Góð áminning um sjálfsögð réttindi Helga Rósa Másdóttir, Magnús Þór Jónsson og Sonja Ýr Þorbergsdóttir skrifa 20. mars 2026 12:16 Réttindi launafólks féllu ekki af himni ofan. Þau eru afrakstur langrar og oft á tíðum harðrar baráttu til að vinna gegn valdaójafnvægi milli starfsfólks og stjórnenda. Ef ekki væri fyrir kjarasamnings- og lögbundin réttindi þá myndu atvinnurekendur ráða einir yfir lífsviðurværi og starfsaðstæðum launafólks. Nú ætlar ríkisstjórnin að ráðast í eina stærstu réttindaskerðingu sögunnar á íslenskum vinnumarkaði — að afnema áminningarskyldu. Slík aðgerð dregur úr starfsöryggi allra ríkisstarfsmanna. Með því afnema áminningarskyldu aukast verulega líkur á óréttlátum, ósanngjörnum og tilhæfulausum uppsögnum. Stjórnendur hjá ríkinu hafa nú þegar fulla heimild til að bregðast við ef starfsfólk er ekki að standa sig í vinnu. Að halda öðru fram er beinlínis rangt. Það er sanngjörn regla að fólki sé gefið tækifæri til að bæta úr áður en því er sagt upp. Verði áminningarskyldan afnumin verður enginn slíkur varaventill lengur. Skerðing réttinda er ekki mannauðsmál Undanfarin ár höfum við merkt aukna hörku og minni þekkingu á réttindum starfsfólks hjá hinu opinbera. Í stað þess að bæta þekkingu stjórnenda og verklag í mannauðsmálum á lausnin að felast í því að fella reglurnar sjálfar úr gildi. Þessi einhliða skerðing réttinda launafólks er fordæmalaus og vinnubrögðin endurspegla skýrt að málið byggir á hagsmunum stjórnenda og atvinnurekenda en ekki launafólks. Eðlilegra væri að allt starfsfólk á vinnumarkaði hefði sambærileg réttindi eins og opinberir starsmenn hafa í dag til uppsagnarverndar. Á sama tíma og stjórnvöld verja kröftum sínum í að afnema réttindi starfsfólks, glíma margir vinnustaðir hins opinbera við mikla manneklu, starfsmannaveltu, álag í störfum framlínufólks, aukin veikindi starfsfólks — og svo ríkir eins og við vitum, neyðarástand í heilbrigðisþjónustu. Réttindaskerðinguna setja stjórnvöld svo fram sem einhvers konar mannauðsstjórnunarmál til hagsmuna fyrir starfsfólk. Ef það er markmiðið, hvernig væri þá að grípa til aðgerða sem bæta starfsumhverfi opinbers starfsfólks í stað þess að taka af þeim mikilvæg réttindi? Hvaða réttindi hverfa næst? Vinnubrögð ríkisstjórnarinnar þverbrjóta skráðar sem óskráðar reglur um samráð á vinnumarkaði. Fari þessi breyting í gegn mun hún vafalaust verða fordæmi fyrir ríkisstjórnina um frekari einhliða skerðingar réttinda launafólks á vinnumarkaði. Vinnubrögðin við skerðingu réttinda til atvinnuleysisbóta renna enn frekari stoðum þar undir. Þetta slær pólitískan tón sem ýtir undir að síður sé horft til þess hvernig megi bæta réttindi, vinnuskilyrði og aðstæður launafólks. BSRB, Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga og Kennarasamband Íslands hafa tekið höndum saman til að berjast gegn þessari alvarlegu réttindaskerðingu. Saman stöndum við að herferð og krefjumst þess að ríkisstjórnin dragi frumvarpið til baka og einbeiti sér í staðinn að raunverulegum lausnum: að bæta starfsaðstæður, laða til sín og halda í hæft starfsfólk hjá ríkinu. Jafnframt teljum við tímabært að ráðningarvernd alls launafólks sé styrkt þannig að íslenskur vinnumarkaður færist nær því sem tíðkast á hinum Norðurlöndunum. Við hvetjum þig til að kynna þér málið á góðáminning.is – og senda stjórnvöldum áminningu. Höfnum afnámi áminningarskyldu! Helga Rósa Másdóttir er formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, Magnús Þór Jónsson er formaður Kennarasambands Íslands og Sonja Ýr Þorbergsdóttir er formaður BSRB. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Magnús Þór Jónsson Sonja Ýr Þorbergsdóttir Vinnumarkaður Kjaramál Mest lesið Getur Gufunesið talist skapandi hverfi ef Listhúsið lokar? Narfi Þorsteinsson Skoðun Sjáðu þig, því lífið liggur við Hlíf Steingrímsdóttir Skoðun Það þarf heilt þorp Björg Magnúsdóttir,Sandra Hlín Guðmundsdóttir Skoðun Golfið lækning við hálfónýtum maga og þörmum? Gunnar Salvarsson Skoðun Þegar fyrirsögnin finnur orsökina á undan rannsókninni Elísabet Reynisdóttir Skoðun Fleiri leiðir til Evrópusamstarfs Erna Bjarnadóttir Skoðun September án niðurstöðu Halla Gunnarsdóttir,Óskar Hafnfjörð Gunnarsson,Gunnar Sigurðsson,Eiður Stefánsson,Andri Reyr Haraldsson,Jakob Tryggvason Skoðun Erum við tilbúin fyrir hálfs metra hækkun sjávar? Eyþór Eðvarðsson Skoðun Ró á vinnumarkaði krefst skýrra leikreglna Halldóra Sigr. Sveinsdóttir Skoðun Tiplað inn í framtíð ferðaþjónustunnar Inga Hlín Pálsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Almannatryggingar í 90 ár Alma D. Möller skrifar Skoðun Frá styrkjum til stefnumótunar Hrönn Ingólfsdóttir skrifar Skoðun Boltinn er hjá ykkur Matthías Bjarnason skrifar Skoðun Golfið lækning við hálfónýtum maga og þörmum? Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Þegar fyrirsögnin finnur orsökina á undan rannsókninni Elísabet Reynisdóttir skrifar Skoðun Fleiri leiðir til Evrópusamstarfs Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Tiplað inn í framtíð ferðaþjónustunnar Inga Hlín Pálsdóttir skrifar Skoðun Ró á vinnumarkaði krefst skýrra leikreglna Halldóra Sigr. Sveinsdóttir skrifar Skoðun Atvinna, ábyrg nýting og hagsmunir nærsamfélagsins Björn Bjarki Þorsteinsson skrifar Skoðun Hættum að endurræsa menntakerfið, byrjum að halda áfram Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Það þarf heilt þorp Björg Magnúsdóttir,Sandra Hlín Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Getur Gufunesið talist skapandi hverfi ef Listhúsið lokar? Narfi Þorsteinsson skrifar Skoðun Huldufólkið Rannveig Haraldsdóttir skrifar Skoðun September án niðurstöðu Halla Gunnarsdóttir,Óskar Hafnfjörð Gunnarsson,Gunnar Sigurðsson,Eiður Stefánsson,Andri Reyr Haraldsson,Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Sjáðu þig, því lífið liggur við Hlíf Steingrímsdóttir skrifar Skoðun Taktík Jens Garðar Helgason skrifar Skoðun Hvar værum við stödd ef rafbílavæðingin hefði ekki átt sér stað? Kristín Björk Bjarnadóttir skrifar Skoðun Heilarotnun og hugræktarstöðvar á tímum gervigreindar Þórhallur Magnússon skrifar Skoðun Pitsuostur, alþjóðaviðskipti og almannahagur Ólafur Stephensen skrifar Skoðun „Það er enn verið að drepa börn“ Hjálmtýr Heiðdal skrifar Skoðun Miklum afla landað utan kvóta Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Dánaraðstoð: sjálfræði, mannréttindi og mörk samfélagsins Steinar Harðarson skrifar Skoðun Erum við tilbúin fyrir hálfs metra hækkun sjávar? Eyþór Eðvarðsson skrifar Skoðun Við erum öll orðin verkkaupar Anna Kristín Hálfdánardóttir skrifar Skoðun „Er hún ekki bara á túr?” Karen Ösp Friðriks,Eydís Sara Óskarsdóttir,Ísabella Ögn Þorsteinsdóttir,Valgerður Þ. Snæbjarnardóttir,Emma Rivard Henriot skrifar Skoðun Ævilöng túlkaþjónusta á kostnað útsvarsgreiðenda Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir skrifar Skoðun Einmanaleikinn tekur sér ekki helgarfrí Jóhanna Erla Guðjónsdóttir,Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Beislið sem hnýtir sig sjálft Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Nýtt tímabil í skipulagsmálum Reykjavíkur Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Kynheilbrigði ungmenna með öðruvísi taugaþroska María Jónsdóttir skrifar Sjá meira
Réttindi launafólks féllu ekki af himni ofan. Þau eru afrakstur langrar og oft á tíðum harðrar baráttu til að vinna gegn valdaójafnvægi milli starfsfólks og stjórnenda. Ef ekki væri fyrir kjarasamnings- og lögbundin réttindi þá myndu atvinnurekendur ráða einir yfir lífsviðurværi og starfsaðstæðum launafólks. Nú ætlar ríkisstjórnin að ráðast í eina stærstu réttindaskerðingu sögunnar á íslenskum vinnumarkaði — að afnema áminningarskyldu. Slík aðgerð dregur úr starfsöryggi allra ríkisstarfsmanna. Með því afnema áminningarskyldu aukast verulega líkur á óréttlátum, ósanngjörnum og tilhæfulausum uppsögnum. Stjórnendur hjá ríkinu hafa nú þegar fulla heimild til að bregðast við ef starfsfólk er ekki að standa sig í vinnu. Að halda öðru fram er beinlínis rangt. Það er sanngjörn regla að fólki sé gefið tækifæri til að bæta úr áður en því er sagt upp. Verði áminningarskyldan afnumin verður enginn slíkur varaventill lengur. Skerðing réttinda er ekki mannauðsmál Undanfarin ár höfum við merkt aukna hörku og minni þekkingu á réttindum starfsfólks hjá hinu opinbera. Í stað þess að bæta þekkingu stjórnenda og verklag í mannauðsmálum á lausnin að felast í því að fella reglurnar sjálfar úr gildi. Þessi einhliða skerðing réttinda launafólks er fordæmalaus og vinnubrögðin endurspegla skýrt að málið byggir á hagsmunum stjórnenda og atvinnurekenda en ekki launafólks. Eðlilegra væri að allt starfsfólk á vinnumarkaði hefði sambærileg réttindi eins og opinberir starsmenn hafa í dag til uppsagnarverndar. Á sama tíma og stjórnvöld verja kröftum sínum í að afnema réttindi starfsfólks, glíma margir vinnustaðir hins opinbera við mikla manneklu, starfsmannaveltu, álag í störfum framlínufólks, aukin veikindi starfsfólks — og svo ríkir eins og við vitum, neyðarástand í heilbrigðisþjónustu. Réttindaskerðinguna setja stjórnvöld svo fram sem einhvers konar mannauðsstjórnunarmál til hagsmuna fyrir starfsfólk. Ef það er markmiðið, hvernig væri þá að grípa til aðgerða sem bæta starfsumhverfi opinbers starfsfólks í stað þess að taka af þeim mikilvæg réttindi? Hvaða réttindi hverfa næst? Vinnubrögð ríkisstjórnarinnar þverbrjóta skráðar sem óskráðar reglur um samráð á vinnumarkaði. Fari þessi breyting í gegn mun hún vafalaust verða fordæmi fyrir ríkisstjórnina um frekari einhliða skerðingar réttinda launafólks á vinnumarkaði. Vinnubrögðin við skerðingu réttinda til atvinnuleysisbóta renna enn frekari stoðum þar undir. Þetta slær pólitískan tón sem ýtir undir að síður sé horft til þess hvernig megi bæta réttindi, vinnuskilyrði og aðstæður launafólks. BSRB, Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga og Kennarasamband Íslands hafa tekið höndum saman til að berjast gegn þessari alvarlegu réttindaskerðingu. Saman stöndum við að herferð og krefjumst þess að ríkisstjórnin dragi frumvarpið til baka og einbeiti sér í staðinn að raunverulegum lausnum: að bæta starfsaðstæður, laða til sín og halda í hæft starfsfólk hjá ríkinu. Jafnframt teljum við tímabært að ráðningarvernd alls launafólks sé styrkt þannig að íslenskur vinnumarkaður færist nær því sem tíðkast á hinum Norðurlöndunum. Við hvetjum þig til að kynna þér málið á góðáminning.is – og senda stjórnvöldum áminningu. Höfnum afnámi áminningarskyldu! Helga Rósa Másdóttir er formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, Magnús Þór Jónsson er formaður Kennarasambands Íslands og Sonja Ýr Þorbergsdóttir er formaður BSRB.
September án niðurstöðu Halla Gunnarsdóttir,Óskar Hafnfjörð Gunnarsson,Gunnar Sigurðsson,Eiður Stefánsson,Andri Reyr Haraldsson,Jakob Tryggvason Skoðun
Skoðun September án niðurstöðu Halla Gunnarsdóttir,Óskar Hafnfjörð Gunnarsson,Gunnar Sigurðsson,Eiður Stefánsson,Andri Reyr Haraldsson,Jakob Tryggvason skrifar
Skoðun Hvar værum við stödd ef rafbílavæðingin hefði ekki átt sér stað? Kristín Björk Bjarnadóttir skrifar
Skoðun „Er hún ekki bara á túr?” Karen Ösp Friðriks,Eydís Sara Óskarsdóttir,Ísabella Ögn Þorsteinsdóttir,Valgerður Þ. Snæbjarnardóttir,Emma Rivard Henriot skrifar
Skoðun Ævilöng túlkaþjónusta á kostnað útsvarsgreiðenda Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir skrifar
Skoðun Einmanaleikinn tekur sér ekki helgarfrí Jóhanna Erla Guðjónsdóttir,Valdimar Víðisson skrifar
September án niðurstöðu Halla Gunnarsdóttir,Óskar Hafnfjörð Gunnarsson,Gunnar Sigurðsson,Eiður Stefánsson,Andri Reyr Haraldsson,Jakob Tryggvason Skoðun