Al­var­legt að ógna fólki með því sem það heldur að sé vopn

Fimm ungir menn voru handteknir á Akureyri síðustu helgi eftir að hafa ógnað vegfarendum með byssum sem reyndust vera leikfangabyssur, keyptar í leikfangaverslun sama dag. Margrét segir eðlilegt að lögreglan hafi brugðist við og að þetta athæfi hafi valdið ótta.

Egill Trausti Ómarsson, sem sinnir ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Sjálfstæðisflokkinn, sagði í færslu á X að hann hefði séð aðgerðina í beinni og fullyrti að mennirnir væru allir frá Mið-Austurlöndum og að það væru 99 prósent líkur á að mennirnir væru allir á framfærslu Íslendinga. Færslan vakti töluverða athygli og deildi, sem dæmi, formaður Miðflokksins færslunni.

Margrét segir skipta miklu hvernig stjórnmálamenn bregðast við svona atburðum og segir í færslu á Facebook-síðu sinni að viðbrögð sumra stjórnmálamanna hafi vakið hana til umhugsunar. Rætt var við Margréti í Reykjavík síðdegis í gær um málið.

Það sé þó ekki gagnlegt þegar viðbrögð stjórnmálamanna ýti undir fordóma, ótta og andúð. Íslendingar hafi margir áhyggjur af fjölgun innflytjenda, og það sé eðlilegt, en það skipti máli hvernig rætt sé um það.

Margrét segir að þegar mál koma upp sem varða afbrot eða glæpi í samfélaginu sem varða útlendinga sé ekki gagnlegt þegar pólitíkusar setji fram fullyrðingar sem geti ýtt undir frekari ótta eða andúð í garð allra sem líta út fyrir að vera frá Miðausturlöndum og búa á Íslandi og vísaði í færslu Egils Trausta.

Mikilvægt að kjörnir fulltrúar svari áhyggjum 

Margrét segir þetta málaflokk sem hún hafi rannsakað töluvert og þetta skipti máli. Á Íslandi hafi orðið mjög hröð fjölgun innflytjenda og íslenskt samfélag hafi breyst mjög hratt. Eins og víða annars staðar þar sem það hefur gerst þá hefur það valdið ótta og áhyggjum hjá almenningi.

„Fólk sér að samfélagið er að breytast mjög hratt og það er þess vegna mikilvægt að tala um þennan málaflokk, að kjörnir fulltrúar svari til dæmis áhyggjum almennings en geri það án þess að ýta undir fordóma og andúð í garð allra sem eru ekki hvítir á hörund,“ segir Margrét og að það sé ekki til þess fallið að ýta undir öryggi.

Hún segir það tilefni færslu sinnar á Facebook. Hún segir að þó svo að um leikfangabyssur hafi verið að ræða þá sé það alvarlegt að ógna vegfarendum með einhverju sem líti út eins og raunverulegt vopn. Það sé mikilvægt að lögreglan hafi brugðist við.

Virðist eins og á Íslandi séu tveir hópar

Margrét segir það stundum virðast eins og það séu tveir hópar á Íslandi. Annar sé fullur fordóma og vilji koma öllum útlendingum frá landi, hinn vilji opin landamæri og það megi ekki tala um neinar áskoranir sem fylgja því að innflytjendum fjölgi.

„En ég held að raunveruleikinn sé ekki þannig,“ segir hún og að hennar mat sé að fjöldi fólks hafi áhyggjur og spurningar um aðlögun innflytjenda og hún telur eðlilegt að kjörnir fulltrúar bregðist við þessum áhyggjum.

Hún segir á sama tíma lítinn en þó háværan hóp í íslensku samfélagi og á samfélagsmiðlum sem sé raunverulega fullur af fordómum í garð innflytjenda og sérstaklega hælisleitenda. Hópurinn sé reiður og hennar punktur sé að þessi reiði og ótti, þótt hann geti í einhverju samhengi verið skiljanlegur, sé ekki gagnlegt og ekki til þess fallið að gera Ísland öruggara.

„Þvert á móti til að draga úr öryggi,“ segir hún og bætir við að andúð í garð útlendinga geri aðlögun að íslensku samfélagi erfiðari.

Ísland hafi breyst mjög mikið á skömmum tíma og það þurfi góð kerfi til að bregðast við því. Það skipti til dæmis máli að taka ekki við fleirum en skólakerfið ræður við, að það sé ítarleg bakgrunnsskoðun og að það hafi fælingarmátt að fólk missi sinn rétt þegar það brjóti af sér. Til lengri tíma skipti höfuðmáli að tryggja góða aðlögun ungs fólks.

Hópaskiptin geri samfélagið ekki öruggara

Margrét segir hópaskiptingu í samfélaginu ekki til þess fallna að gera samfélagið öruggara. Hafi fólk áhyggjur af ungum hælisleitendum eða ungum mönnum sem hér búa þá skipti miklu máli að þeir aðlagist samfélaginu og virði okkar lög og reglur og það verði miklu erfiðara þegar Íslendingar eru fullir af fordómum og geta ekki átt í samskiptum við fólk sem lítur öðruvísi út en þau flest.

Margrét segir kjörna fulltrúa þurfa að vanda hvernig hlutirnir eru settir fram í því samhengi sem við erum í á Íslandi í dag. Það sé engum greiði gerður með því að ýta frekar undir ótta og reiði. Margrét segir uppruna fólks sem brýtur af sér á Íslandi ekki þurfa að vera feimnismál.

„Það getur verið gagnlegt að skoða þá breytu eins og aðrar ef við viljum skilja afbrot og aðra hegðun,“ segir hún og að það sé til dæmis mikilvægt ef það eigi að fækka afbrotum.

Hættulegt að horfa aðeins á uppruna

Sé athyglin aðeins á uppruna en ekkert annað sé hætta á að horft sé fram hjá öðrum mikilvægum upplýsingum sem geti hjálpað við að skilja.

Hún segir að lokum gott að minna sig á að íslenskt samfélag sé eitt það öruggasta í heimi. Þó svo að fólk geti fengið það á tilfinninguna miðað við fréttir og samfélagsmiðla að allt „sé að fara til fjandans“ þá standist það ekki miðað við tölfræði.

Alvarlegum líkamsárásum hafi fjölgað en fólki hafi líka fjölgað. Það sé mikil einföldun að ætla að orsökin felist í því að hér sé fólk sem hefur hlotið vernd eða að það séu fleiri innflytjendur. Það sé ákveðinn hópur sem komi gagngert til landsins til að brjóta af sér en það eigi alls ekki við um alla innflytjendur. Stærsti hlutinn geri það ekki.