Arð­semi fyrst núna að nálgast arð­semi nor­rænna banka

Lilja Dögg Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra, kynnti í gær skýrslu starfshóps sem hún skipaði til þess að meta gjaldtöku og arðsemi viðskiptabankanna þriggja.

Starfshópnum var ætlað það verkefni að greina tekjumyndun, þar á meðal þóknanir, þjónustu- og vaxtatekjur og vaxtamun, viðskiptabankanna þriggja í norrænum samanburði.

Í samantekt skýrslunnar, sem nálgast má í tengdum skjölum hér að neðan, segir að heildarafkoma bankanna í formi arðsemi eigin fjár hafi batnað verulega undanfarin tvö ár eftir nokkuð slaka arðsemi á árunum 2018 til 2020.

Margt jákvætt í skýrslunni

Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka, segir í samtali við Vísi að margt jákvætt megi finna í skýrslunni. Þar á meðal nefnir hann að bönkunum hafi tekist að skila kostnaðarhagræðingu og betri rekstri til heimilanna í formi lægri vaxtamunar. Vaxtamunur á óverðtryggðum lánum hafi ekki verið lægri síðan mælingar Seðlabankans hófust árið 2015.

Þá komi fram að þjónustugjöld íslensku bankanna séu sambærileg gjöldum norrænna bank.

Saknar umfjöllunar um Íslandsálag

Benedikt segir þó að hann hafi saknað umfjöllunar um Íslandsálagið svokallaða í skýrslunni. Það hafi verið nefnt í Hvítbók um framtíð fjármálakerfisins.

„Íslandsálagið er samheiti yfir mjög íþyngjandi regluverk og mjög háa sértæka skatta, hæstu sértæku skatta á fjármálafyrirtæki í Evrópu. Það er þetta Íslandsálag, ef það er hægt að lækka það, sem myndi raunverulega skila heimilinum og fyrirtækjunum kjarabót,“ segir Benedikt.

Gjöld lækkað að raungildi

Benedikt segir að í skýrslunni komi fram að gjöld vegna hefðbundinnar bankaþjónustu hafi lækkað að raungildi undanfarin ár og að vaxtamunur fari lækkandi. Það segir hann mjög jákvætt og að ánægjulegt sé að fá það fram í skýrslunni.

Þá segir hann að aukin samkeppni á bankamarkaði, sem nefnd er í skýrslunni, muni koma til með að lækka gjöld enn frekar.

Íþyngjandi kerfi ekki á forræði bankanna

Benedikt segir að stóra framfaraskrefið í bankastarfsemi hér á landi væri að breyta íþyngjandi regluverki og skattaumhverfi.

„Íþyngjandi regluverk og skattaumhverfi er ekki á okkar forræði heldur stjórnvalda. Þar eru þessi raunverulegu tækifæri. Bönkum er gert að halda hér miklu meira eigið fé en annars staðar, ef maður ber það saman við Norðurlönd þá er það tvisvar til þrisvar sinnum meira eigið fé. Það auðvitað eitt af því sem skýrir að vaxtamunur er enn þá töluvert hærri en á Norðurlöndum.“

Arðsemin af kjarnastarfsemi lægri

Arðsemi eigin fjár Arion banka var 13,7 prósent í fyrra og 14,5 prósent á fyrri helmingi þessa árs. Í skýrslunni var fjallað um óeðlilega háa arðsemi bankanna. Benedikt telur svo ekki vera.  

„Mér sýnist reyndar að í skýrslunni hafi mögulega ekki verið leiðrétt fyrir, til dæmis í okkar rekstri í fyrra söluhagnaði af sölunni á Valitor, sem hefði átt að taka út fyrir sviga. En arðsemi af kjarnastarfseminni, eins og bent er á í skýrslunni, er töluvert lægri en þessi tala, hún er einhvers staðar norður af tíu prósent. Þá myndi ég líka vilja benda á að arðsemi, þó að við séum auðvitað með hærra vaxtastig og áhættulausir vextir séu hærri en annars staðar, sambærilegra norrænna banka, kerfislega mikilvægra banka sem eru í alhliða fjármálastarfsemi eins og við, við erum enn við fyrir neðan arðsemi þessara banka.“