Var í geðrofi þegar Vinafélag Íslands-Norður-Kóreu var stofnað

Mía Marselína Alexa Guðmundsdóttir stofnaði Vináttufélagið Ísland-Kórea ásamt Sunnevu Náttsól nokkurri árið 2022 en hafði þá að eigin sögn aðhyllst öfgakennda túlkun á kommúnisma. Í aðsendri grein á Vísi segir hún geðræn veikindi hafa valdið því að hún laðaðist að öfgafullri, einfaldaðri hugmyndafræði.

„Ég lét ekki nægja að gagnrýna kapítalisma eða vestræn samfélög, heldur fór ég að líta á einræðisríki á borð við Norður-Kóreu og Kína í jákvæðu ljósi. Ég stofnaði Vinafélag Íslands-Norður-Kóreu ásamt öðrum og tók þátt í starfsemi þess félags. Ég samsamaði mig hugmyndum sem réttlættu eða afsökuðu harðstjórn, ritskoðun og pólitíska kúgun,“ skrifar hún.

Í dag hafni hún þessum sjónarmiðum alfarið. Alvarleg andleg vanlíðan sem var síðar greint klínískt sem geðrof hafði áhrif á raunveruleikaskyn hennar, dómgreind og færni til að meta upplýsingar á gagnrýnan hátt.

„Ég upplifði heiminn í mjög einföldum tvískiptingum þar sem flókin samfélagskerfi urðu að einni skýringu og einni lausn. Slík hugmyndafræðileg einföldun getur verið mjög aðlaðandi þegar einstaklingur er í uppnámi, vegna þess að hún skapar öryggis- og stöðugleikatilfinningu,“ segir hún.

Öfgar meðal Sósíalista vekja athygli

Tilefni greinaskrifa Míu er umræða um öfgafulla hugmyndafræði sem fær að sumra mati að grassera innan raða Sósíalista. Silja Sóley Birgisdóttir oddviti flokksins í borginni var meðal annars spurð í kappræðum Sýnar út í Norður-Kóreuferð fulltrúa í kosningastjórn flokksins, Kristins Hannessonar. Hann er jafnframt aðalritari vinafélags Íslands og Norður-Kóreu.

Ummæli formanns framkvæmdastjórnar flokksins á samfélagsmiðlum um leiðtogahæfni manna á borð við Kim Jong Ún og Vladímírs Pútín vöktu einnig athygli um mánuðinn. Í ummælum á Sósíalistaspjallinu á Facebook taldi hann upp helstu einræðisherra heims og sagði það hreinan vetrænan áróður að þeir væru ekki frábærir leiðtogar.

Veikir einstaklingar sæki í öfgafullar hreyfingar

Þessari þróun geldur stofnandi Vinafélags Íslands-Norður Kóreu varhug.

„Mér finnst nauðsynlegt að ræða alvarleika þess að innan Sósíalistaflokksins og í kringum Vinafélag Íslands-Norður-Kóreu virðist vera til staðar raunverulegur stuðningur við hugmyndir og stjórnarhætti sem fela í sér ritskoðun, valdmiðstýringu, pólitíska kúgun og réttlætingu á einræðislegum stjórnarháttum. Það sem gerir það sérstaklega alvarlegt er að slík afstaða er ekki bundin við einstaklinga í andlegu uppnámi eða andlegum veikindum, heldur virðist þetta vera meðvituð hugmyndafræðileg afstaða,“ segir hún.

Hún segist hafa gert sér grein fyrir því þegar henni batnaði hve auðvelt það er fyrir einstakling í viðkvæmri stöðu að laðast að einföldum, öfgafullum heimsmyndum sem standast enga gagnrýna skoðun.

„Þegar andleg heilsa mín batnaði fór þessi mynd að brotna niður. Ég fór að meta gildi opins samfélags, fjölmiðlafrelsis og lýðræðislegra kerfa sem byggjast á kerfislegu aðhaldi, gagnrýni og valdaskiptingu. Ekki vegna þess að þau eru fullkomin, heldur vegna þess að þau gera ráð fyrir mistökum og takmörkunum mannlegra valdhafa.“

Öfgar að finna víða og þeim beri að hafna

Hún segir öfgafulla hugmyndafræði ekki einskorðast við vinstri væng stjórnmálanna. Hana sé að finna í hægri-popúlískum og þjóðernissinnuðum hreyfingum sömuleiðis.

„Þegar fólk upplifir óöryggi og vantraust getur öfgahægri hugmyndafræði orðið freistandi. Slík hugmyndafræði byggist á svipaðan hátt á einföldun raunveruleika og óvinavæðingu, þar sem flóknum samfélagsmálum er stillt upp sem baráttu eins hóps gegn ákveðnum óvinum eða valdakerfum. Orðræða ákveðinna Miðflokksmanna gæti talist dæmi um slíkar tilhneigingar að ná fótfestu hérlendis. Sem dæmi má nefna nýlegar ádeilur þeirra á réttindi og baráttu hinsegin fólks. Gaman væri að sjá Miðflokkinn segja skilið við þessar öfgar. Hægristefna þarf ekki að vera byggð á hatri.“