„Vona að Uber fái aldrei leyfi til að starfa á Ís­landi“

Már er í tónlistarnámi í Manchester en fyrir það var hann bæði tónlistarmaður hér heima og atvinnuíþróttamaður en Már er blindur og hefur tvisvar keppt fyrir Íslands hönd á Ólympíuleikum fatlaðra.

Már stendur í baráttu við Uber sem þekktast er fyrir að veita leigubílaþjónustu.

„Blindir einstaklingar hér á landi [Bretlandi] heyja stöðuga baráttu um að komast leiðar sinnar en í mínu tilviki er mér neitað um þjónustu um það bil annað hvert skipti þegar ég panta Uber vegna þess að ég ferðast með leiðsöguhund.“

Bílstjórum skylt samkvæmt lögum að taka við leiðsöguhundum

Leigubílstjórum í Bretlandi er skylt samkvæmt lögum að taka við leiðsagnarhundum blindra farþega enda eru þeir hjálpartæki fatlaðrar manneskju. „Einu kringumstæðurnar þar sem bílstjórinn getur fengið undantekningu að keyra okkur er ef hann er með uppáskrifað vottorð um alvarlegt ofnæmi,“ útskýrir Már.

„Bílstjórunum er það fyllilega ljóst að ég er blindur og að hundurinn sé hjálpartæki samkvæmt lögum, samt kjósa þeir að skilja okkur eftir á gangstéttinni, jafnvel seint um nótt,“ segir Már. Þær upplýsingar um að Már sé með hund með sér sökum þess að hann er blindur séu þó upplýsingar sem birtist bílstjórunum þegar þeir sæki hann. 

„Yfirleitt keyra bílstjórarnir í burtu, vitandi að ég sjái ekki bílinn, en stundum taka þeir ekki eftir Max fyrr en við erum að setjast inn og þá hef ég lent í alls konar aðförum og jafnvel ógnandi tilburðum.“

Gerir það sem hann getur til að vekja athygli á málinu

Fyrr í vetur birti Már myndband þar sem bílstjóri neitar honum um far. Í lýsingu myndbandsins segir:

„Skilinn eftir á götunni enn og aftur. Árið er 2026 og Uber-bílstjórar neita enn blindum einstaklingum um að stíga um borð með leiðsöguhundinn með sér. Það að vera blindur á ekki að þýða að maður verði skilinn eftir. Við eigum betra skilið.“

Í myndbandinu má heyra orðskipti Más og bílstjórans, sem aðeins er með rifu á glugganum og neitar þeim um far.

„Þú veist að þetta er leiðsöguhundur! Skilurðu að þetta er leiðsöguhundur?“

Bílstjórinn svarar þá að annar bíll komi um hæl og byrjar að taka hægt af stað. Már er ekki tilbúinn að sleppa af honum takinu.

„Þú veist að þér ber lagaleg skylda til að taka við hundinum?“

Bílstjórinn segir þá enn og aftur nei, keyrir af stað og skilur Má eftir í vetrarmyrkri og sudda.

Skilinn eftir á miðju bílaplani í Manchester

Már segir frá alvarlegu tilviki sem átti sér stað um daginn.

„Um daginn vorum við Max að bíða eftir bíl og þar sem við stóðum öruggir uppi á gangstétt fékk ég hringingu frá bílstjóranum, en hann sá mig í fjarska. Hann sagðist ekki komast nær og hóf að beina mér til sín í gegnum símann. Einhvers staðar á miðri leið spurði hann hvort ég væri með hund, skellti síðan á og skildi mig eftir standandi snaráttavilltan á einhverju bílaplani í Manchester.“

Á svona stundum er Már þakklátur fyrir leiðsöguhundinn Max sem sjá má að störfum í myndbandinu hér að neðan.

Stórfyrirtækið Uber undanskilur sig ábyrgð

Uber firrir sig allri ábyrgð á hegðun verktakanna sem keyra fyrir fyrirtækið þar sem bílstjórarnir eru ekki launþegar fyrirtækisins heldur sjálfstætt starfandi verktakar.

„Í Uber-notendasáttmálanum afsalar fyrirtækið sér allri ábyrgð og kemur henni alfarið yfir á bílstjórana, sem þýðir að Uber þarf ekki að takast á við neinar afleiðingar af ólöglegri hegðun bílstjóranna þeirra.“

Fjölmörg dæmi má finna frá Bretlandi þar sem bílstjórar hafa verið sektaðir eða jafnvel sviptir atvinnuleyfi sínu fyrir athæfið. Í Bretlandi fá bílstjórarnir starfsleyfi sitt frá viðkomandi borg eða sveitarfélagi og það var því sem Már gaf vitnaskýrslu í málinu í ráðhúsi Manchester.

„Það eina sem við getum gert er að tilkynna atvikið til yfirvalda sem svipta bílstjórann réttindunum, finnist viðkomandi sekur um að brjóta jafnréttislög. Sé málið metið nógu alvarlegt fer það fyrir dóm.“

Már vill sjá lögum breytt svo Uber sjálft beri ábyrgð. Þar til það hefur náðst muni blindir þurfa að búa við óbreytt ástand.

„Að mínu mati munu fatlaðir um allan heim þurfa að búa við óbreytt ástand þar til gerð verður lagabreyting um að Uber deili ábyrgðinni. Slík breyting myndi tryggja að Uber legði meiri áherslu á þjálfun, eftirlit og gæðastjórnun með þeim sem vinna fyrir fyrirtækið.“

„Að þessu sögðu vona ég svo sannarlega að Uber fái aldrei leyfi til að starfa á Íslandi.“