Tekur því að spara á verð­tryggðri bók?

Það er óneitanlega sérkennilegt að vera rukkaður um skatt af engri arðsemi. En þannig er nú skattkerfið okkar. Endrum og sinnum hefur verið rætt um að endurskoða skattstofn fjármagnstekjuskatts svo eingöngu raunávöxtun sé skattlögð, en einhverra hluta vegna virðist lítill áhugi hafa verið á þeirri breytingu eða illa gengið.

Munurinn á raun- og nafnávöxtun

Þeir vextir sem greiddir eru af bankabókum, sem og verðtrygging verðtryggðra reikninga, er kölluð nafnávöxtun. Sem dæmi má nefna að ef óverðtryggður reikningur ber 7% vexti á ári er nafnávöxtun hans líka 7% það árið. Ef verðtryggður reikningur ber 1,7% vexti og verðbólga er 5,2% á tímabilinu er nafnávöxtunin sömuleiðis rétt tæp 7%, eða:

(1+0,017)x(1+0,052)-1

Þú getur reiknað út nafn- og raunávöxtun í þessari reiknivél.

Fjármagnstekjuskattur er greiddur af nafnávöxtun

Spari barnabörn þín fyrir íbúðarkaupum á verðtryggðri bankabók, verður 22% fjármagnstekjuskattur dreginn af allri nafnávöxtun bókarinnar, eins og þú nefnir. Hafi þau sem dæmi lagt fyrir 10 milljónir króna á þann verðtryggða reikning sem nefndur var áður ætti ávöxtun þeirra það árið að vera:

10.000.000 kr. x 0,0699 = 699.000 kr.

Verðbólgan hefur þó rýrt verðgildi peninganna um 5,2% og er raunveruleg ávöxtun þeirra aðeins 1,7% raunvextir bókarinnar, eða 170.000 kr.

Nú er fjármagnstekjuskattur þó dreginn af nafnávöxtuninni:

699.000 kr. x 22% = 153.780 kr.

Skatturinn nemur því 90% af raunávöxtun. Hins vegar má ekki gleyma frítekjumarki fjármagnstekna, sem draga má m.a. frá ávöxtun bankareikninga. Frítekjumarkið nemur 300.000 kr. hjá einstaklingi á ári og fæst sá skattur sem greiddur er af þeim 300.000 kr. endurgreiddur ári síðar. Skattlagning að teknu tilliti til frítekjumarksins er því minni, en þó afar mikil:

(699.000 kr. – 300.000 kr.) x 22% = 87.780 kr.

Skatturinn nemur því, þegar upp er staðið, um 52% af raunverulegri ávöxtun sparnaðarins. Fengist sama nafnávöxtun af óverðtryggðri bankabók væru áhrifin þau sömu og því hallar ekki sérstaklega á verðtryggðar bækur í þessu samhengi.

Þetta er gott að hafa í huga þegar fjárfest er og sparað. Taka þarf tillit til hárra skatta og jafnvel kostnaðar sem til fellur við ávöxtun fjármuna.

Vegna skerðinga getur ávöxtun verið verulega neikvæð

Enn meiri eru áhrifin þegar sparifjáreigandi fær einnig greiðslur frá almannatryggingum. Auk þess sem greiddur er fjármagnstekjuskattur af nafnávöxtun eru greiðslur skertar vegna nafnávöxtunar. Því er alls ekki óalgengt að skattar og skerðingar verði meiri en sem nemur raunávöxtun fjármunanna. Það þýðir þó alls ekki að það borgi sig að geyma spariféð undir koddanum, þar sem verðbólgan nær að kveikja í seðlabuntinu þar, rétt eins og bankabókinni.

Svona eru reglurnar í dag og lítið sem bendir til þess að skatturinn lækki í bráð. Raunar var fjármagnstekjuskattur af leigutekjum hækkaður um helming um síðustu áramót og oftar heyrist rætt um enn frekari hækkanir en lækkanir. Hvettu barnabörnin þó til að gefast ekki upp þótt á móti blási. Þau ná vonandi að viðhalda hið minnsta raunvirði þess sem lagt er fyrir og geta þar að auki nýtt viðbótarlífeyri sinn skattfrjálst við fyrstu kaup.