Lyfjatengd dauðsföll eru pólitísk ákvörðun Unnar Þór Sæmundsson skrifar 18. apríl 2026 11:01 Ég er á lífi í dag. Það er ekki yfirvöldum að þakka. Það er fólki að þakka sem rétti mér hjálparhönd þegar kerfið rétti mér handjárn. Ég er óvirkur fíkill. Ég hef misst fleiri vini en ég get talið. Fólk sem átti foreldra, systkini, börn. Fólk sem hefði getað lifað. Í hvert sinn hugsa ég það sama. Hvar voru yfirvöld? Hvar var heilbrigðiskerfið? Hvar var raunverulegt viðbragð við faraldri sem hefur verið augljós í mörg ár? Svarið er mjög einfalt, hvergi. Yfirvöld eru enn mjög fjarlæg enda ekki margir flokkar sem hafa raunverulega látið sig málið varða. Á meðan lyfjatengd dauðsföll hafa margfaldast hafa stjórnvöld haldið uppi sýningu. Starfshópar. Stefnumótun. Falleg orð um nýja nálgun. Frumvörp sem daga uppi. Ráðafólk sem lofar, gera svo ekkert og fara. Á sama tíma deyr fólk, bak við lokaðar dyr sem samfélagið kýs að horfa ekki á. Refsistefnan sem enn ríkir er ekki hlutlaus. Hún drepur. Hún drepur meðal annars vegna þess að fólk þorir ekki að hringja á sjúkrabíl af ótta við lögreglu. Hún drepur vegna þess að fólk er hrakið frá heilbrigðisþjónustu með skömm. Hún drepur vegna þess að það er þægilegra fyrir stjórnvöld að kalla okkur glæpamenn en að meðhöndla okkur sem fólk sem þarf heilbrigðisþjónustu. Stundum hefur læðst að mér sú hugsun hvort það sé mögulega markmið aðgerðarleysis stjórnvalda að drepa “helvítis dópistana”. Á meðan yfirvöld bíða, bregðast aðrir við. Matthildarsamtökin gera það sem kerfið gerir ekki. Þau reka Reyk sem er vettvangsþjónusta, aðallega fyrir fólk sem reykir ópíóíða og örvandi efni, en þau vísa engum frá og aðstoða fólk við að tengjast þjónustu. Þau senda teymi út á næturlífið þar sem ein röng tafla getur drepið. Þau fræða fólk í fangelsi um naloxón og er því dreift á alla ganga fangelsanna. Þau standa í málsvarastarfi sem nánast enginn annar sinnir með sömu þekkingu og ástríðu. Það er það sem Matthildarsamtökin gera, á hverjum einasta degi. Koma fram við okkur eins og manneskjur til þess að minna okkur á að við séum þess virði. Sjálfboðaliðar halda þar uppi þjónustu sem ætti að vera grunnstoð í heilbrigðiskerfi siðaðs samfélags. Samtök sem standa á milli lífs og dauða eiga að fá réttmæta athygli velferðarkerfis borgarinnar og ríkisins. Yfirvöld þurfa að skilja eitt. Hver dagur sem líður án aðgerða er dagur þar sem einhver deyr sem hefði getað lifað. Barn, barnabarn, foreldri, fjölskyldumeðlimur, vinur eða önnur manneskja sem er okkur mikilvæg. Ég lifði af. En of mörg gerðu það ekki. Höfundur er óvirkur fíkill og skipar 4. sæti Pírata fyrir komandi borgarstjórnarkosningar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Fíkn Skoðun: Sveitarstjórnarkosningar 2026 Unnar Þór Sæmundsson Mest lesið Þegar endurtekning verður að „sannleika“ Snædís Valsdóttir,Aðalsteinn Hjartarson Skoðun Tilmæli til borgarstjórnar, fagþekking Eyjólfur Pálsson Skoðun „Alþingi sameinast“ Margrét Kristín Blöndal Skoðun BRCA arfberar eiga ekki að greiða fyrir lífsnauðsynlegt áhættueftirlit Hrefna Eyþórsdóttir Skoðun Málverkið tilbúið, en hver hélt á penslinum? Halla Björk Vigfúsdóttir Skoðun Tónlistar(niðurskurðar)borgin Reykjavík Ásta Kristín Pjetursdóttir Skoðun Sundurtætt eftirlit – opið bréf til alþingismanna Sesselja María Sveinsdóttir Skoðun Undir yfirborðinu leynist framtíðin Silja Elvarsdóttir,Hafdís Hanna Ægisdóttir Skoðun Heilbrigðiseftirlit er nærþjónusta — ekki skrifborðsæfing Sigrún Guðmundsdóttir Skoðun Fáum samninginn á borðið Greta Lind Kristjánsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Greinarstúfur um tillögur stjórnavalda um að leggja niður heilbrigðiseftirlitin í landinu Ásdís H. Bjarnadóttir skrifar Skoðun „Hrútskýring“ á fiskveiðióstjórn Íslands Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Tilmæli til borgarstjórnar, fagþekking Eyjólfur Pálsson skrifar Skoðun Málverkið tilbúið, en hver hélt á penslinum? Halla Björk Vigfúsdóttir skrifar Skoðun Síðasti sjéns að mótmæla varðhaldi saklausra barna Alma Mjöll Ólafsdóttir skrifar Skoðun BRCA arfberar eiga ekki að greiða fyrir lífsnauðsynlegt áhættueftirlit Hrefna Eyþórsdóttir skrifar Skoðun Undir yfirborðinu leynist framtíðin Silja Elvarsdóttir,Hafdís Hanna Ægisdóttir skrifar Skoðun Tónlistar(niðurskurðar)borgin Reykjavík Ásta Kristín Pjetursdóttir skrifar Skoðun Hugboð, tilfinningar eða upplýst afstaða – útgáfuréttur óviss Berglind Hilmarsdóttir skrifar Skoðun „Alþingi sameinast“ Margrét Kristín Blöndal skrifar Skoðun Heilbrigðiseftirlit er nærþjónusta — ekki skrifborðsæfing Sigrún Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Þegar endurtekning verður að „sannleika“ Snædís Valsdóttir,Aðalsteinn Hjartarson skrifar Skoðun Ný jafnréttislög kalla á aukið aðhald og skýra framtíðarsýn Kolbrún Halldórsdóttir skrifar Skoðun Næstum fjórir af hverjum tíu Íslendingum lesa skilaboð undir stýri Gunnar Geir Gunnarsson,Lára Hrafnsdóttir skrifar Skoðun Er ESB í alvöru svona vinsælt? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Um hvað er raunverulega verið að spyrja? Stefán Vagn Stefánsson skrifar Skoðun Sundurtætt eftirlit – opið bréf til alþingismanna Sesselja María Sveinsdóttir skrifar Skoðun Samræmt eftirlit er betra eftirlit Benedikt S. Benediktsson,Jóhannes Þór Skúlason,Sigurður Hannesson skrifar Skoðun Fáum samninginn á borðið Greta Lind Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Hver á að halda utan um hægri vænginn? Martha Árnadóttir skrifar Skoðun Króna eða evra? Umræða sem á skilið meira en slagorð Bryndís Haraldsdóttir skrifar Skoðun Her- og gervimenn Viðreisnar Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Húshjálp í skuldaborg - nýjasta froðan í Ráðhúsinu? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun ESB-umræðan: Þegar úrelt vinstrisýn þjónar sömu niðurstöðu og sérhagsmunir hægrisins Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Hvað eiga Obamacare og Borgarlínan sameiginlegt? Guðni Freyr Öfjörð skrifar Skoðun Minna kerfi og meiri hverfi Róbert Ragnarsson skrifar Skoðun Fjallkonan Steinar Harðarson skrifar Skoðun Ísland séð úr leikskóla Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Sjálfbær landbúnaður er öryggismál Þórarinn Ingi Pétursson skrifar Skoðun Félagsleg heilsa ræsisrottnanna Unnur Hrefna Jóhannsdóttir skrifar Sjá meira
Ég er á lífi í dag. Það er ekki yfirvöldum að þakka. Það er fólki að þakka sem rétti mér hjálparhönd þegar kerfið rétti mér handjárn. Ég er óvirkur fíkill. Ég hef misst fleiri vini en ég get talið. Fólk sem átti foreldra, systkini, börn. Fólk sem hefði getað lifað. Í hvert sinn hugsa ég það sama. Hvar voru yfirvöld? Hvar var heilbrigðiskerfið? Hvar var raunverulegt viðbragð við faraldri sem hefur verið augljós í mörg ár? Svarið er mjög einfalt, hvergi. Yfirvöld eru enn mjög fjarlæg enda ekki margir flokkar sem hafa raunverulega látið sig málið varða. Á meðan lyfjatengd dauðsföll hafa margfaldast hafa stjórnvöld haldið uppi sýningu. Starfshópar. Stefnumótun. Falleg orð um nýja nálgun. Frumvörp sem daga uppi. Ráðafólk sem lofar, gera svo ekkert og fara. Á sama tíma deyr fólk, bak við lokaðar dyr sem samfélagið kýs að horfa ekki á. Refsistefnan sem enn ríkir er ekki hlutlaus. Hún drepur. Hún drepur meðal annars vegna þess að fólk þorir ekki að hringja á sjúkrabíl af ótta við lögreglu. Hún drepur vegna þess að fólk er hrakið frá heilbrigðisþjónustu með skömm. Hún drepur vegna þess að það er þægilegra fyrir stjórnvöld að kalla okkur glæpamenn en að meðhöndla okkur sem fólk sem þarf heilbrigðisþjónustu. Stundum hefur læðst að mér sú hugsun hvort það sé mögulega markmið aðgerðarleysis stjórnvalda að drepa “helvítis dópistana”. Á meðan yfirvöld bíða, bregðast aðrir við. Matthildarsamtökin gera það sem kerfið gerir ekki. Þau reka Reyk sem er vettvangsþjónusta, aðallega fyrir fólk sem reykir ópíóíða og örvandi efni, en þau vísa engum frá og aðstoða fólk við að tengjast þjónustu. Þau senda teymi út á næturlífið þar sem ein röng tafla getur drepið. Þau fræða fólk í fangelsi um naloxón og er því dreift á alla ganga fangelsanna. Þau standa í málsvarastarfi sem nánast enginn annar sinnir með sömu þekkingu og ástríðu. Það er það sem Matthildarsamtökin gera, á hverjum einasta degi. Koma fram við okkur eins og manneskjur til þess að minna okkur á að við séum þess virði. Sjálfboðaliðar halda þar uppi þjónustu sem ætti að vera grunnstoð í heilbrigðiskerfi siðaðs samfélags. Samtök sem standa á milli lífs og dauða eiga að fá réttmæta athygli velferðarkerfis borgarinnar og ríkisins. Yfirvöld þurfa að skilja eitt. Hver dagur sem líður án aðgerða er dagur þar sem einhver deyr sem hefði getað lifað. Barn, barnabarn, foreldri, fjölskyldumeðlimur, vinur eða önnur manneskja sem er okkur mikilvæg. Ég lifði af. En of mörg gerðu það ekki. Höfundur er óvirkur fíkill og skipar 4. sæti Pírata fyrir komandi borgarstjórnarkosningar.
Skoðun Greinarstúfur um tillögur stjórnavalda um að leggja niður heilbrigðiseftirlitin í landinu Ásdís H. Bjarnadóttir skrifar
Skoðun BRCA arfberar eiga ekki að greiða fyrir lífsnauðsynlegt áhættueftirlit Hrefna Eyþórsdóttir skrifar
Skoðun Hugboð, tilfinningar eða upplýst afstaða – útgáfuréttur óviss Berglind Hilmarsdóttir skrifar
Skoðun Ný jafnréttislög kalla á aukið aðhald og skýra framtíðarsýn Kolbrún Halldórsdóttir skrifar
Skoðun Næstum fjórir af hverjum tíu Íslendingum lesa skilaboð undir stýri Gunnar Geir Gunnarsson,Lára Hrafnsdóttir skrifar
Skoðun Samræmt eftirlit er betra eftirlit Benedikt S. Benediktsson,Jóhannes Þór Skúlason,Sigurður Hannesson skrifar
Skoðun ESB-umræðan: Þegar úrelt vinstrisýn þjónar sömu niðurstöðu og sérhagsmunir hægrisins Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar