„Konur upp­lifa ekki öryggi í ís­lensku sam­fé­lagi“

Áætlun dómsmálaráðherra er í 25 liðum og er til þess gerð að koma ákvæðum Istanbúl-samningsins í framkvæmd sem Ísland undirritaði árið 2011 og staðfesti árið 2018. Áætlunin var kynnt undir yfirskriftinni réttur til öryggis.

„Þetta er fyrsta landsáætlun um aðgerðir gegn kynbundnu ofbeldi. Ég er mjög stolt sem dómsmálaráðherra að fá að kynna þetta verkefni. Við erum heimsmeistarar í jafnrétti og við höfum verið í mjög langan tíma. Engu að síður er það alltaf staðan er það alltaf staðan og svartur blettur á íslensku samfélagi að konur og stelpur verði fyrir ofbeldi einfaldlega vegna þess að þær eru konur,“ segir Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra í samtali við Vísi.

Fyrsta aðgerðin var breyting á lögum um nálgunarbann og brottvísun af heimili sem var samþykkt á Alþingi í vikunni. Nú er heimilt að beita rafrænu eftirliti með ökklabandi.

Næst á dagskrá er frumvarp um vændiskaup sem dómsmálaráðherra hyggst leggja fyrir þingið í haust. Ætlunin er að þyngja refsingu fyrir vændiskaup. Lágmarksrefsing yrði því fangelsi og gerendur ákærðir og nafngreindir við fyrsta brot.

„Í dag lýkur fyrsta broti vændiskaupanda með sekt. Við erum að skoða það hvort það muni hafa meiri varnaðaráhrif að fara í það að ákæra strax fyrir fyrsta brot. Ísland er komið á kortið sem sölustaður vændis. Þetta er ekki eitthvað sem við viljum að Ísland sé þekkt fyrir. Við vitum það líka að þar sem vændi þrífst í miklu mæli, þar þrífst mansal. Þar sem vændi þrífst í miklu mæli, þar þrífst önnur skipulögð brotastarfsemi,“ segir hún og heldur áfram: 

„Það sem við þurfum að horfa á því við erum að ræða útlendingamál. Opnustu reglurnar, minnsta eftirlitið leiðir ekki til mestu mannúðarinnar. Það sjáum við svo sannarlega í þessum vændismálum. Hingað eru að koma stundum kornungar stelpur, kannski átján til tuttugu ára sumar hverjar. Það þarf ekki að hugsa það lengi hver staða þeirra er í landi fjarri öllu því sem þær þekkja.“

Hún bætir við að það sé þýðingarmikið að birta nöfn gerenda eins og fyrirhugað er. Það hafi áhrif að birta nöfn í sakamálum. 

„Það er auðvitað meginreglan að birta nöfn. Mér finnst sannarlega koma til greina að gera það í þessum málum og eiga þannig við eftirspurnina.“

Meðal annarra aðgerða er að kortleggja og fræða viðeigandi stofnanir um heiðurstengt ofbeldi, setja á bann við þvinguðum ófrjósemisaðgerðum í hegningarlögum og greining orsakaþátta kvennamorða og hugsanlegra kerfisgalla.

„Við ætlum að skoða það hvernig við getum með forvörnum og með fræðslu, hvernig við getum látið ólíka hópa talað saman og með lagabreytingu náð raunverulegum árangri á þessu sviði líkt og í öðrum janfréttismálum. “

Hún tekur fram að um tímabært skref sé að ræða.

„Við erum að byggja ofan á góðan grunn. Fyrst og fremst er ég að horfa á það hvers vegna það er svo algengt að konur upplifa ekki öryggi í íslensku samfélagi,“ segir hún en sérstaklega verður tekið utan um jaðarsettar konur í aðgerðunum.