Baðlóna­bullið - stjórn­völd hlaupast undan á­byrgð

Eitt af því sem hefur fengið aukna athygli um allan heim síðustu misserin er viðnámsþróttur samfélaga. Þar er átt við viðnámsþrótt atvinnulífs, heimila og hins opinbera til þess að bregðast við þegar áföll ganga yfir.

Rautt flagg Seðlabankans um stöðu ferðaþjónustufyrirtækja

Í síðustu viku flaggaði Seðlabanki Íslands því í riti sínu um fjármálastöðugleika að þrátt fyrir að viðnámsþróttur íslensks atvinnulífs væri almennt góður þá væru ferðaþjónustufyrirtækin ekki eins vel stæð og félög í öðrum greinum. Það fylgir því áhætta að stærsta útflutningsgrein þjóðarinnar og ein af meginstoðum velferðar og lífsgæða í þessu landi standi fjárhagslega á brauðfótum. Við sem störfum í greininni þekkjum þessa staðreynd vel og sjáum nú afleiðingar af skeytingarleysi stjórnvalda gagnvart samkeppnishæfni íslenskrar ferðaþjónustu síðustu ár koma í ljós. 

Ferðaþjónustunni hefur ekki tekist að byggja upp nægilegt eigið fé til þess að standast alþjóðlegan samanburð. Þannig er eiginfjárhlutfall fyrirtækja í gisti- og veitingarekstri um 24% á sama tíma og meðaltalið er 41% á hinum Norðurlöndunum. Hjá fyrirtækjum í samgöngum- og flutningum mælist hlutfallið 29% á Íslandi en er 44% að meðaltali í nágrannalöndum okkar. Það sama má segja um veltu- og lausafjárhlutföll í ferðaþjónustunni, þau standast heldur ekki samanburð. Þessar staðreyndir ættu að vera rautt flagg fyrir ábyrg stjórnvöld sem bera mesta ábyrgð á þeim þáttum rekstrarumhverfisins sem hægt er að hafa áhrif á.

Óábyrg fjármálaáætlun

Það mátti því búast við því að í nýkynntri fjármálaáætlun ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins til ársins 2031 væri að finna ábyrgar aðgerðir og viðbrögð við þessari alvarlegu stöðu, með svipuðum hætti og brugðist hefur verið við m.a. í Þýskalandi og Írlandi síðustu misseri. Þar hefur verið dregið markvisst úr álögum á greinar ferðaþjónustu til þess bæta samkeppnishæfni þeirra.

Það kom því eins og blaut tuska í andlitið á ferðaþjónustunni í vikunni þegar fjármálaráðherra kynnti fjármálaáætlunina að þar eru engar aðgerðir á teikniborðinu til þess að bæta hag ferðaþjónustunnar. Þvert á móti stendur til að þyngja rekstur eins dýrmætasta sprota greinarinnar, baðlónanna. Ábyrgðarleysi og skeytingarleysi ríkisstjórnarinnar gagnvart raunveruleikanum virðast engin takmörk sett. 

Baðlón eru lykilinnviðir í ferðaþjónustu

Baðlónamenningin er ein af fáum þeim vörum sem við Íslendingar getum með sanni kallað okkar eigin. Þessi vara eru eitt af skýrustu samkeppnisforskotum Íslands í alþjóðlegri samkeppni við aðra áfangastaði. Bláa lónið, Jarðböðin við Mývatn, Vök á Egilsstöðum, Sjóböðin í Húsavík, Hvammsvík í Hvalfirði, Skógarböðin á Akureyri, þetta eru ekki bara baðstaðir sem gestir og heimamenn njóta. Þetta eru lykilinnviðir í ferðaþjónustu landsbyggðarinnar, þar sem tekjur af ferðamönnum skapa störf og lífsviðurværi í sveitarfélögum með takmörkuð önnur atvinnutækifæri. Það er ævintýralegur misskilningur að trúa því að nú sé tækifæri til þess að sækja að þessum fyrirtækjum sem flest hafa starfað í stuttan tíma eða eru jafnvel enn á teikniborðinu. 

Íslensk ferðaþjónusta gerir þá kröfu að ríkisstjórnin dragi þessa tillögu til baka. Ekki vegna þess að við séum andvíg því að greinin greiði sanngjarnt gjald fyrir notkun á sameiginlegum gæðum þjóðarinnar, því við höfum sjálf boðið fram uppbyggilegt samtal um náttúru- og innviðagjald og erum tilbúin til að halda því samtali áfram. En til þess þurfum við að geta treyst því að markmið ríkisstjórnarinnar sé að við sköpum sameiginlega stöðugt og fyrirsjáanlegt rekstrarumhverfi þar sem fjárfestingar geta skilað sér og greinin byggt upp ásættanlegan viðnámsþrótt. 

Formaður Samtaka ferðaþjónustunnar.