Bankaskattur kosti 323 þúsund á ári miðað við 50 milljóna lán

Þetta kemur fram í umsögn Landsbankans, sem undirrituð er af Lilju Björk Einarsdóttur bankastjóra, um tillögu til þingsályktunar um fjármálaáætlun fyrir árin 2027-2031.

Í fjármálaáætluninni, sem Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, kynnti í mars segir að ein margra aðgerða til þess að styrkja tekjugrunn ríkissjóðs felist í því að afla viðbótarskatttekna frá fyrirtækjum í fjármálageiranum en fyrirtæki í þeim geira greiði sérstaka skatta sem lagðir eru á skuldir, laun og hagnað.

Engin útfærsla

Enn sem komið er getur fjármála- og efnahagsráðuneytið hvorki sagt til um hvernig viðbótarskattteknanna verður aflað né hversu miklum fjármunum þeim ætlað að skila í ríkissjóð.

Í svörum ráðuneytisins við fyrirspurn fréttastofu segir að umræddar ráðstafanir séu enn á hugmyndastigi og bíði útfærslu í fjárlögum hvers árs. Af þeim sökum liggi hvorki fyrir sundurliðun á tekjum né mat á því hversu miklu eigi að safna.

Þá hefur heldur ekki verið lagt mat á áhrif mögulegrar skattheimtu á vexti eða lánskjör almennings. Slíkt mat á að fara fram við gerð fjárlaga 2027 í haust.

Leggjast gegn auknum álögum

Í umsögn Landsbankans segir að bankinn leggist gegn auknum sértækum álögum á fjármálageirann og vilji í því sambandi koma sjónarmiðum sínum á framfæri.

Fjármálafyrirtæki beri þegar verulegar sértækar álögur. Sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki sé 0,145% prósent af skattalegu bókfærðu virði skulda, umfram 50 milljarða króna, að skattskuldum frátöldum, og sé ófrádráttarbær við útreikning tekjuskatts. Þar að auki leggist 6 prósenta sérstakur fjársýsluskattur á tekjuskattsstofn umfram einn milljarð króna og hann komi til viðbótar við almennan 20 prósenta tekjuskatt lögaðila. Einnig sé 5,5 prósenta fjársýsluskattur lagður ofan á allar tegundir skattskyldra launa og þóknana til viðbótar við 6,35 prósenta tryggingargjald.

Þá lúti íslensk fjármálafyrirtæki hærri óvaxtaberandi bindiskyldu hjá Seðlabanka Íslands en almennt þekkist í nágrannaríkjum.

Upprunaleg sjónarmið eigi ekki lengur við

Þá segir að upprunalegt markmið með sérstökum skatti á fjármálafyrirtæki hafi tengst kostnaði ríkissjóðs vegna fjármálaáfallsins 2008 og því að draga úr áhættusækni fjármálafyrirtækja. 

Þegar Alþingi breytti skatthlutfallinu árið 2019 hafi meðal annars komið fram í nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar að verulegur munur á sértækum sköttum hefði neikvæð áhrif á samkeppnishæfni íslenskra fjármálafyrirtækja og að ljóst væri að heimili og fyrirtæki greiddu að minnsta kosti stóran hluta sértæka bankaskattsins í formi hærri útlánsvaxta og lægri innlánsvaxta. 

Þá hafi einnig komið fram að sértæk skattheimta skekkti innbyrðis samkeppnisstöðu á íslenskum lánamarkaði þar sem aðeins hluti lánveitenda þurfi að greiða skattinn.

„Með hliðsjón af þeirri verulegu fjárhæð sem innheimta skattsins hefur skilað ríkissjóði og auknu regluverki eiga þau sjónarmið sem lágu að baki skattheimtunni ekki lengur við.“

Í opinberum gögnum hafi einnig komið fram að sértæk skattlagning fjármálafyrirtækja hafi áhrif á vaxtamun. Í Hvítbók fjármála- og efnahagsráðuneytisins um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið frá 2018 komi fram að sértækir skattar á bankakerfið hér á landi séu margfalt hærri en Í nágrannalöndum og að þeir eigi þátt í háum kostnaði til neytenda.

Helmingur vaxtamunarins

Til að setja umfangið í samhengi megi nefna að samanlögð áhrif sértækra skatta og vaxtaleysi á bindiskyldu hjá Landsbankanum leiði til allt að 0,65 prósentustiga hærri útlánsvaxta en ella, á ári. Þetta jafngildi kostnaði upp á 323 þúsund krónur fyrir 50 milljóna króna íbúðalán. 

Kostnaðinn megi setja í samhengi við að fyrir íbúðalán í Landsbankanum á föstum 12 mánaða vöxtum, sé vaxtaálag umfram stýrivexti Seðlabankans frá 1,25 prósentustigum. Vaxtaálag vegna sértækra skatta jafngildi því um það bil helmingi af vöxtum slíks íbúðaláns umfram stýrivexti. 

„Fyrir fyrirtæki sem skuldar 5 milljarða króna eru 0,65 prósentustig rúmar 32 milljónir króna á ári. Slík fjárhæð nægir til að greiða fyrir um tvö stöðugildi á ári, með þeim jákvæðu áhrifum sem störf geta skapað.“

Skekki samkeppnisstöðuna

Loks segir að viðbótarálögur á fjármálafyrirtæki geti einnig haft áhrif á samkeppnisstöðu gagnvart erlendum fjármálafyrirtækjum. Stærri íslensk fyrirtæki leiti reglulega eftir tilboðum í fjármögnun, þar á meðal frá erlendum aðilum, og skert samkeppnisstaða geti leitt til þess að bankaviðskipti stærstu og öflugustu fyrirtækja landsins færist í auknum mæli til erlendra fjármálafyrirtækja. Slík þróun muni draga úr umsvifum innlends fjármálamarkaðar og hafa neikvæð áhrif á fjármálastöðugleika til lengri tíma. 

„Með hliðsjón af framangreindu telur Landsbankinn að fremur beri að draga úr sértækum álögum á fjármálageirann en að auka þær. Komi stjómvöld engu að síður fram með frumvarp um aukna skattlagningu er brýnt að fram fari mat á áhrifum og að slík skattlagning verði skýr, fyrirsjáanleg og tímabundin.“