Innherjasvik í Icelandair: Fimm milljóna lán í reiðufé til að koma Matstöðinni á koppinn

Matthías Sveinbjörnsson, forstöðumaður tekjustýringar hjá Icelandair, segist hafa haft upplýsingar frá Kjartani Jónssyni til hliðsjónar þegar hann gerði tekjuspár fyrir Icelandair. Upplýsingarnar hafi skipt miklu máli. Þetta kom fram í máli Matthíasar sem kallaður var til vitnis í innhverjasvikamál Icelandair í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag.

Matthías sagði frá sambandi þeirra Kjartans Jónssonar, sem þá var forstöðumaður leiðakerfisstjórnunnar, og unnu þeir því mikið saman. Matthías útskýrði að Kjartan sæi um að uppfæra skjal sem sýndi breytingar á bókunarfjölda og flugmiðaverðbreytingar á milli ára.

Þessa upplýsingar hafi skipt miklu máli að sögn Matthíasar, sem segist hafa haft töfluna til hliðsjónar þegar hann gerði tekjuspár fyrir Icelandair. Þessum upplýsingum miðlaði Kjartan til Matthíasar og annarra stjórnenda Icelandair með reglulegum tölvupóstum.

Fjallað var um framburð ákærðu Kjartans og Kristjáns Georgs annars vegar  og skýrslutökuna yfir Kjartani Bergi Jónssyni hins vegar fyrr í dag.

Rautt á flestum tölum

Saksóknari vísaði ítrekað í eina slíka töflu við aðalmeðferðina í dag, sem Kjartan sendi á samstarfsmenn sína í lok janúar ársins 2017. Þessi spá sýndi fram á að fyrri spár Icelandair um farþegafjölda á næstu mánuðum myndu ekki ganga eftir - rautt á flestum tölum.

Var því næst vísað í fundargerð frá stjórnarfundi Icelandair Group, sem fram fór 30. janúar 2017. Þar segir að Matthías hafi greint stjórnarmönnum frá stöðunni sem komin væri upp. Lækka þyrfti tekjuspár í samræmi við lakari bókunarstöðu.

„Staðan mjög alvarleg,“ segir í fundargerðinni. Einn stjórnarmannanna á því að hafa spurt hverjar líkurnar væru á því að félaginu tækist að ljúka árinu „með bottom line hagnaði.“ Var að endingu ákveðið að hluti stjórnar Icelandair myndi hittast reglulega og teikna upp aðgerðaráætlun til að bregðast við stöðunni sem upp væri komin.

Aðspurður sagði Matthías að vísbendingar um þessu dökku framtíðarsýn hafi legið fyrir frá því í upphafi árs 2017. Það hafi þó ekki gefið tilefni til að grípa til róttækra aðgerða strax af hálfu Icelandair að sögn Matthíasar, þau vildu ekki „fara niður með markaðinum“ eins og hann orðaði það. Ekki sé óalgengt að sjá stakar vikur þar sem bókunarflæðið er undir væntingum. Þannig væri ekki útilokað að bókanir gætu tekið við sér aftur og spáin breytast samhliða.

Lækka þyrfti tekjuspána

Það hafi ekki verið ljóst fyrr en skömmu fyrir útgáfu margumræddrar afkomuviðvörunar 1. febrúar 2017 sem ljóst hafi verið að Icelandair myndi ekki ná að rétta úr kútnum. Sérfræðingar Icelandair ehf. hafi ráðist í ítarlega greiningu á stöðunni í fjórðu viku janúarmánaðar 2017 „og var niðurstaða þeirra að lækka þyrfti tekjuspá Icelandair ehf. talsvert.“

Matthías sagðist eiga erfitt með að átta sig á því hversu miklu máli tekjuáætlanir sínar, sem byggðu á farþegatölum frá Kjartani, skiptu fyrir EBIDTA Icelandair Group. Til að mynda segðu þær lítið til um kostnaðarhliðina, eins og breytingar á olíuverði.

Varpaði saksóknari þá upp bréfi forstjóra Icelandair Group til Fjármálaeftirlitsins, sem sent var í tengslum við útgáfu afkomuviðvörunarinnar, þar sem fullyrt var að tekjuspár flugfélagsins, Icelandair ehf., skiptu miklu máli fyrir rekstur félagsins. Icelandair ehf. skapaði um 69 prósent af tekjum samstæðunnar og 78 prósent af EBIDTA. Matthías sagðist ekki hafa forsendur til að draga þær tölur í efa.

Fimm milljónir í Matstöðina

Þá var hringt í matreiðslumanninn Geir Brynjólfsson sem rak veitingastað með Brynjólfi Jósteinssyni á árabilinu sem ákæran tekur til. Brynjólfur er bróðir Kristjáns Georgs sem ákærður er í málinu. Geir lýsti því hvernig þeir Brynjólfur standsettu stað sinn, Matstöðina, í lok árs 2016 en tók skýrt fram að hann væri ekki lengur í rekstri með Brynjólfi.

Saksóknari spurði mikið út í fjármögnun staðarins sem Geir sagðist lítið geta frætt hann um. Hún hafi verið nær alfarið á könnu Brynjólfs. Því gat hann ekki varpað skýru ljósi á fimm milljónir króna, sem Kristján Georg sagðist hafa lánað bróður sínum vegna opnunar Matstöðvarinnar. Hann ræki þó ekki minni til að sú greiðsla hafi verið innt af hendi með reiðufé, því hann myndi ekki eftir að hafa rekið augun í slíkt peningafjall.

Aðspurður áætlaði Geir að lánið frá Kristjáni væri tilkomið vegna þess að þeim hafði gengið erfiðlega að fá bankalán. Þá var jafnframt vísað til kreditkorts sem Geir sagði þá félaga hafa fengið lánaða frá föður Kristjáns og Brynjólfs. Kortið notuð þeir svo til notuðu það til að kaupa tækjabúnað og annað sem hann áætlaði að hafi kostað á bilinu 4,2 til 5 milljónir. Geir tók þó fram að Matstöðin hafi ekki verið fjárhagslega háð Kristjáni.

Segist muna vel eftir láninu

Næstur á dagskrá var umræddur Brynjólfur, sem spurður var hvað standsetning Matstöðvarinnar kostaði. Vísaði hann þar til fjárhagsáætlunar sem Geir á að hafa gert og hljóðaði upp á fimm milljóna kostnað. Þá peninga segist Brynjólfur hafa fengið frá bróður sínum, eins og fyrr segir. Rétt eins og Geir sagði Brynjólfur að þetta hafi verið neyðarráð, bankarnir hafi neitað þeim um lán og að lokum hafi bróðir hans því bjargað þeim.

Hins vegar sagði Brynjólfur að Geir hafi verið fullmeðvitaður um umrætt lán – og að það hafi verið í reiðufé. Aðspurður um hvers vegna ákveðið hafi verið að greiða lánið í reiðufé sagði Brynjólfur að þeir hafi hreinlega ekki haft aðgang að bankareikningi á þeim tíma. Ekkert hafi því verið skjalfest um lánið, aðeins munnlegur samningur milli þeirra bræðra. 

Þá véfengdi Brynjólfur vitnisburð Geirs um að fyrrnefnt kreditkort hafi verið straujað fyrir næstum 5 milljónir króna. Réttara væri að tala um einhver örfá hundruð þúsunda í því samhengi. Reiðuféð hafi fyrst og fremst staðið straum af standsetningarkostnaði Matstöðvarinnar.