„Þetta er ekki til þess að auka mönnum bjart­sýni“

Ríkisstjórnin kynnti fjárlagafrumvarp sitt á blaðamannafundi og boðaði þar hallalaus fjárlög fyrir 2027.

Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir fimm milljarða króna afgangi. Aðhald á útgjaldahliðinni nemur 44 milljörðum króna og nýjar tekjuráðstafanir 22,6 milljörðum. Krónutölugjöld ríkisins eiga almennt að hækka um 5,2 prósent og kílómetragjaldið enn meira, eða 16%.

Bjarni segir fjárlögin vekja upp áhyggjur af verðmætasköpun í landinu enda hafi hagvöxtur verið lítill síðustu þrjú ár. „Og [við] höfum verið að bíða eftir því að vextir myndu lækka með minni verðbólgu,“ bætir hann við en vextir verðbólga mælist nú 5,3 prósent.

„En þá er komið með mjög miklar skattahækkanir, upp á milljarða,“ heldur Bjarni, fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, áfram og tekur fram að skattahækkanirnar verði greiddar af fyrirtækjum sem eigi að rísa undir verðmætasköpun.

Þetta sé áhyggjuefni.

Hvaða skilaboð finnst þér þetta vera í aðdraganda kjarasamningsgerðar?

„Mér finnst þetta lýsa of lítilli trú á verkefninu,“ svarar hann.

Bjarni nefnir að það sé áberandi í ríkisfjármálunum undanfarin misseri að ríkisstjórnin auki við réttindi í bótakerfunum.

„Við sjáum það í þessu fjárlagafrumvarpi að bætur muni hækka mun meira heldur en áætlað er að laun hækki á næsta ári.“

Engin tilraun sé gerð til að taka á því að laun innan opinbera kerfisins hafi hækkað umfram framleiðnivöxt og verðmætasköpun undanfarin ár.

„Ef menn ætla sér ekki að ná stjórn á því hvernig launamyndun á sér stað í landinu og hleypa bótakerfinu dálítið með lausan tauminn, þá verður ekki nema von að menn komist að þeirri niðurstöðu að lausnin felist ekki í verðmætasköpun heldur í því að það hafi skort tekjur. Þá er fundið upp á því að hækka skatta.“

Lausnin sé að gefa fyrirtækjum súrefni og skilyrði til þess að vaxa. „Þá muni þessi vandamál hverfa enda haldi menn aftur af launahækkunum og geri ekki um of í bótakerfunum,“ segir hann.

Bjarni segir hljóðið þungt í fyrirtækjum landsins en til stendur að hækka bankaskatt úr 0,145 prósentum í 0,254 prósent og koma á fót gjaldtöku á ferðamannastöðum sem felur í sér að ferðamenn verða rukkaðir um sérstakan aðgöngumiða.

„[Í byggingargeiranum] er erfitt um þessar mundir og ekki bjart framundan. Ferðaþjónustan hefur glímt við mjög sveiflukennt umhverfi í langan tíma; við höfum séð flugfélög fara á hausinn, við í gegnum Covid. Menn hafa þar fjárfest fyrir mjög marga milljarða í því að fá til landsins fleiri ferðamenn,“ segir framkvæmdastjórinn og bætir við:

„Það er eins og það megi ekki sjá þessa þróun halda áfram og hafa trú á að hún geti skilað ríkissjóði og landsmönnum öllum ávinningi með komu ferðamanna og auknum umsvifum víða um landið. Nei, það verður bara gengið rakleiðis í það verk að hækka skattana.“

Þetta sé spurning um það hvaða viðhorf menn hafi til verðmætasköpunar í landinu.

„Það hafi ekki verið neinn framleiðnivöxtur um neitt skeið og hann átti að vera forsenda þeirra kjarasamninga sem eru í gildi. Þannig að fyrirtækin geta ekki verið hress með þessa stöðu.“

Hann sér fram á erfitt haust með tilliti til hás vaxtastigs og hárra launahlutfalla í samanburði við önnur Evrópulönd.

„Við á Íslandi skilum út í laun hæsta hlutfalli af verðmætasköpun ríkja innan OECD, og þegar verðbólguhorfur eru ekki nógu góðar og seðlabankinn nýlega búinn að hækka [stýri]vextina þá voru menn ekkert allt of hressir, en að sjá fram á ríkisfjármálastefnu þar sem bætur hækka umfram laun og skattar eru hækkaðir um tugi milljarða; þetta er ekki til þess að auka mönnum bjartsýni.“