Full­veldið er undir­staða sveigjan­leikans: Hvers vegna EES-samstarfið dugar okkur

Það er algeng rökvilla í umræðunni um Evrópumál að fólk skiptist í tvær óvinveittar fylkingar: “Gamaldags (vonda) fólkið” svokallaða einangrunnarsina sem vilja einangra landið og hina “nútíma (góða) frjálslyndafólkið” svokallaða evrópusinna sem vilja ganga alla leið inn í Evrópusambandið. Sannleikurinn er sá að það er fullkomlega rökrétt að vera evrópusinni, styðja náið alþjóðlegt samstarf, en setja um leið skýr mörk gagnvart frekara valdaframsali til Brussel.

Við getum vel fagnað fjórfrelsinu á sama tíma og við segjum: „Nei takk, við ætlum ekki að framselja til Brussel auðlindastýringu, peningastefnu, dómsmál og utanríkismál landsins.“

Fjórfrelsið — frjáls flæði vöru, þjónustu, fjármagns og fólks — er sennilega það besta sem gat hent auðlindadrifna hagkerfið okkar. Í gegnum EES-samninginn tryggir það íslenskum fyrirtækjum og almenningi aðgang að risastórum innri markaði Evrópu. Þetta samstarf skapar okkur sterkari stöðu á erlendum mörkuðum án þess að við þurfum að fórna stjórnarfarslegu sjálfstæði okkar. Það veitir okkur frelsi til að aðlagast breyttum aðstæðum í okkar eigin heimi á okkar eigin forsendum.

Íslenskt efnahagslíf er nefnilega ólíkt flestum öðrum Evrópulöndum. Við byggjum afkomu okkar meðal annars á sveigjanleika, ferðaþjónustu, nýtingu náttúruauðlinda og hraðri aðlögunarhæfni til að aðlagst breyttum aðstæðum. Breyttar aðstæður í heimshagkerfinu eða náttúrunni krefjast alltaf tafarlausra viðbragða.

Það að ráða þeim viðbrögðum að mestu sjálf eins og nú er, en þurfa ekki að sníða þau að stöðnuðu eða ósamhverfu hagkerfi annars staðar á meginlandi Evrópu, veitir okkur einmitt það forskot sem við þurfum til að vaxa og dafna. Ef við værum meðlimir í ESB og með evru yrðu ákvarðanir um peningastefnu og auðlindastýringu teknar með hagsmuni heildarinnar í ESB huga, þar sem raddir fárra íbúa á norðurslóðum vega létt, ef þá nokkurt.

Að lokum snýst þetta allt um ábyrgð. Ef við getum ekki sinnt okkar eigin hagstjórn sjálf, svo sómi sé að, getur hreinlega enginn annar gert það fyrir okkur. Enginn skilur þarfir íslensks samfélags betur eða gætir hagsmuna þess betur en við sjálf, fólkið sem þrífst í daglegu amstri þess.

Sú skoðun að vilja halda í eigin gjaldmiðil og peningastefnu, stjórn fiskimiða og sjálfstæða utanríkisstefnu er ekki einangrunarhyggja. Það er skynsöm og raunsæ hagsmunagæsla þjóðarinnar. Við eigum áfram að vera virkir þátttakendur í evrópsku samstarfi, en við eigum að gera það á okkar forsendum sem fullvalda þjóð sem veit hvar hagsmunir hennar liggja.

Höfundur er formaður Verkalýðsfélags Sjálfstæðisflokksins.