„Pólitíkin ræður“

Ég mætti á ársfund Landsvirkjunar 3. Mars síðastliðinn, af einskærri forvitni um framtíðarplön fyrirtækis okkar landsmanna. Yfirskrift ársfundarins var „Orkueyjan“. Nafnið var lýsandi fyrir innihald fundarins – að undirbúa Ísland undir orkufrekan iðnað. Mér leið eins og ég væri stödd aftur á árinu 2007 þegar framkvæmdagleðin var í hæstu hæðum með tilheyrandi útþennslu á hagkerfinu. Framtíðarsýnin er að hámarka verðmæti orkulinda og samkeppnishæfni á erlendum mörkuðum á hraða ljóssins. Orkan er lífæð arðsemi, meiri uppbygging þýðir meiri peninga í ríkissjóð. Til þess að skapa þessi „verðmæti“ þurfum við að leggja fram fórnir. Fjárhagslega arðbærar framkvæmdir er aðalatriðið og verða náttúruverndarsinnar að sætta sig við það.

Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Jóhann Páll talaði um miklar breytingar. Hann er með mörg frumvörp í gangi sem munu fara fyrir þing á næstu mánuðum. Markmið Jóhanns er að ryðja burt hindrunum með lagasetningu. Afnema neitunarvald landeigenda, einfalda leyfisferlið ogeinfalda regluverkið í rammaáætlun með færri og styttri umsagnarferli. Með þessum breytingum er verið að minnka möguleika á andmælum og landeigiendur geta ekki lengur stoppað framkvæmdir. Jóhann Páll tilkynnti að „pólitíkin ræður“. Orkumálaráðherrann fór offörum. Hann minnti helst á Míní-Pútín sem fengið hefur völdin í hendur frá kommúnistaflokknum þar sem fyrsta verkefnið er að skerða lýðræðislegan rétt þegnanna. Það má með sanni segja að umhverfis- orku- og loftslagsráðherra stendur ekki undir nafni. Það má þurrka út nafngiftina umhverfis- og loftslagsráðherra.

Neitunarvaldið virkar í Noregi. Vindorkan eyðileggur náttúru, viskerfi og heilsu manna og dýra og það er nóg til að stoppa orkuvæðinguna í náttúrunni. Þetta er lýðræðislegur réttur sem Jóhann Páll ætlar að fjarlægja með lögum. – (Vetoretten virker. Problemet er feil diagnose i kraftpolitikken).

Tækniþróun í orkugeiranum er komin langt. Stóru vindorkuverin verða úrelt innan skamms. Það er komin ný tækni og hver og einn getur sett upp sitt orkubú heima fyrir. Þetta þýðir að stórframkvæmdir við vindorku verða óþarfar, þess í stað þarf að uppfæra það sem þegar er til staðar. Flutningskerfið á Íslandi er sums staðar komið til ára sinna og þetta þaf að laga. Nýjar vatnstúrbínur geta stóraukið orkuframleiðsluna.

Það er enginn flokkur á Alþingi í dag sem ber hag náttúrunnar fyrir brjósti. Það verðmætasta sem við eigum. Geymda gullið eru bændurnir. Þeir eru lykillinn að sjálfbærri matframleiðslu. Hér á Íslandi er hægt að rækta nærri hvað sem er bæði undir berum himni og í gróðurhúsum en til þess þurfa bændur jörðina sína. (Orkunotkun sett í samhengi grein í Bændablaðinu 2026 – 3)

Ég legg til að orkumálaráðherra geri sér grein fyrir því hverjum hann eigi að þjóna, spari útgjöld við gríðarlega kostnaðarsamar og óafturkræfar framkvæmdir, virði lýðræðislegan rétt þegna landsins og þá sérstaklega landeigenda svo það festist ekki við hann viðurnefnið Míní-Pútín.

Ný tækni til að framleiða rafmagn, tengd beint við húskerfið og rafhlöðu. Hægt að selja umframorku til Landsvirkjunar.

Höfundur er lýðræðissinni og meðlimur í Landvernd.