„Þetta er erfiðasta mýta sem næringarfræðin hefur þurft að díla við lengi“ Stefán Árni Pálsson skrifar 10. febrúar 2026 13:02 Dögg er klínískur næringarfræðingur. Eru kolvetni rót alls ills? Er sykur það versta sem þú lætur ofan í þig? Hvað með jurtaolíurnar - skaða þær virkilega líkamann? Mýturnar um mataræði og næringu eru mýmargar og því settist Lilja Katrín Gunnarsdóttir niður með Dögg Guðmundsdóttur, klínískum næringarfræðingi, til að fara yfir þær nokkrar. Dögg vinnur á Landspítalanum en rekur einnig sína eigin þjónustu sem heitir Nutriment og gefur alls kyns góð ráð og veitir fræðslu um næringu á samfélagsmiðlum. Hún segir ekki vanþörf á því þar sem upplýsingaóreiðan sé gríðarleg þegar kemur að mat, næringu og heilsu. Hins vegar segir Dögg það afar jákvætt hve opið fólk er fyrir góðum ráðum sem byggja á gagnreyndum vísindum, enda klínísk næringarfræði fimm ára háskólanám. Við förum yfir víðan völl í Íslandi í dag með Dögg, röbbum meðal annars um jurtaolíur sem hafa orðið að hápólitísku deilumáli innan næringarfræðinnar, hvort ketó sé besta mataræði í heimi og hvort talan á vigtinni endurspegli heilsu og hreysti. Mikil upplýsingaóreiða „Það er stórfengleg upplýsingaóreiða og stundum veit ég ekki alveg í hvorn fótinn ég á að stíga. Það er ótrúlegt en sem betur fer eru flest allir mjög meðtækilegir fyrir því að fá bara svona rétta leiðsögn, að fá sterkar og góðar upplýsingar byggðar á vísindalegum grunni,“ segir Dögg og þá berst talið að kolvetnum sem margir tala í raun um sem djöfulinn sjálfan. View this post on Instagram „Þetta hefur verið svolítið langvarandi mýta og svolítið leiðinleg mýta af því að kolvetni eru geggjuð. En það sem ég hef oft tekið eftir þegar fólk talar um kolvetni, þá er það rosalega mikið að tala um einföld kolvetni, það er að segja gos og nammi og kökur og allt þetta, sem við eigum að neyta í hófi, þau eru ekkert slæm svo lengi sem við neytum þeirra í hófi. Svo eru öll þessi góðu kolvetni. Það eru þessi trefjaríku og flóknu kolvetni eins og til dæmis bara heilkornavörur, bygg, hafrar. Trefjar í kolvetnum til dæmis, minnka líkur á ristilkrabbameini, þær draga úr líkum á sykursýki 2 til dæmis og hafa jákvæð áhrif á hjartaheilsuna okkar og bara ótal margt annað.“ Dögg talar í framhaldinu nánar um matarræði og hverju einstaklingurinn ætlar sér að ná fram með breyttu matarræði. Fitan gegn kolvetnum „Það er mjög mikilvægt að staldra aðeins við og skoða af hverju? Ertu að fara að grennast, hver er tilgangurinn með því og hvernig ætlarðu að fara að því? Eins og til dæmis ef þú ætlar að borða miklu minna heldur en þú nauðsynlega þarft á að halda, að þá ertu bara að vinna gegn heilsunni þinni og það er nú sennilegast ekki markmiðið hjá flestum. Það sem rannsóknir eru að reyna að sýna okkur, það er langbest að vera að borða jafnt og þétt yfir daginn. Það eru bara þrjár góðar máltíðir, góðan morgunmat til þess að byrja daginn vel, góðan hádegismat, góðan kvöldmat og svo millimál þess á milli.“ Þá berst talið að fitunni. „Fita er eitt af orkuefnunum sem við þurfum í líkamann og það sem mér finnst svolítið áhugavert er það að það eru alltaf þessar togstreitur, alltaf verið svona að setja saman þessi orkuefni á móti hvert öðru, eitt er betra en annað og svona, en við þurfum þau öll til þess að viðhalda bara heilbrigðri starfsemi líkamans. Það sem er með fituna er það að hún er sem sagt hitaeiningaríkari heldur en kolvetnin, það er að segja hún gefur okkur meiri orku heldur en kolvetnin og það er ekkert slæmt. Við þurfum á fitu að halda, hún er mjög nauðsynlegur hluti af okkar líkamlegu starfsemi. Ég myndi frekar bara segja vandaðu valið á fitugjöfum þínum.“ Ekki missa af fimmtán mýtum um mataræði í Íslandi í dag hér fyrir neðan. Ísland í dag Heilsa Matarást Mest lesið Segir soninn þann sem bundinn var á höndum og fótum Lífið Grætur enn að hafa misst af símtalinu Lífið Finnst hún loksins geta borið höfuð hátt á ný Lífið Húsið helmingi dýrara tveimur árum síðar Lífið Sætti sig við að geta ekki breytt pabba sínum Lífið Grenjaði aftur eins og smábarn þrjátíu árum seinna Lífið Fréttatía vikunnar: Stjörnur, svindl og Nóbel Lífið Vala sagði einfaldlega „fokk jú“ Lífið Digger grefur sína eigin gröf Gagnrýni Opinbera haustrómantík á Spáni Lífið Fleiri fréttir Vala sagði einfaldlega „fokk jú“ Segir soninn þann sem bundinn var á höndum og fótum Grenjaði aftur eins og smábarn þrjátíu árum seinna Jón flutti frumsamið lag um fjörutíu ára sögu Stöðvar 2 og Sýnar Grætur enn að hafa misst af símtalinu Finnst hún loksins geta borið höfuð hátt á ný Fréttatía vikunnar: Stjörnur, svindl og Nóbel Öllu til tjaldað í afmælisþætti Sýnar Húsið helmingi dýrara tveimur árum síðar Hetjan 1986 veit enn ekki hver sendi honum spóluna Fjörutíu ár frá stofnun Stöðvar 2: „Þetta varð milljónatjón“ Stefndu á 150 milljónir en einbýlið kostaði meira „Ætli við endum ekki í einhvers konar fráhvörfum“ Sætti sig við að geta ekki breytt pabba sínum Opinbera haustrómantík á Spáni Framhald af manninum sem mátti ekki fara út með strákunum Hvað veistu um... Nóbelsverðlaunin? Alaska og Flóni hætt saman Saga Sig og Villi naglbítur eignuðust dóttur Verðlaunin ráðgáta og tilfinningin klikkuð Óþekkti sonurinn leitaði Herbert uppi Er Skúli Mog að selja túristum niðurgreitt kornsíróp? Vinsældirnar skipti miklu máli fyrir arfleifð Johns Snorra Simmi og Auddi mættust aftur á skjánum Eva Marie Saint er látin Ung og upprennandi: „Pabbi segir mér alveg að hætta þessu“ „Það væri ekki hægt að skrifa þetta handrit“ Minntist pabba síns Johns Snorra: „Að sjálfsögðu hringdi ég í pabba!“ Dagbók lögreglu: Próflaus eineygður ökumaður flúði af vettvangi Grétu af gleði þegar þær hittust loksins Sjá meira
Dögg vinnur á Landspítalanum en rekur einnig sína eigin þjónustu sem heitir Nutriment og gefur alls kyns góð ráð og veitir fræðslu um næringu á samfélagsmiðlum. Hún segir ekki vanþörf á því þar sem upplýsingaóreiðan sé gríðarleg þegar kemur að mat, næringu og heilsu. Hins vegar segir Dögg það afar jákvætt hve opið fólk er fyrir góðum ráðum sem byggja á gagnreyndum vísindum, enda klínísk næringarfræði fimm ára háskólanám. Við förum yfir víðan völl í Íslandi í dag með Dögg, röbbum meðal annars um jurtaolíur sem hafa orðið að hápólitísku deilumáli innan næringarfræðinnar, hvort ketó sé besta mataræði í heimi og hvort talan á vigtinni endurspegli heilsu og hreysti. Mikil upplýsingaóreiða „Það er stórfengleg upplýsingaóreiða og stundum veit ég ekki alveg í hvorn fótinn ég á að stíga. Það er ótrúlegt en sem betur fer eru flest allir mjög meðtækilegir fyrir því að fá bara svona rétta leiðsögn, að fá sterkar og góðar upplýsingar byggðar á vísindalegum grunni,“ segir Dögg og þá berst talið að kolvetnum sem margir tala í raun um sem djöfulinn sjálfan. View this post on Instagram „Þetta hefur verið svolítið langvarandi mýta og svolítið leiðinleg mýta af því að kolvetni eru geggjuð. En það sem ég hef oft tekið eftir þegar fólk talar um kolvetni, þá er það rosalega mikið að tala um einföld kolvetni, það er að segja gos og nammi og kökur og allt þetta, sem við eigum að neyta í hófi, þau eru ekkert slæm svo lengi sem við neytum þeirra í hófi. Svo eru öll þessi góðu kolvetni. Það eru þessi trefjaríku og flóknu kolvetni eins og til dæmis bara heilkornavörur, bygg, hafrar. Trefjar í kolvetnum til dæmis, minnka líkur á ristilkrabbameini, þær draga úr líkum á sykursýki 2 til dæmis og hafa jákvæð áhrif á hjartaheilsuna okkar og bara ótal margt annað.“ Dögg talar í framhaldinu nánar um matarræði og hverju einstaklingurinn ætlar sér að ná fram með breyttu matarræði. Fitan gegn kolvetnum „Það er mjög mikilvægt að staldra aðeins við og skoða af hverju? Ertu að fara að grennast, hver er tilgangurinn með því og hvernig ætlarðu að fara að því? Eins og til dæmis ef þú ætlar að borða miklu minna heldur en þú nauðsynlega þarft á að halda, að þá ertu bara að vinna gegn heilsunni þinni og það er nú sennilegast ekki markmiðið hjá flestum. Það sem rannsóknir eru að reyna að sýna okkur, það er langbest að vera að borða jafnt og þétt yfir daginn. Það eru bara þrjár góðar máltíðir, góðan morgunmat til þess að byrja daginn vel, góðan hádegismat, góðan kvöldmat og svo millimál þess á milli.“ Þá berst talið að fitunni. „Fita er eitt af orkuefnunum sem við þurfum í líkamann og það sem mér finnst svolítið áhugavert er það að það eru alltaf þessar togstreitur, alltaf verið svona að setja saman þessi orkuefni á móti hvert öðru, eitt er betra en annað og svona, en við þurfum þau öll til þess að viðhalda bara heilbrigðri starfsemi líkamans. Það sem er með fituna er það að hún er sem sagt hitaeiningaríkari heldur en kolvetnin, það er að segja hún gefur okkur meiri orku heldur en kolvetnin og það er ekkert slæmt. Við þurfum á fitu að halda, hún er mjög nauðsynlegur hluti af okkar líkamlegu starfsemi. Ég myndi frekar bara segja vandaðu valið á fitugjöfum þínum.“ Ekki missa af fimmtán mýtum um mataræði í Íslandi í dag hér fyrir neðan.
Ísland í dag Heilsa Matarást Mest lesið Segir soninn þann sem bundinn var á höndum og fótum Lífið Grætur enn að hafa misst af símtalinu Lífið Finnst hún loksins geta borið höfuð hátt á ný Lífið Húsið helmingi dýrara tveimur árum síðar Lífið Sætti sig við að geta ekki breytt pabba sínum Lífið Grenjaði aftur eins og smábarn þrjátíu árum seinna Lífið Fréttatía vikunnar: Stjörnur, svindl og Nóbel Lífið Vala sagði einfaldlega „fokk jú“ Lífið Digger grefur sína eigin gröf Gagnrýni Opinbera haustrómantík á Spáni Lífið Fleiri fréttir Vala sagði einfaldlega „fokk jú“ Segir soninn þann sem bundinn var á höndum og fótum Grenjaði aftur eins og smábarn þrjátíu árum seinna Jón flutti frumsamið lag um fjörutíu ára sögu Stöðvar 2 og Sýnar Grætur enn að hafa misst af símtalinu Finnst hún loksins geta borið höfuð hátt á ný Fréttatía vikunnar: Stjörnur, svindl og Nóbel Öllu til tjaldað í afmælisþætti Sýnar Húsið helmingi dýrara tveimur árum síðar Hetjan 1986 veit enn ekki hver sendi honum spóluna Fjörutíu ár frá stofnun Stöðvar 2: „Þetta varð milljónatjón“ Stefndu á 150 milljónir en einbýlið kostaði meira „Ætli við endum ekki í einhvers konar fráhvörfum“ Sætti sig við að geta ekki breytt pabba sínum Opinbera haustrómantík á Spáni Framhald af manninum sem mátti ekki fara út með strákunum Hvað veistu um... Nóbelsverðlaunin? Alaska og Flóni hætt saman Saga Sig og Villi naglbítur eignuðust dóttur Verðlaunin ráðgáta og tilfinningin klikkuð Óþekkti sonurinn leitaði Herbert uppi Er Skúli Mog að selja túristum niðurgreitt kornsíróp? Vinsældirnar skipti miklu máli fyrir arfleifð Johns Snorra Simmi og Auddi mættust aftur á skjánum Eva Marie Saint er látin Ung og upprennandi: „Pabbi segir mér alveg að hætta þessu“ „Það væri ekki hægt að skrifa þetta handrit“ Minntist pabba síns Johns Snorra: „Að sjálfsögðu hringdi ég í pabba!“ Dagbók lögreglu: Próflaus eineygður ökumaður flúði af vettvangi Grétu af gleði þegar þær hittust loksins Sjá meira