Reykja­vík í umferðarteppu – af­leiðing rangrar stefnu

Umferðarteppur í Reykjavík eru afleiðing stefnu og aðgerða þeirra sem stjórna borginni.

Tafir í umferðinni í Reykjavík hafa aukist verulega. Ferðatími lengist, álag á helstu götum borgarinnar eykst og sífellt fleiri borgarbúar eyða dýrmætum tíma í biðröðum á leið til og frá vinnu. Þetta er oft útskýrt með fólksfjölgun og auknum bílafjölda. En það skýrir aðeins lítinn hluta vandans.

Stærsti hluti skýringarinnar er einfaldari: samgönguinnviðir borgarinnar hafa ekki verið byggðir upp í takt við vöxt hennar. Reykjavík hefur stækkað hratt. Íbúum hefur fjölgað, ný hverfi hafa risið og ferðalögum innan borgarinnar fjölgað að sama skapi. Samhliða þessu hefði þurft að efla afköst gatnakerfisins og bæta tengingar milli hverfa. Það hefur hins vegar ekki verið forgangsverkefni borgaryfirvalda. Í stað þess hefur skipulagsstefna borgarinnar um árabil byggst á þeirri hugmynd að draga eigi úr notkun einkabílsins. Þéttingarstefna og skipulag samgangna hafa því fyrst og fremst miðað að því að breyta ferðavenjum borgarbúa – án þess þó að þeir hafi verið spurðir.

Vandinn er sá að raunveruleikinn fylgir ekki þeirri hugmyndafræði.

Samkvæmt ferðavenjukönnunum fara langflestar ferðir á höfuðborgarsvæðinu enn fram með einkabíl. Þrátt fyrir áratug af stefnumótun sem átti að breyta þessu hafa ferðavenjur íbúa breyst lítið. Þegar stefna stjórnvalda gengur út frá öðrum forsendum en raunverulegri hegðun fólks skapast sú staða sem við sjáum í dag: þrengsli, tafir og sívaxandi umferðarteppur.

Innviðaskuldin í samgöngum er því ekki aðeins afleiðing vaxtar borgarinnar. Hún er einnig bein afleiðing pólitískrar stefnu.

Borgarlínan – dýrasta tilraun borgarinnar

Í stað þess að ráðast fyrst í að styrkja helstu stofnbrautir og bæta flæði umferðar hefur borgin sett alla áherslu á eitt verkefni: Borgarlínuna. Verkefnið hefur verið kynnt sem lykillausn á samgönguvanda höfuðborgarsvæðisins. En þegar það er skoðað nánar vaknar einföld spurning: fyrir hvern er þessi lausn í raun?

Fyrstu áfangar Borgarlínunnar liggja fyrst og fremst um miðborgarsvæði og þéttari kjarna borgarinnar. Borgarlínan gerir ekkert fyrir þær tugþúsundir fjölskyldna sem búa til dæmis í Grafarvogi, Árbæ, Breiðholti og Grafarholti, hverfum þar sem dagleg ferðalög byggjast að langmestu leyti á bíl.

Þessi hverfi koma ekki við sögu í fyrstu áföngum Borgarlínunnar.

Á sama tíma hafa kostnaðaráætlanir Borgarlínunnar vaxið hratt. Þegar upp er staðið gæti verkefnið kostað hundruð milljarða króna. Því vaknar eðlilega spurning sem sífellt fleiri borgarbúar spyrja: er verið að ráðast í dýrasta samgönguverkefni í sögu borgarinnar án þess að það leysi þann vanda sem flestir finna fyrir í dag?

Lausnin hlýtur að byggja á raunveruleikanum

Samgöngukerfi borgar verður að byggja á því hvernig fólk ferðast í raun og veru. Ekki á því hvernig stjórnmálamenn óska þess að fólk ferðist. Svo lengi sem langflestar ferðir eru farnar með einkabíl verður að tryggja að gatnakerfið ráði við það. Það þýðir að styrkja þarf stofnbrautir, bæta tengingar milli hverfa og byggja upp samgönguinnviði í takt við vöxt borgarinnar.

Almenningssamgöngur geta verið mikilvægur hluti lausnarinnar. En þær geta ekki komið í staðinn fyrir heildstæða uppbyggingu samgöngukerfisins.

Ef Reykjavík ætlar að losna úr umferðarteppunum þarf fyrst og fremst að horfast í augu við raunveruleikann. Borg sem byggir skipulag sitt á óraunhæfum forsendum er dæmd til að þurfa að glíma við sífellt vaxandi vandræði.

Og það er einmitt staðan sem Reykjavík stendur frammi fyrir í dag.

Höfundur er stjórnarmaður í Félagi Sjálfstæðismanna í Grafarvogi