„Menn voru hér með ein­hverja sleggju“

Líkt og greint var frá í morgun mælist verðbólga nú 5,2 prósent og hefur ekki verið meiri frá því í september árið 2024. Það sem hafði mest áhrif á vísitölu neysluverðs voru breytingar á vörugjöldum bifreiða og upptaka nýs kílómetragjalds.

Þannig hafði hækkun vörugjalda 0,56 prósenta áhrif á vísitöluna til hækkunar. Greiningardeildir viðskiptabankanna höfðu varað við því að breytingarnar myndu leiða til slíkrar hækkunar.

Stjórnvöld reiknuðu ekki með áhrifunum

„Það er rétt að minna á að stjórnvöld héldu því fram, þegar þau kynntu hækkun á vörugjöldum, að það myndi einungis hafa áhrif á verðbólguna sem næmi 0,1 prósenti. Það voru allir greiningaraðilar sem bentu á að þetta væri algjört vanmat og núna hefur það algjörlega verið staðfest í þessari verðbólgumælingum,“ segir Vilhjálmur.

 Vilhjálmur segir þó að rétt sé benda á að verslun og þjónusta haldi áfram að hækka, matur og óáfengir drykkir hafi hækkað um eitt prósent milli mánaða. 

En stóra málið er, hverjar eru afleiðingarnar fyrir íslensk heimili? Sem eru með verðtryggðar skuldir vegna þessara aðgerða stjórnvalda og sveitarfélaga og þeirra aðila sem eru ekki tilbúnir til að róa hér í sömu átt að ná verðbólgu niður.

„Áhrifin eru þau að verðtryggðar skuldir íslenskra heimila, þær hækkuðu um 7,6 milljarða á milli mánaða, bara vegna hækkunar á neysluvísitölunni. Og ég vil minna á að á síðustu tveimur mánuðum þá hafa íslensk heimili þurft að þola 30,6 milljarða hækkun eingöngu vegna hækkunar á verðbólgunni.“

Græðgisvæðingin taumlaus og kjarasamningar í hættu

Vilhjálmur segir það alveg ljóst í hans huga að allir aðilar í íslensku samfélagi hafi brugðist íslensku launafólki og íslenskum heimilum, með því að taka ekki þátt í þeirra vegferð sem verkalýðshreyfingin lagði upp í með því að samþykkja hófstilltar launahækkarnir við gerð stöðugleikasamninganna svokölluðu.

Forsenduákvæði kjarasamninganna mæli fyrir um að verði verðbólga í ágúst næstkomandi yfir 4,7 prósentum verði hægt að segja samningunum upp.

„Ég skal algjörlega láta það ósagt hvort að hún verði yfir þeim markmiðum. Það verður tíminn einn að leiða í ljós. En miðað við það hvernig opinberir aðilar, verslun og þjónusta og fleiri aðilar eru að haga sér um þessar mundir, þá kæmi mér það bara ekkert á óvart að verðbólgan yrði yfir þeim markmiðum. Hún er alla vega vel yfir þeim í dag. Það þarf mikið að breytast til þess að þetta snúist við, af því að græðgisvæðingin í íslensku samfélagi hjá þessum aðilum virðist vera algerlega taumlaus. Í desember þurftum við að horfa hér upp á Orkuveitu Reykjavíkur hækka gjaldskrár upp úr öllu valdi. Við sáum Icelandair hækka flugfargjöldin, sem höfðu þau áhrif að neysluvísitalan hækkaði um 1,15 prósent á milli mánaða. Svo taka bara stjórnvöld við núna.“

Eins og hundur að elta rófuna á sér

Þá segir Vilhjálmur að afleiðingar aukinnar verðbólgu komi fyrst og fremst niður á heimilum, sem séu „nauðbeygð til að taka þessi glæpalán sem eru verðtryggð.“ Samspil aukinnar verðbólgu og verðtryggðra lána hafi hækkað skuldir heimilanna um þrjátíu milljarða króna á síðustu tveimur mánuðum.

„Þetta er svo galvitlaust að íslensk stjórnvöld og Alþingi Íslendinga skuli vera með svona fyrirkomulag þar sem er verið að níðast á íslenskum heimilum eins og enginn sé morgundagurinn.“

Aukin verðbólga hafi hvergi á byggðu bóli jafnmikil áhrif og hér á Íslandi þar sem samfélagið sé gegnsýrt af verðtryggingu.

„Það hækkar allt þegar að verðbólgan hækkar. Svo skilja menn ekkert í því af hverju verðbólgan lækkar ekki. Það er bara einfaldlega vegna þess að við erum með allt verðtryggt. Þetta er eins og hundur sem eltir skottið á sjálfum sér og reynir að bíta í það.“

„Menn voru með hér einhverja sleggju“

Verðbólga mælist sem áður segir 5,2 prósent og hefur ekki mælst meiri frá því í september árið 2024. Það er áður en ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur tók við völdum. Helsta loforð þeirrar ríkisstjórnar hefur alla tíð verið að ná niður vöxtum og verðbólgu.

Í fyrstu verðbólgumælingu eftir valdatöku ríkisstjórnarinnar nam verðbólga 4,8 prósentum og hún náði lágpunkti í nóvember síðastliðnum þegar hún mældist 3,8 prósent. Þá var mikið ritað og rætt um að plan ríkisstjórnarinnar væri að virka.

„Það er alveg ljóst að í öllum okkar spám, þegar við sátum með Samtökum atvinnulífsins, í mars og apríl 2024, þá gerðum við ráð fyrir því að verðbólgan yrði komin niður í 3,5 prósent á þessum tíma. Auðvitað vorum við með frávik á því hvað gæti gerst. Þannig að það þýðir lítið fyrir núverandi stjórnvöld að benda á einhverja aðra. Menn voru hér með eitthvert plan, menn voru hér með einhverja sleggju, en það er alveg ljóst að það eru bara ekkert allir að taka þátt í þessu. Og þessi sleggja sem að núna var reidd til höggs, hún gerði það að verkum að verðbólgan hér hækkaði um 0,56 prósent bara vegna aðgerða stjórnvalda í skattahækkunum. Þetta er bara bláköld staðreynd,“ segir Vilhjálmur.