Sóttkví komi ekki niður á fjárhag fólks

Áhyggjur af fjárhag heimilisins mega ekki letja fólk í að verða við tilmælum heilbrigðisyfirvalda um að halda sig heima vegna kórónuveirunnar, að sögn aðstoðarmanns landlæknis. Atvinnurekendur og verkalýðshreyfinguna greinir á um hvort fólk sem fer í sóttkví en veikist ekki sjálft á rétt á veikindaleyfi á meðan. Sérfræðingur í vinnurétti telur afstöðu Samtaka atvinnulífsins óábyrga.

Heilbrigðisyfirvöld hafa beint þeim tilmælum til fólks sem hefur ferðast um skilgreind hættusvæði vegna kórónuveirunnar eins og Ítalíu að það haldi sig heima í fjórtán daga. Hátt í þrjú hundruð manns eru nú í þannig sóttkví á Íslandi og hafa níu smit verið staðfest.

Alþýðusamband Íslands, VR og Sameyki lýstu þeirri afstöðu sinni í gær að þeir sem gangast undir slíka sóttkví til að hefta útbreiðslu veirunnar en eru ekki smitaðir sjálfir eigi veikindarétt í skilningi kjarasamninga. Davíð Þorláksson, forstöðumaður samkeppnishæfnissviðs hjá Samtökum atvinnulífsins, var á öndverðum meiði. Hann sagði þá sem þyrftu í sóttkví hafa lögmæta fjarveru en að aðeins þeir sem veiktust ættu rétt á launum á meðan.

Sjá einnig: Verkalýðsfélögin og SA ósammála um hver séu réttindi launafólks í sóttkví

Kjartan Hreinn Njálsson, aðstoðarmaður landlæknis, segir að haft hafi verið samráð við aðila vinnumarkaðarins við undirbúning fyrir útbreiðslu kórónuveirunnar sem veldur COVID-19-sjúkdómnum. Þeir hafi verið upplýstir um stöðuna sem er og þá sem getur orðið.

„Við reiðum okkur á að ábyrgir aðilar taki ábyrga ákvörðun. Ég trúi ekki öðru en að þannig fari það,“ segir hann við Vísi.

Spurður að því hvort að það geti ekki grafið undan tilmælum heilbrigðisyfirvalda um að fólk sem gæti verið smitberar haldi sig heima að það þurfi að gera það launalaust segir Kjartan Hreinn að það sé að sjálfsögðu ekki gott ef fólk hættir við að fara í sóttkví í stórum stíl vegna áhyggna af fjárhag heimilisins.

„Fólk má ekki mikla fyrir sér að fara í sóttkví og það má ekki koma niður á fjárhag fólks. Við viljum ekki að það verði meiriháttar kvöð að fara í sóttkví,“ segir hann.

Embætti landlæknis og sóttvarnalæknir geti hins vegar ekki handstýrt því sem gerist á vinnumarkaði enda sé það ekki sérsvið þeirra. Kjartan Hreinn ítrekar þó að ekki megi vera neikvæður hvati sem letur fólk til að fara í sóttkví.

Gæti komið til kasta félagsdóms

Lára V. Júlíusdóttir, hæstaréttarlögmaður og sérfræðingur í vinnurétti, er ósammála túlkun Samtaka atvinnulífsins og telur fólk sem fer í sóttkví eiga rétt á launum í veikindum.

„Ég lít svo á að þetta séu ekki einhvers konar hamfarir eins og jarðskjálfti eða eldgos heldur fyrst og fremst læknisfræðileg ráðgjöf sem fólk er að fylgja með því að mæta ekki í vinnu,“ segir Lára en Davíð frá SA líkti því að vera í sóttkví vegna kórónuveiru við það að komast ekki í vinnu vegna ófærðar.

Telur Lára afstöðu Samtaka atvinnulífsins óábyrga þar sem hún geti stuðlað að því að fólk sem heilbrigðisyfirvöld vilja að haldi sig heima mæti í vinnu. Mál af þessu tagi gætu jafnvel ratað fyrir dómstóla.

„Ég myndi telja að þetta séu mál sem félagsdómur gæti úrskurðað í. Félagsdómur er í aðstöðu til að taka svona mál í flýtimeðferð,“ segir Lára.

Verði atvinnulífinu dýrara

Gylfi Magnússón, dósent í hagfræði við Háskóla Íslands og fyrrverandi viðskiptaráðherra, telur nálgun SA um að „hýrudraga“ þá sem sitja heima í sóttkví án þess að veikjast ekki gáfulega.

 Í Facebook-færslu segir hann að viðbúið sé að afleiðingarnar verði að fólk mæti í vinnuna þótt það eigi að vera í sóttkví.

„Það verður mun dýrara fyrir atvinnulífið! Þetta er satt best að segja alveg snargalið,“ skrifar Gylfi.

Uppfært 13:17 Í upphaflegri útgáfu fréttarinnar var misritað að heilbrigðisyfirvöld mæltu með tólf daga sóttkví fyrir þá sem hafa ferðast um skilgreind hættusvæði. Það rétta er að mælt er með því að fólk haldi sig heima í fjórtán daga.