Engir gallar á kosningu til heima­stjórnar Seyðis­fjarðar

Kjósendur í Seyðisfirði kusu sér tvo fulltrúa til heimastjórnar samhliða sveitarstjórnarkosningum í Múlaþingi í maí. Heimastjórnin er fastanefnd sem fer með ákveðin verkefni innan sveitarfélagsins.

Allir íbúar Seyðifjarðar voru í framboði í óbundinni persónukosningu. Kjósendur þurftu að skrifa nafn þanns sem þeir vildu kjósa í heimastjórnina og heimilisfang hans á kjörseðilinn.

Einn íbúi taldið fyrirkomulagið valda ruglingi og kærði framkvæmd og niðurstöðu kosningarinnar til innviðaráðuneytisins. Hann taldi að leiðbeiningar og upplýsingagjöf til kjósenda hefði verið ófullnægjandi og að það hefði haft áhrif á niðurstöðuna. Krafðist hann þess að kosið yrði aftur.

Á meðal þess sem kærandinn taldi til var að kjósendur hafi aðeins átt að skrifa eitt nafn á kjörseðilinn þó að tveir fulltrúa væru kosnir. Þær upplýsingar hefðu farið fram hjá mörgum kjósendum þrátt fyrir töluverða kynningu sveitarfélagsins.

Þá hafi það valdið „töfum, óþægindum og jafnvel angist“ að finna heimilisfang þess sem ætlunin var að kjósa þar sem íbúaskrá sem lá frammi á kjörstað hafi verið í götuheitaröð. Í mörgum tilfellum hafi kjósendur því skrifað eigin nafn eða einhvers annars sem hann vissi hvar ætti heima frekar en þann sem þeir ætluðu að kjósa.

Þessu til viðbótar taldi kærandinn að sú staðreynd að rúm þrjátíu prósent atkvæða hefðu farið til annarra en þeirra sem náðu kjöri þýddi að skýr vilji íbúa hefði ekki komið fram.

Dreifing atkvæða fylgifiskur fyrirkomulagsins

Innviðaráðuneytið hafnaði öllum rökum kærandans. Kosningin og framkvæmd hennar hefði þvert á móti verið vel kynnt í aðdraganda hennar og á kjörstað, þar á meðal að kjósendur þyrftu að skrifa heimilisfang þess sem þeir hygðust greiða atkvæði sitt.

Varðandi íbúarskránna sem var í götuheitaröð benti ráðuneytið á að hún hafi verið aukaþjónusta við kjósendur umfram lagaskyldu sveitarfélagsins. Framsetning hennar gæti því ekki talist annmarki á kosningunni.

Ráðuneytið tók ekki sérstaka afstöðu til þeirra raka mannsins að hlutfall atkvæða sem féllu til annarra en náðu kjöri hefðu dugað til þess að fella annan fulltrúann sem náði kjöri ef þau hefðu öll fallið til sama einstaklings.

Yfirkjörstjórn benti á í sinni umsögn um kæruna að slík dreifing atkvæða væri ekki vísbending um annmarka heldur óhjákvæmilegur fylgifiskur kosningafyrirkomulagsins sem reglur kvæðu á um þar sem allir íbúa væru kjörgengir.

„Úrslit ráðist af því hverjir fái flest atkvæði og þeir tveir efstu séu réttkjörnir aðalmenn. Tilgátu kæranda um að öll þau atkvæði sem féllu öðrum í skaut hefðu getað runnið til eins einstaklings og þannig haft áhrif á niðurstöðuna er hafnað,“ sagði í umsögninni.

Það væri jafnframt gild og lögmæt beiting kosningaréttar í persónukosningu að kjósa sjálfan sig eða nágranna manns.