu í nóvember að þeir myndu fella niður vexti og verðbætur af íbúðalánum Grindvíkinga í þrjá mánuði ásamt því að frysta afborganir húsnæðislána. Bankarnir tilkynntu svo í síðustu viku að úrræðið yrði framlengt um þrjá mánuði þannig að alls hafa bankarnir tilkynnt um niðurfellingu vaxta og verðbóta íbúðalána Grindvíkinga í sex mánuði til viðbótar við greiðslufresti af lánum.

Heiðrún Jónsdóttir framkvæmdastjóri Samtaka fjármálafyrirtækja segir að nú séu viðskiptabankarnir að ræða við stjórnvöld um framtíðarlausn vegna fasteignalánanna. 

„Hið minnsta eru þeir allir í samtali við ráðuneytið þannig að ég reikna með að stjórnvöld komi fram með einn pakka burtséð hjá hvaða banka aðilar eru með fasteignalán sín,“ segir Heiðrún.