Ekki vænlegt að segja konum að „slaka bara á“ Margrét Helga Erlingsdóttir skrifar 2. desember 2022 13:54 Hulda Tölgyes sálfræðingur og Þorsteinn Einarsson eiginmaður hennar vilja vekja fólk til meðvitundar um byrðar þriðju vaktarinnar nú í aðdraganda jóla. Hulda Tölgyes, sálfræðingur segir að hin svonefnda þriðja vakt sé streituvaldandi og að of mikil streita til lengri tíma sé afar skaðleg heilsunni. Þyngstu byrðar þriðju vaktarinnar séu vanalega í aðdraganda jóla. Pistill sem Hulda og Þorsteinn V. Einarsson, eiginmaður hennar, skrifuðu hefur vakið gífurlega athygli og er mest lesinn á Vísi þriðja daginn í röð. En hverjar eru vaktirnar þrjár? Fyrsta vaktin er hið launaða starf utan heimilisins og en í annarri vaktinni felast heimilisstörfin sem framkvæmd eru eins og að ryksuga, skúra, innkaupin og að skutla börnunum á æfingar og svo framvegis. Hulda segir að byrðar sem tengjast þriðju vaktinni falli helst á konur en hvað felst í þriðju vaktinni? „Það er þetta ósýnilega og hugræna, að muna eftir að muna. Hvað vantar í búðinni? Hvaða föt barnanna þarf að endurnýja? Hvenær á afi afmæli? Í þriðju vaktinni er ósýnlega utanumhaldið og skipulagið; vinnan sem felst í því að leggja hlutina upp til þess að þeir gangi eftir,“ útskýrir Hulda. Hulda bendir á að þegar konur leiti til maka sinna örþreyttar og í von um að dreifa álaginu séu viðbrögð á borð við „slakaðu á, hvaða stress er þetta eiginlega?“ ekki vænleg til árangurs. „Þetta eru í rauninni viðbrögðin sem eru samt mjög algeng og mjög margar konur þekkja og tengja við. Þetta eru viðbrögð sem gera lítið úr vandanum og konur hafa jafnvel upplifað sig gaslýstar“ Streituvaldandi að muna eftir fimm hundruð hlutum Hulda nefnir sem dæmi konu sem nálgast maka sinn í von um jafnara álag. „Ég er að reyna að segja hérna að ég sé undir allt of miklu álagi. Geturðu tekið ábyrgðina með mér?“ Viðbrögð makans á borð við „Hvað er þetta? Þetta er nú ekkert svona mikið mál. Þetta er bara einhver einn hlutur sem þú ert að kvarta yfir,“ sé ekki gagnleg því þau geri lítið úr vandanum. „Þegar þessir hlutir eru orðnir fimm hundruð þá er þetta orðið svolítið þungt að bera“ Hið hugræna álag sé afar streituvaldandi til lengri tíma. „Við verðum að muna að þetta hefur alvarlegar afleiðingar, streita og kulnun. Konur upplifa oft þunglyndis- og kvíðaeinkenni og upplifa sig einmana og að makinn hlusti ekki á þær og þetta sé ég mjög mikið í vinnunni minni. Viðbrögð kvenna við þessari grein og VR herferðinni um þriðju vaktina leyna sér ekki því þær eru bara „Ó guð, takk fyrir að nefna þetta og takk fyrir að setja þetta í orð“ því það er þvílíkt þakklæti sem við finnum frá konum.“ Það sé alveg sérstaklega í aðdraganda jólahátíðarinnar sem byrðarnar þyngjast á þriðju vaktinni. „Þetta er það sem rannsóknir sýna og hafa sýnt í áratugi, þetta er að valda konum mjög mikilli streitu og of mikil streita í of langan tíma er mjög skaðleg heilsunni okkar.“ Líka uppskorið reiði hjá lesendum vegna pistilsins En það er ekki bara þakklæti sem grein þeirra hjóna hefur vakið. Skrifin hafa nefnilega líka vakið reiði. „Það er rosalega eðlilegt að aðilinn sem ekki tekur jafnmikinn þunga heima „triggerist“ við að lesa svona grein. En það væri svo gott ef fólk gæti reynt að hugsa þetta í samhengi við það sem rannsóknir hafa sýnt síðustu áratugina að byrðin fellur miklu þyngra á konur og það er bara í sögulegu samhengi stutt síðan konur fóru út á vinnumarkaðinn. Þær sáu áður um þessa hluti en þeir fylgdu þeim út á vinnumarkaðinn. Þær bara tóku þetta álag með sér í bakpoka út á fyrstu vaktina [launað starf utan heimilis]. Þetta er ekki persónuleg árás á karla,“ segir Hulda sem bendir á að það sé öllum hollt að lesa greinina og máta sig við hana og spyrja sig hvort það sé eitthvað í henni sem eigi við um parasambandið og hvort hægt sé að lagfæra einhverja hluti. Hulda segist sammála því sjónarmiði að allt þurfi ekki að vera fullkomið og að jólin þurfi ekki að vera „glansandi“ og að hver einasta gjöf þurfi ekki að hitta fullkomlega í mark. Hún segir málið ekki snúast um það. „Oft segir fólk: „hvaða, hvaða það gerist ekki neitt þó það séu ekki aukaföt í leikskólanum, það gerist ekki neitt þó að við gleymum afmælinu hans afa og þó það séu ekki sundföt í skólanum?“ Það gerist ekkert stórkostlegt en við viljum kannski hafa einhvern ákveðinn standard á bara hvernig við lifum, hvernig við hugsum um fjölskylduna okkar, tengslin okkar, börnin okkar, heimilið okkar. Við viljum hafa einhvern standard og ég held að það eigi við um okkur öll.“ Jafnréttismál Jól Tengdar fréttir Huggulegt um jólin? Hver stendur þriðju vaktina í aðdraganda jólanna? Á bakvið hverja huggulega jólahátíð er kona* sem hefur séð til þess að öll fái réttu pakkana, krakkarnir séu í betri fötunum, matarborðið sé hátíðlegt, kertin endurnýjuð og að allir litlu hlutirnir séu til staðar sem gera jólin að einhverju öðru en hversdagslegu matarboði, án þess að nokkur hafi endilega haft orð á því. 30. nóvember 2022 12:31 Mest lesið „Þessa vanlíðan þekkir enginn nema að hafa upplifað hana“ Innlent Skilti sem átti að fæla burt ferðamenn hefur öfug áhrif Innlent Löng röð í öryggisleitina þriðja daginn í röð Innlent Sextán ára drengur stunginn til bana í busavígslu Erlent Prófessor sakaður um ritstuld fannst látinn Erlent Sögusagnir farið af stað þegar hann sást á fundinum Innlent Hringvegurinn lokaður í gegnum Borgarnes annað kvöld Innlent Hótar að gera Hormússundið að bandarísku yfirráðasvæði Erlent Fannst hann ekki geta haldið áfram Erlent Reynslan sýnt að neytendur séu ekki tilbúnir Innlent Fleiri fréttir Þyrlan sækir slasaðan mann á Hestfjall Miðflokksmenn helmingi líklegri til að segja já en Sjálfstæðismenn Reynslan sýnt að neytendur séu ekki tilbúnir Ósátt með fyrirhugaða sameiningu lögregluembætta Grindvískir krakkar sneru aftur á völlinn Lögnin komin á land en verður látin kyrr liggja „Önnur ríki með sérþarfir hafa miklu meira vægi í þeirri umræðu“ Bananastappa og hlaupbangsar á matseðlinum í tilraun tvö Velti allt á því hverjir mæti á kjörstað Allt hnífjafnt í nýjum þjóðarpúlsi og reynt aftur við Lagarfljót Hringvegurinn lokaður í gegnum Borgarnes annað kvöld Löng röð í öryggisleitina þriðja daginn í röð „Þessa vanlíðan þekkir enginn nema að hafa upplifað hana“ Leituðu manns sem átti að vera vopnaður rafbyssu Gerir aðra atlögu að Lagarfljóti um helgina „Klukkan tifar“ Skilti sem átti að fæla burt ferðamenn hefur öfug áhrif „Við hefðum viljað samráð frekar en samtal“ Bændur í baráttuhug á leið í herferð um landið Flaggskip kólumbíska sjóhersins býður almenningi um borð Enginn marktækur munur á jáurum og neiurum ESB-barátta, hiti meðal kennara og vændisskilti í Suðursveit Forsetahjónin halda til Eistlands Ökumaður á sjúkrahús eftir slys á Fljótsheiði Sögusagnir farið af stað þegar hann sást á fundinum Auglýsingar FM95BLÖ kostuðu Sýn tvær milljónir Bændur segja nei Ólafur Þór má rannsaka hlut Jóns Óttars í Samherjamálinu Skipar Eirík og Hildi sem landsréttardómara Landrisi í Öskju er lokið Sjá meira
En hverjar eru vaktirnar þrjár? Fyrsta vaktin er hið launaða starf utan heimilisins og en í annarri vaktinni felast heimilisstörfin sem framkvæmd eru eins og að ryksuga, skúra, innkaupin og að skutla börnunum á æfingar og svo framvegis. Hulda segir að byrðar sem tengjast þriðju vaktinni falli helst á konur en hvað felst í þriðju vaktinni? „Það er þetta ósýnilega og hugræna, að muna eftir að muna. Hvað vantar í búðinni? Hvaða föt barnanna þarf að endurnýja? Hvenær á afi afmæli? Í þriðju vaktinni er ósýnlega utanumhaldið og skipulagið; vinnan sem felst í því að leggja hlutina upp til þess að þeir gangi eftir,“ útskýrir Hulda. Hulda bendir á að þegar konur leiti til maka sinna örþreyttar og í von um að dreifa álaginu séu viðbrögð á borð við „slakaðu á, hvaða stress er þetta eiginlega?“ ekki vænleg til árangurs. „Þetta eru í rauninni viðbrögðin sem eru samt mjög algeng og mjög margar konur þekkja og tengja við. Þetta eru viðbrögð sem gera lítið úr vandanum og konur hafa jafnvel upplifað sig gaslýstar“ Streituvaldandi að muna eftir fimm hundruð hlutum Hulda nefnir sem dæmi konu sem nálgast maka sinn í von um jafnara álag. „Ég er að reyna að segja hérna að ég sé undir allt of miklu álagi. Geturðu tekið ábyrgðina með mér?“ Viðbrögð makans á borð við „Hvað er þetta? Þetta er nú ekkert svona mikið mál. Þetta er bara einhver einn hlutur sem þú ert að kvarta yfir,“ sé ekki gagnleg því þau geri lítið úr vandanum. „Þegar þessir hlutir eru orðnir fimm hundruð þá er þetta orðið svolítið þungt að bera“ Hið hugræna álag sé afar streituvaldandi til lengri tíma. „Við verðum að muna að þetta hefur alvarlegar afleiðingar, streita og kulnun. Konur upplifa oft þunglyndis- og kvíðaeinkenni og upplifa sig einmana og að makinn hlusti ekki á þær og þetta sé ég mjög mikið í vinnunni minni. Viðbrögð kvenna við þessari grein og VR herferðinni um þriðju vaktina leyna sér ekki því þær eru bara „Ó guð, takk fyrir að nefna þetta og takk fyrir að setja þetta í orð“ því það er þvílíkt þakklæti sem við finnum frá konum.“ Það sé alveg sérstaklega í aðdraganda jólahátíðarinnar sem byrðarnar þyngjast á þriðju vaktinni. „Þetta er það sem rannsóknir sýna og hafa sýnt í áratugi, þetta er að valda konum mjög mikilli streitu og of mikil streita í of langan tíma er mjög skaðleg heilsunni okkar.“ Líka uppskorið reiði hjá lesendum vegna pistilsins En það er ekki bara þakklæti sem grein þeirra hjóna hefur vakið. Skrifin hafa nefnilega líka vakið reiði. „Það er rosalega eðlilegt að aðilinn sem ekki tekur jafnmikinn þunga heima „triggerist“ við að lesa svona grein. En það væri svo gott ef fólk gæti reynt að hugsa þetta í samhengi við það sem rannsóknir hafa sýnt síðustu áratugina að byrðin fellur miklu þyngra á konur og það er bara í sögulegu samhengi stutt síðan konur fóru út á vinnumarkaðinn. Þær sáu áður um þessa hluti en þeir fylgdu þeim út á vinnumarkaðinn. Þær bara tóku þetta álag með sér í bakpoka út á fyrstu vaktina [launað starf utan heimilis]. Þetta er ekki persónuleg árás á karla,“ segir Hulda sem bendir á að það sé öllum hollt að lesa greinina og máta sig við hana og spyrja sig hvort það sé eitthvað í henni sem eigi við um parasambandið og hvort hægt sé að lagfæra einhverja hluti. Hulda segist sammála því sjónarmiði að allt þurfi ekki að vera fullkomið og að jólin þurfi ekki að vera „glansandi“ og að hver einasta gjöf þurfi ekki að hitta fullkomlega í mark. Hún segir málið ekki snúast um það. „Oft segir fólk: „hvaða, hvaða það gerist ekki neitt þó það séu ekki aukaföt í leikskólanum, það gerist ekki neitt þó að við gleymum afmælinu hans afa og þó það séu ekki sundföt í skólanum?“ Það gerist ekkert stórkostlegt en við viljum kannski hafa einhvern ákveðinn standard á bara hvernig við lifum, hvernig við hugsum um fjölskylduna okkar, tengslin okkar, börnin okkar, heimilið okkar. Við viljum hafa einhvern standard og ég held að það eigi við um okkur öll.“
Jafnréttismál Jól Tengdar fréttir Huggulegt um jólin? Hver stendur þriðju vaktina í aðdraganda jólanna? Á bakvið hverja huggulega jólahátíð er kona* sem hefur séð til þess að öll fái réttu pakkana, krakkarnir séu í betri fötunum, matarborðið sé hátíðlegt, kertin endurnýjuð og að allir litlu hlutirnir séu til staðar sem gera jólin að einhverju öðru en hversdagslegu matarboði, án þess að nokkur hafi endilega haft orð á því. 30. nóvember 2022 12:31 Mest lesið „Þessa vanlíðan þekkir enginn nema að hafa upplifað hana“ Innlent Skilti sem átti að fæla burt ferðamenn hefur öfug áhrif Innlent Löng röð í öryggisleitina þriðja daginn í röð Innlent Sextán ára drengur stunginn til bana í busavígslu Erlent Prófessor sakaður um ritstuld fannst látinn Erlent Sögusagnir farið af stað þegar hann sást á fundinum Innlent Hringvegurinn lokaður í gegnum Borgarnes annað kvöld Innlent Hótar að gera Hormússundið að bandarísku yfirráðasvæði Erlent Fannst hann ekki geta haldið áfram Erlent Reynslan sýnt að neytendur séu ekki tilbúnir Innlent Fleiri fréttir Þyrlan sækir slasaðan mann á Hestfjall Miðflokksmenn helmingi líklegri til að segja já en Sjálfstæðismenn Reynslan sýnt að neytendur séu ekki tilbúnir Ósátt með fyrirhugaða sameiningu lögregluembætta Grindvískir krakkar sneru aftur á völlinn Lögnin komin á land en verður látin kyrr liggja „Önnur ríki með sérþarfir hafa miklu meira vægi í þeirri umræðu“ Bananastappa og hlaupbangsar á matseðlinum í tilraun tvö Velti allt á því hverjir mæti á kjörstað Allt hnífjafnt í nýjum þjóðarpúlsi og reynt aftur við Lagarfljót Hringvegurinn lokaður í gegnum Borgarnes annað kvöld Löng röð í öryggisleitina þriðja daginn í röð „Þessa vanlíðan þekkir enginn nema að hafa upplifað hana“ Leituðu manns sem átti að vera vopnaður rafbyssu Gerir aðra atlögu að Lagarfljóti um helgina „Klukkan tifar“ Skilti sem átti að fæla burt ferðamenn hefur öfug áhrif „Við hefðum viljað samráð frekar en samtal“ Bændur í baráttuhug á leið í herferð um landið Flaggskip kólumbíska sjóhersins býður almenningi um borð Enginn marktækur munur á jáurum og neiurum ESB-barátta, hiti meðal kennara og vændisskilti í Suðursveit Forsetahjónin halda til Eistlands Ökumaður á sjúkrahús eftir slys á Fljótsheiði Sögusagnir farið af stað þegar hann sást á fundinum Auglýsingar FM95BLÖ kostuðu Sýn tvær milljónir Bændur segja nei Ólafur Þór má rannsaka hlut Jóns Óttars í Samherjamálinu Skipar Eirík og Hildi sem landsréttardómara Landrisi í Öskju er lokið Sjá meira
Huggulegt um jólin? Hver stendur þriðju vaktina í aðdraganda jólanna? Á bakvið hverja huggulega jólahátíð er kona* sem hefur séð til þess að öll fái réttu pakkana, krakkarnir séu í betri fötunum, matarborðið sé hátíðlegt, kertin endurnýjuð og að allir litlu hlutirnir séu til staðar sem gera jólin að einhverju öðru en hversdagslegu matarboði, án þess að nokkur hafi endilega haft orð á því. 30. nóvember 2022 12:31