Hefur barist í sjö ár eftir að hafa kært nauðgun á Ítalíu

Magnea var í ítölskunámi í Macerata-héraði sumarið 2019 þegar hún kærði ítalskan karlmann fyrir nauðgun. Hún var þá sautján ára. Maðurinn, sem var á þrítugsaldri þegar atvikið átti sér stað, hefur neitað sök og haldið því fram að samfarir hafi átt sér stað með samþykki hennar.

Málið hefur nú farið í gegnum mörg stig ítalska réttarkerfisins. Maðurinn var sýknaður fyrir héraðsdómi í Macerata árið 2022. Áfrýjunardómstóll í Ancona sneri þeirri niðurstöðu við í október í fyrra og dæmdi hann í þriggja ára fangelsi fyrir kynferðisbrot.

Í lok maí síðastliðnum ógilti hæstiréttur Ítalíu, Corte di Cassazione, áfrýjunardóminn og sendi málið aftur til meðferðar, nú fyrir áfrýjunardómstólinn í Perugia.

Ítalska ríkið rekur sakamálið sjálft, í gegnum saksóknara, en brotaþoli sem vill gæta eigin hagsmuna í málinu þarf jafnan að hafa sinn eigin lögmann. Sá lögmaður fylgir málinu eftir fyrir hennar hönd, hefur samskipti við dómstóla, kemur að kröfugerð, fer yfir gögn, bregst við málflutningi verjenda og gætir þess að sjónarmið brotaþola komist að í ferlinu. Í máli sem fer í gegnum mörg dómstig getur slíkur kostnaður orðið mikill.

Magnea hefur því sjálf þurft að standa undir kostnaði við að hafa eigin lögmann til að gæta hagsmuna hennar í ítalska dómskerfinu. 

Fór aftur út eftir góða reynslu árið áður

„Ég hafði verið í ítölskuáfanga í menntaskóla og kennarinn þar fer út með hópa á sumrin í ítölskunám. Ég fór fyrst í þetta nám sumarið 2018, mér fannst þetta svo skemmtilegt þannig að ég ákvað að fara aftur sumarið eftir það,“ segir Magnea í samtali við Vísi.

Á þessum tíma var ég í rauninni bara þessi týpíski unglingur. Ég var í menntaskóla og var bara að reyna að finna minn veg í lífinu.

Dagurinn áður en atvikið átti sér stað var, að hennar sögn, mjög góður.

„Ég byrjaði á því að fara í ítölskutíma yfir daginn og svo fórum við Íslendingarnir öll út að borða saman og áttum mjög góða stund saman.“

Ítalskir fjölmiðlar hafa greint frá því að atvikið hafi átt sér stað aðfaranótt 10. júlí 2019 í Castelraimondo í Macerata-héraði.

Samkvæmt umfjöllun ítalskra fjölmiðla fór Magnea út um kvöldið með vinkonu sinni og hitti þar tvo ítalska menn sem þær höfðu komist í kynni við. Síðar um kvöldið fóru þau í bíltúr sem endaði á afskekktum stað.

Í fyrri frétt Vísis um málið, sem byggði á ítalskri fjölmiðlaumfjöllun og dómsfréttum, kom fram að Magnea hefði sagt lögreglu að hún hefði ítrekað reynt að koma því á framfæri að hún vildi ekki halda áfram. Hún hefði sagt manninum að hætta og að hún vildi fara heim. Maðurinn hefur aftur á móti haldið því fram að um samþykkt kynmök hafi verið að ræða.

Magnea vill ekki fara í smáatriði um atvikið á þessu stigi málsins. Hún segir þó að það sem gerðist í beinu framhaldi hafi skipt máli.

„Eftir að þetta átti sér stað sendi ég strax á bestu vinkonu mína sem var með mér á Ítalíu sem varð til þess að hún kom á móti mér. Svo í beinu framhaldi var fararstjórinn látinn vita af þessu og þá byrjaði allt ferlið.“

Hún segir fyrstu upplifun sína af ítalska kerfinu hafa verið góða.

„Lögreglumennirnir sem komu að mínu máli héldu mjög vel utan um mig og gerðu í raun allt til þess að láta mér líða sem best. Það sem sat held ég mest í mér var hvað þeim sjálfum fannst þetta erfitt. 

Lögreglumennirnir voru alveg miður sín yfir að þetta hafi gerst.

Handtekinn nokkrum mánuðum síðar

Í nóvember 2019 greindu ítalskir staðarmiðlar frá því að maðurinn hefði verið settur í stofufangelsi vegna málsins. Þá höfðu nokkrir mánuðir liðið frá atvikinu. Fjallað var um málið í miðlum í Macerata-héraði, meðal annars Il Resto del Carlino, Cronache Maceratesi og Picchio News.

Í þeirri umfjöllun kom fram að rannsókn ítalskra yfirvalda hefði meðal annars byggst á framburði Magneu, læknisfræðilegum gögnum, lífsýnum og skilaboðum. Málið fór síðan fyrir dómstóla á Ítalíu.

Magnea segir það hafa verið gífurlega erfitt að hafa þurft að rifja málið upp aftur og aftur í gegnum rannsókn, skýrslutökur og réttarhöld.

„Enn þann dag í dag finnst mér mjög erfitt að tala ýtarlega um það sem gerðist.“

Þegar hún kom aftur heim til Íslands fékk hún viðeigandi aðstoð.

„Ég held að andlegi þátturinn sé erfiðastur í þessu. Það sem hjálpaði mér mjög mikið var að ég var send í Barnahús beint eftir að ég kom heim og byrjaði strax meðferð með fagaðila þar.“

Sýknaður í Macerata

Í nóvember 2022 sýknaði héraðsdómur í Macerata manninn. Sú niðurstaða vakti síðar mikla athygli á Ítalíu, ekki síst vegna rökstuðnings dómsins.

Í ítölskum fjölmiðlum hefur verið fjallað um að dómurinn hafi meðal annars byggt á því að Magnea hefði samþykkt að fara með manninum á afvikinn stað, setjast með honum í aftursætið og kyssa hann. Í dómnum var einnig vísað til þess að hún hefði áður haft kynmök og væri á getnaðarvörn. Af þeim sökum hefði hún, að mati dómsins, átt að geta gert sér grein fyrir því hvert aðstæðurnar gætu þróast.

Þá var í niðurstöðu dómsins fjallað um að Magnea hefði ekki veitt nægjanlega mótspyrnu, kallað á hjálp eða reynt að komast út úr bílnum. Ítalskir fjölmiðlar hafa einnig greint frá því að dóminum hafi þótt sálrænar afleiðingar atviksins frekar tengjast kynlífi sem hefði farið öðruvísi en ætlað var, en ekki nauðgun.

Rökstuðningurinn vakti hörð viðbrögð þegar hann komst í hámæli. Málið varð hluti af stærri umræðu á Ítalíu um samþykki, kynferðisbrot og meðferð þolenda innan réttarkerfisins.

Magnea segir sýknudóminn hafa verið mikið áfall.

„Ég tók því alls ekki vel. Mér fannst mjög erfitt að lesa röksemdarfærsluna og hvernig dómarinn talaði um mig. Ég man svo vel eftir deginum sem ég fékk að vita af þessu. Ég var í lokaprófum og átti að vera að læra, en ég bara kom mér ekki til þess að gera neitt. 

Ég var alveg búin á því.

Málinu var áfrýjað.

„Mér var trúað“

Þann 21. október í fyrra sneri áfrýjunardómstóllinn í Ancona niðurstöðu héraðsdómsins við. Maðurinn var sakfelldur og dæmdur í þriggja ára fangelsi fyrir kynferðisbrot, þó í vægari flokki samkvæmt ítölskum lögum.

Í málflutningi saksóknara fyrir áfrýjunardómstólnum kom fram að Magnea hefði samþykkt kossa og atlot en gert skýrt að hún vildi ekki ganga lengra. Saksóknari lagði áherslu á að samþykki þyrfti að vera til staðar allan tímann, ekki aðeins við upphaf aðstæðna.

Ítalskir fjölmiðlar greindu frá því að áfrýjunardómstóllinn hefði talið rök héraðsdóms úrelt og lagalega ótraust. Dómurinn vakti mikla athygli á Ítalíu og var víða túlkaður sem mikilvæg leiðrétting á fyrri niðurstöðu.

Magnea segir tíðindin hafa haft mikil áhrif á sig.

„Ég gat ekki hætt að gráta þegar ég heyrði þau tíðindi. Fyrst og fremst var ég þakklát fyrir að vera loksins trúað.“

Fabio Maria Galiani, lögmaður Magneu á Ítalíu, sagði í samtali við ítalska fjölmiðla eftir dóminn að niðurstaðan hefði veitt henni þá staðfestingu að henni hefði verið trúað. Hann sagði jafnframt að héraðsdómurinn í Macerata hefði byggt á rökum sem ættu ekki heima í nútímalegri meðferð kynferðisbrotamála.

Málið vakti einnig pólitísk viðbrögð. Ítalskir stjórnmálamenn, kvenréttindasamtök og jafnréttisnefndir gagnrýndu orðalag og forsendur héraðsdómsins. Þingmenn Demókrataflokksins á Ítalíu sögðu málið sýna þörf á skýrari samþykkislöggjöf. Ítalskar kvenréttindaraddir lögðu áherslu á að samþykki mætti afturkalla hvenær sem er og að fyrri kynferðisreynsla brotaþola gæti ekki haft þýðingu við mat á því hvort samþykki hefði verið fyrir hendi.

Lögmenn mannsins lýstu hins vegar yfir undrun sinni á niðurstöðu áfrýjunardómstólsins og sögðu málið byggjast á vísbendingum og mótsögnum í framburði. Þeir boðuðu áfrýjun til Cassazione, hæstaréttar Ítalíu.

Málið fer aftur fyrir dóm

Í lok maí síðastliðnum komst málið aftur í fréttir á Ítalíu þegar Cassazione ógilti áfrýjunardóminn frá Ancona. Málið verður því tekið aftur fyrir á áfrýjunarstigi, að þessu sinni í Perugia.

Það þýðir að sakfellingin frá október 2025 stendur ekki óbreytt. Málinu er enn ekki endanlega lokið og endanleg niðurstaða liggur ekki fyrir. 

Maðurinn hefur verið sýknaður í fyrsta dómstigi, sakfelldur í öðru dómstigi, en sú sakfelling hefur nú verið ógilt og málið sent til nýrrar meðferðar.

Magnea segir að nýjasta þróunin hafi ekki breytt því að hún hafi í raun búið við stöðuga óvissu frá árinu 2019.

„Ég er í raun búin að lifa í þessari óvissu síðustu sjö ár, þannig það er ekki mikil breyting.

 En ég verð alltaf meira og meira búin á því, eftir því sem tíminn líður.

Ítalskir fjölmiðlar hafa greint frá því að lögmaður Magneu og fjölskyldu hennar hafi lýst ákvörðun Cassazione sem þungum áfanga. 

Hann sagði að beðið væri eftir rökstuðningi dómsins og að vonast væri til þess að áfrýjunardómstóllinn í Perugia tæki mið af þeim atriðum sem Cassazione teldi þurfa að skoða nánar.

Hann hefur jafnframt bent á að ýmis atriði í málinu hafi verið túlkuð Magneu í óhag, þar á meðal viðbrögð hennar eftir atvikið, framburður hennar, þýðingar í skýrslutökum og það hvernig hún brást við undir miklu álagi.

Svimandi hár kostnaður

Ástæðan fyrir því að Magnea þarf sjálf að standa undir lögfræðikostnaði tengist því hvernig sakamál eru rekin á Ítalíu.

Í tilfelli Magneu hefur málið staðið frá árinu 2019, farið fyrir héraðsdóm, áfrýjunardómstól og hæstarétt Ítalíu, og verður nú tekið fyrir að nýju. Slíkt ferli kallar á áframhaldandi lögmannsvinnu og hefur að sögn Magneu haft verulegan kostnað í för með sér.

Hún segir kostnaðinn hleypa á milljónum króna, og áframhaldandi málsmeðferð kallar á enn frekari fjárútlát. 

Magnea hefur nú sett af stað fjáröflun á GoFundMe til að standa straum af áframhaldandi lögfræðikostnaði vegna málsins.

Hún segir að það hafi ekki verið auðveld ákvörðun að biðja opinberlega um fjárhagslegan stuðning.

„Það var ekki fyrr en ég fór að segja vinkonu minni frá því hvað allt í kringum þetta sé dýrt, þá stakk hún upp á að það gæti mögulega verið sniðugt að stofna einhvers konar söfnun. Ég var samt mjög lengi að melta það hvort ég ætti að stíga það skref þar sem það er mjög út fyrir minn þægindaramma að tala opinberlega.“

Hún segir fjárhagslega þátt málsins leggjast gífurlega þungt á sig.

„Þetta hefur verið alveg frekar erfitt, en fjölskyldan mín hefur stutt mig í gegnum þetta allt saman. Ég gæti ekki verið þakklátari fyrir að eiga fjölskylduna sem ég á.“

Magnea segir að fólk geri sér ekki endilega grein fyrir því hvað langvarandi dómsmál af þessu tagi kosti, ekki aðeins fjárhagslega heldur einnig andlega og líkamlega.

„Ég held að andlegi þátturinn sé erfiðastur í þessu.“

Hefur ekki getað lokað málinu

Frá árinu 2019 hefur Magnea þurft að fylgja málinu eftir í gegnum rannsókn, skýrslutökur, dómsmeðferð, sýknudóm, áfrýjun, sakfellingu og nú nýja meðferð eftir ákvörðun Cassazione.

Hún segir að það hafi reynst erfiðast af öllu að geta aldrei lokað málinu.

„Það sem hjálpar mér fyrst og fremst að halda áfram er fólkið í kringum mig.“

Hún segir jafnframt að hún voni að frásögn hennar geti orðið öðrum til stuðnings.

„Það sem ég vona mest að komi út úr þessu er að fólk viti að það er ekki eitt. Þetta er ótrúlega erfitt ferli. En það er svo mikilvægt að segja frá.“